Kyiv schuift 21 januari 2026 binnen in een winter die niet alleen guur is, maar ook doelbewust donker wordt gehouden door aanvallen op stroom en warmte. In buurten waar het licht uitvalt, smelten bewoners sneeuw voor water. Daarnaast slapen zij met handschoenen en mutsen, en warmen zij stenen op gaspitten om kamers nog net bewoonbaar te houden. Er wordt beschreven hoe zulke noodroutines in de hoofdstad steeds normaler worden. Dit komt doordat de aanvallen vaker en geconcentreerder komen, daarom Kyiv in het donker en Rusland jaagt op warmte en wilskracht is een treffende samenvatting van hoe de stad de winter zal beleven.
In een appartement in Kyiv probeerde de 39 jarige militaire aalmoezenier Anton Rybikov op 18 januari water te verwarmen in een metalen melkbus. Hij hield zijn tweejarige zoon Matvii vast tijdens een langdurige stroomuitval. Hij vertelde dat zijn gezin met batterijen en slaapzakken werkt. Toch kruipt de kou alsnog door muren wanneer elektriciteit wegvalt en verwarming stilvalt. Tijdens een blackout van meer dan negentien uur na luchtaanvallen zakte de temperatuur in huis naar negen graden Celsius. Ook liep een van zijn kinderen longontsteking op. Vervolgens zei hij dat dit emotioneel de zwaarste winter is.
De intensivering raakt meer dan individuele woningen. Dit komt doordat Russische raketten en drones de energie infrastructuur de laatste maanden vooral rond Kyiv, Charkiv en Dnipro onder druk zetten. Met minima tot min achttien graden Celsius in en rond Kyiv en op andere momenten min twaalf graden Celsius, krijgen honderdduizenden van de ongeveer drie miljoen inwoners te maken met lange onderbrekingen in stroom en water. Daarbij zat bijna zestig procent van de stad op een punt zonder elektriciteit en kwamen duizenden gebouwen zonder warmte te staan. President Volodymyr Zelenskiy zei na een grote nachtelijke aanval dat meer dan een miljoen huishoudens in Kyiv zonder stroom zaten. Dat maakt dagelijkse handelingen als koken en douchen tot een logistieke oefening.
De schaal van de luchtoorlog groeit door, en Britse defensie inlichtingen schatten dat Rusland in 2025 ongeveer 55.000 eenrichtings aanvalsdrones tegen Oekraïne inzette. Dat aantal bedraagt circa vijf keer zoveel als in 2024. Oekraïne gebruikt dat soort cijfers om extra westerse luchtverdediging te vragen. Dit gebeurt omdat het tempo van aanvallen het net niet alleen sloopt maar ook reparaties voortdurend terug naar nul zet. Moskou zegt dat de aanvallen bedoeld zijn om militaire capaciteit te ondermijnen en ontkent burgers als doel. Toch snijdt de keuze voor energie knooppunten in de praktijk rechtstreeks door het civiele leven heen.
De burgemeester van Kyiv, Vitali Klitschko, zei dat het doel is om weerstand te breken en mensen murw te maken. Daardoor vertrekken zij in plaats van volhouden. In scholen en op straat ontstonden zogeheten invincibility points waar generatoren warmte, internet en oplaadpunten leveren. Ook delen hulporganisaties zoals World Central Kitchen warme maaltijden uit aan mensen die thuis niet kunnen koken. De 66 jarige Valentyna Kiriiakova stond er met haar kleindochter in de rij. Zij zei dat klagen niets oplevert, omdat overleven de enige opdracht is wanneer uitvalperiodes drie tot vier keer langer duren dan in eerdere oorlogswinterseizoenen.
De materiële schade blijft oplopen. Minister Oleksii Sobolev zei dat sinds oktober 8,5 gigawatt aan opwekkingscapaciteit is beschadigd, bijna de helft van het normale verbruik. Daardoor moet Oekraïne recordhoeveelheden stroom importeren. Naftogaz meldde ook aanvallen op gasproductie en de centrale bank gaf eerder aan dat ongeveer de helft van de gasoutput verloren ging. Hierna waarschuwen energiedenkers zoals DiXi dat het systeem niet gebroken is, maar in een modus van constante degradatie functioneert. De regering riep vorige week voor het eerst sinds de grootschalige invasie een energie noodtoestand uit. Volgens Sobolev is er ongeveer één miljard dollar aan urgente steun nodig. Westerse partners sturen generatoren, batterijen en industriële boilers. Energiminister Denys Shmyhal wees erop dat in 2025 wel 762 megawatt aan kleinschalige decentrale capaciteit is geplaatst tegenover 225 megawatt in 2024. Toch is dit tempo nog steeds te laag. Ondertussen zegt Rybikov dat hij zijn kinderen uit Kyiv zal sturen als de blackouts verder verergeren.
Voor landen die meelezen buiten het front is dit ook een waarschuwing over weerbaarheid. Energie wordt steeds vaker een strategisch drukmiddel in plaats van een neutrale nutsvoorziening. Een netwerk dat alleen op grote knooppunten leunt, blijkt kwetsbaar wanneer precisieaanvallen, importafhankelijkheid en kou tegelijk samenkomen. Suriname ziet hier een harde spiegel. De waarde van energiezekerheid wordt pas echt zichtbaar wanneer een samenleving in het donker leert wat het kost om warmte, water en vertrouwen overeind te houden.
Volg de Facebookpagina en Youtube kanaal voor inspiratie. Als je meer wilt weten over Kyiv en Rusland blijf www.kowchecking.com volgen.
