About
Missie
Wij verbinden journalistiek, community building en detachering om de samenleving te voeden met betrouwbare data en gelijke ontwikkelkansen te creëren.
Visie
Wij bouwen aan een toekomst waarin transparantie, sociale cohesie en flexibel talent samen zorgen voor impactvolle, data-gedreven besluitvorming.
About
De onderzoekers van Ko'W' Checking zijn professionals van het AgapeUnit-team die zich richten op onafhankelijke, data gedreven berichtgeving. Via onze eigen platform bieden wij de samenleving betrouwbare en feitelijk onderbouwde informatie, gebaseerd op zorgvuldig onderzoek en verificatie. Ko'W' Checking werkt met een eigen redactie en onderzoeksstructuur. Informatie wordt uitsluitend gepubliceerd na interne controle. Indien nodig corrigeren of brengen wij dieptegang in berichten afkomstig van andere nieuwsbronnen wanneer deze onjuist of onvolledig blijken te zijn. Wij bieden organisaties de mogelijkheid om advertenties en promotionele boodschappen te plaatsen op onze website en via onze sociale mediakanalen. Deze commerciële dienstverlening heeft geen invloed op onze redactionele onafhankelijkheid. Ongeacht de achtergrond of doelstellingen van een organisatie, blijven wij feitelijk en onafhankelijk rapporteren. Wij formuleren onze artikelen naar waarheid en zonder redactionele binding aan commerciële of politieke belangen. Transparantie en integriteit vormen hierbij de basis.

Belastingdienst haalt SRD 8,7 miljard aan btw binnen, maar is Suriname klaar om de miljarden uit olie en gas te controleren?

De Surinaamse Belastingdienst heeft in de eerste tien maanden van 2026 al SRD 8,7 miljard aan belasting over de toegevoegde waarde geïnd en daarmee vrijwel de volledige voor dit jaar geraamde opbrengst gerealiseerd, maar achter deze positieve ontwikkeling gaat een veel grotere bestuurlijke uitdaging schuil die bepalend kan worden voor de financiële toekomst van het land. De overheid bereidt zich voor op de komst van omvangrijke inkomsten uit de offshore olie en gasindustrie, terwijl de belastingorganisatie zelf erkent dat zij nog niet over alle specialistische kennis, moderne systemen en institutionele capaciteit beschikt om deze complexe sector volledig te controleren. Directeur der Belastingen Marita Lautan-Wijnerman heeft op donderdag 19 november 2026 uiteengezet welke veranderingen binnen haar organisatie worden doorgevoerd en waarom een ingrijpende modernisering noodzakelijk is. De centrale vraag is inmiddels niet uitsluitend hoeveel belasting de overheid weet te innen, maar vooral of Suriname zijn toekomstige nationale rijkdom op een transparante, deskundige en controleerbare manier kan beheren.

De belastingopbrengsten over 2026 laten volgens Lautan-Wijnerman een gunstige ontwikkeling zien. Met SRD 8,7 miljard aan btw-inkomsten tot en met oktober is volgens haar al 99 procent van de interne jaarprojectie gerealiseerd. Op basis van deze verhouding bedraagt de onderliggende doelstelling ongeveer SRD 8,8 miljard, waardoor de verwachting bestaat dat de uiteindelijke opbrengst bij voortzetting van de huidige ontwikkeling boven deze raming zal uitkomen. De directeur schrijft de resultaten onder meer toe aan intensievere controles, betere communicatie met belastingplichtigen en gerichte maatregelen om de naleving van fiscale verplichtingen te verbeteren. De cijfers laten zien dat een doelgerichtere aanpak van belastinginning financiële resultaten kan opleveren, maar zeggen op zichzelf nog onvoldoende over de totale effectiviteit, rechtvaardigheid en economische gevolgen van het belastingstelsel.

Een hogere btw-opbrengst betekent immers niet automatisch dat de economie in dezelfde verhouding is gegroeid of dat belastingplichtigen aanzienlijk beter aan hun verplichtingen voldoen. De ontwikkeling van de belastingontvangsten wordt eveneens beïnvloed door prijsstijgingen, veranderingen in consumptie, importwaarden, fiscale regelgeving en de mate waarin eerder niet aangegeven economische activiteiten zichtbaar worden gemaakt. Om de prestaties van de Belastingdienst daadwerkelijk te kunnen beoordelen, is daarom meer informatie nodig over de belastinggrondslag, het aantal geregistreerde ondernemingen, terugbetalingen, controlebevindingen en de werkelijke naleving van belastingverplichtingen. Een stijging van de ontvangsten is financieel positief voor de overheid, maar krijgt pas bredere betekenis wanneer ook duidelijk wordt op welke wijze deze groei tot stand is gekomen en welke gevolgen zij heeft voor de samenleving.

Volgens Lautan-Wijnerman bevindt het Directoraat Belastingen zich midden in een organisatorische transitie die verder gaat dan het invoeren van digitale systemen. De belastingadministratie moet haar werkprocessen verbeteren, de inzet van beschikbare medewerkers doelgerichter organiseren en beschikken over moderne instrumenten om financiële gegevens te verwerken en fiscale risico’s te identificeren. Verschillende wetsvoorstellen die momenteel in De Nationale Assemblée worden behandeld, moeten daarbij aanvullende juridische mogelijkheden bieden. De directeur benadrukt dat een effectieve belastingorganisatie niet uitsluitend afhankelijk is van wettelijke bevoegdheden, maar eveneens van betrouwbare administratieve procedures, goed opgeleide medewerkers en controlemechanismen die consequent worden toegepast.

De modernisering van de Belastingdienst raakt daarmee een van de belangrijkste voorwaarden voor goed openbaar bestuur. Een belastingstelsel kan op papier beschikken over uitgebreide wetgeving en duidelijke tarieven, maar wanneer de uitvoering wordt belemmerd door verouderde administraties, onvoldoende gegevensuitwisseling en trage procedures, blijven de financiële mogelijkheden van de staat beperkt. Ondernemingen worden bovendien geconfronteerd met onzekerheid wanneer belastingregels verschillend worden geïnterpreteerd of wanneer administratieve processen onnodig ingewikkeld zijn. Digitalisering kan dergelijke problemen verminderen door belastingaangiften te vereenvoudigen, gegevens beter te controleren en de communicatie tussen belastingplichtigen en toezichthouders te verbeteren. De werkelijke vooruitgang ontstaat echter pas wanneer de digitale vernieuwing gepaard gaat met duidelijke verantwoordelijkheden, rechtsbescherming en een betrouwbare dienstverlening.

Een modern fiscaal systeem moet niet alleen meer inkomsten genereren, maar ook de administratieve lasten voor burgers en ondernemingen beperken. Vooral kleine en middelgrote bedrijven hebben behoefte aan begrijpelijke regelgeving, voorspelbare procedures en tijdige afhandeling van fiscale verplichtingen. Wanneer ondernemingen veel tijd en financiële middelen moeten besteden aan ingewikkelde aangiften, onduidelijke correcties en langdurige administratieve processen, kan dit ten koste gaan van hun productiviteit en investeringsmogelijkheden. De kwaliteit van een belastingorganisatie wordt daarom niet uitsluitend bepaald door de omvang van de ontvangen bedragen, maar eveneens door de mate waarin zij burgers en ondernemers correct behandelt en vrijwillige naleving van belastingregels stimuleert.

De grootste uitdaging voor de Surinaamse Belastingdienst bevindt zich evenwel buiten het bestaande stelsel van reguliere belastinginning. Met de ontwikkeling van de offshore olie en gasindustrie ontstaat een fiscale werkelijkheid die aanzienlijk ingewikkelder is dan de belastingheffing op traditionele handelsactiviteiten en binnenlandse dienstverlening. Internationale energiebedrijven werken met omvangrijke investeringsbudgetten, gespecialiseerde contractconstructies, ingewikkelde financieringsmodellen en grensoverschrijdende transacties. De fiscale behandeling van dergelijke activiteiten vereist diepgaande kennis van internationale belastingwetgeving, petroleumcontracten, kostentoerekening en financiële verslaggeving. Een gebrek aan specialistische deskundigheid kan daarbij aanzienlijke financiële gevolgen hebben voor de inkomsten waarop de Surinaamse staat recht heeft.

De complexiteit van de sector wordt vooral zichtbaar bij de beoordeling van investeringskosten en de verdeling van toekomstige olieopbrengsten. Offshore projecten vereisen miljardeninvesteringen voordat de commerciële productie daadwerkelijk begint. De kosten van exploratie, infrastructuur, technische installaties, dienstverlening en financiering kunnen afhankelijk van de geldende overeenkomsten invloed uitoefenen op de berekening van belastbare inkomsten en de verdeling van winsten. De overheid moet daarom kunnen vaststellen welke uitgaven fiscaal aanvaardbaar zijn, welke kosten binnen petroleumcontracten mogen worden verrekend en of transacties tussen verbonden ondernemingen tegen zakelijk verantwoorde voorwaarden plaatsvinden. Zonder voldoende inzicht in deze financiële processen kan een belastingorganisatie moeite hebben om haar eigen aanspraken volledig te beoordelen.

Lautan-Wijnerman erkent dat haar organisatie nog niet over alle noodzakelijke deskundigheid beschikt. Die erkenning is van bijzonder belang, omdat de omvang van de toekomstige petroleuminkomsten hoge eisen stelt aan de onafhankelijkheid en technische kwaliteit van het fiscale toezicht. De Belastingdienst werkt daarom aan de oprichting van een gespecialiseerde eenheid voor de olie en gasindustrie. Deze afdeling moet zich richten op de fiscale vraagstukken die ontstaan bij de ontwikkeling, exploitatie en commerciële activiteiten binnen de sector. Daarbij gaat het niet alleen om het opleggen van belastingaanslagen, maar ook om het beoordelen van contracten, analyseren van financiële gegevens, uitvoeren van controles en vaststellen van de juiste fiscale verplichtingen van betrokken ondernemingen.

Voor de versterking van deze capaciteit wordt samengewerkt met Staatsolie, waarmee een memorandum van overeenstemming is gesloten. De nationale oliemaatschappij ondersteunt de ontwikkeling van specialistische kennis en de financiering van deskundigen die de Belastingdienst kunnen begeleiden. Ook internationale organisaties leveren technische assistentie en ondersteuning bij kennisoverdracht. Deze samenwerkingsverbanden moeten ervoor zorgen dat Surinaamse belastingfunctionarissen beter worden voorbereid op de financiële en juridische complexiteit van de energiesector. De directeur benadrukt dat medewerkers al geruime tijd worden getraind en dat de voorbereiding betrekking heeft op de volledige fiscale keten.

De samenwerking tussen Staatsolie en de Belastingdienst heeft inmiddels een concretere institutionele basis gekregen. In 2026 werd uitvoering gegeven aan een driejarig capaciteitsversterkingsprogramma voor de periode 2025 tot en met 2028, waarmee Staatsolie bijdraagt aan de voorbereiding van de belastingorganisatie op de aanstaande offshore productie. Het programma moet de overheid ondersteunen bij het ontwikkelen van deskundigheid, het versterken van administratieve processen en het verbeteren van haar vermogen om de toekomstige fiscale inkomsten uit de energiesector op een verantwoorde wijze te verwerken. De betekenis van dit traject ligt vooral in het streven om specialistische kennis niet uitsluitend tijdelijk in te huren, maar duurzaam binnen de publieke organisatie op te bouwen.

Deze samenwerking brengt tegelijkertijd een belangrijke institutionele verantwoordelijkheid met zich mee. Staatsolie is een onderneming met eigen commerciële belangen en neemt deel aan de ontwikkeling van offshore projecten, terwijl de Belastingdienst onafhankelijk moet kunnen vaststellen welke fiscale verplichtingen voor ondernemingen gelden. Technische ondersteuning vanuit de energiesector kan waardevol zijn, maar de uiteindelijke controlebevoegdheid en fiscale besluitvorming moeten ondubbelzinnig bij de bevoegde overheidsinstanties blijven. Transparante afspraken, duidelijke verantwoordelijkheden en onafhankelijke deskundigheid zijn daarom noodzakelijk om te voorkomen dat de grenzen tussen fiscale uitvoering en commerciële belangen vervagen.

De urgentie van deze voorbereidingen wordt zichtbaar bij het GranMorgu-project in Blok 58, waarvan de eerste olieproductie volgens de huidige planning in 2028 wordt verwacht. Het project wordt ontwikkeld door TotalEnergies, APA Corporation en Staatsolie, waarbij de Surinaamse staatsmaatschappij een belang van 20 procent heeft. De geplande drijvende productie-installatie krijgt een verwerkingscapaciteit van ongeveer 220.000 vaten olie per dag. Deze omvang maakt duidelijk dat Suriname zich voorbereidt op een economische activiteit die een ingrijpende verandering kan betekenen voor de nationale inkomsten, investeringsstromen en institutionele verantwoordelijkheden.

De inkomsten van de staat uit deze projecten zullen niet uitsluitend bestaan uit traditionele winstbelastingen. Afhankelijk van de toepasselijke petroleumovereenkomsten en fiscale bepalingen kunnen ook royalty’s, winstdeling, dividenden en andere financiële verplichtingen een rol spelen. Staatsolie heeft voor het GranMorgu-project uiteengezet dat de combinatie van royalty’s, de verdeling van olieopbrengsten en winstbelasting onder bepaalde omstandigheden kan leiden tot een overheidsaandeel van ongeveer 60 tot 70 procent van de economische opbrengst na aftrek van kosten. Dit betreft een projectgebonden inschatting die afhankelijk is van onder meer olieprijzen, investeringskosten en de overeengekomen financiële voorwaarden, en mag daarom niet worden beschouwd als een gegarandeerde jaarlijkse opbrengst voor de staatskas.

Het economische belang van nauwkeurige fiscale controle wordt bijzonder groot wanneer relatief kleine verschillen in kostentoerekening of belastingberekening kunnen doorwerken in projecten met een investeringswaarde van miljarden Amerikaanse dollars. Een correctie van slechts één procent op een hypothetische belastbare grondslag van één miljard Amerikaanse dollar vertegenwoordigt al tien miljoen Amerikaanse dollar. Dat rekenvoorbeeld betreft geen vastgesteld belastingverlies, maar illustreert hoe belangrijk gespecialiseerde financiële analyses kunnen zijn. Het vermogen om contracten grondig te beoordelen en complexe transacties te controleren, vormt daarmee een directe bescherming van de economische belangen van de staat.

Internationale ervaringen met grondstoffenrijke economieën laten zien dat grote petroleuminkomsten niet automatisch leiden tot stabiele overheidsfinanciën en duurzame maatschappelijke ontwikkeling. De omvang van de natuurlijke rijkdommen kan zelfs nieuwe bestuurlijke risico’s veroorzaken wanneer begrotingsdiscipline, transparantie en toezicht onvoldoende worden versterkt. De overheid moet niet alleen kunnen vaststellen hoeveel inkomsten zij ontvangt, maar eveneens kunnen uitleggen hoe deze bedragen tot stand komen, welke middelen daadwerkelijk beschikbaar zijn en hoe zij worden aangewend. Een sterk functionerende Belastingdienst vormt daarom een essentieel onderdeel van een breder systeem waarin verantwoord begrotingsbeheer, onafhankelijk toezicht en publieke verantwoording centraal staan.

Voor Suriname is deze opgave extra relevant omdat het land tegelijkertijd zijn bestaande belastingstelsel moet verbeteren en zich moet voorbereiden op een aanzienlijk ingewikkelder inkomstenstructuur. De verwachte olieopbrengsten mogen geen aanleiding vormen om de ontwikkeling van reguliere belastinginkomsten te verwaarlozen. Een overheid die te sterk afhankelijk wordt van één economische sector, stelt zichzelf bloot aan internationale prijsschommelingen en veranderingen in de wereldwijde energiemarkt. De btw, inkomstenbelasting en andere bestaande belastingbronnen blijven daarom belangrijk voor de stabiliteit van de staatsfinanciën. Een brede en voorspelbare inkomstenbasis maakt het mogelijk om publieke voorzieningen te blijven financieren wanneer de opbrengsten uit natuurlijke hulpbronnen tijdelijk tegenvallen.

De modernisering van het fiscale apparaat biedt daarnaast mogelijkheden om de positie van de Belastingdienst binnen de bredere economische ontwikkeling te versterken. Betere gegevensverwerking, betrouwbare registratiesystemen en effectievere samenwerking met andere overheidsinstellingen kunnen bijdragen aan het terugdringen van belastingontduiking en het verbeteren van de naleving. Tegelijkertijd moeten digitale controles worden gecombineerd met adequate bescherming van vertrouwelijke bedrijfsgegevens en persoonsgegevens. Een moderne belastingadministratie verwerkt immers omvangrijke hoeveelheden gevoelige financiële informatie, waardoor cybersecurity, toegangsbeheer en controleerbare digitale processen onmisbaar worden.

De financiële vooruitgang die directeur Lautan-Wijnerman over 2026 presenteert, vormt daarmee vooral een eerste indicatie van wat gerichte organisatieverbetering kan opleveren. De werkelijke test moet echter nog komen wanneer de Belastingdienst de financiële complexiteit van omvangrijke internationale olieprojecten zelfstandig moet kunnen beoordelen. De aanwezigheid van buitenlandse deskundigen en internationale ondersteuning kan de voorbereiding versnellen, maar uiteindelijk zal de overheid zelf over voldoende gekwalificeerde medewerkers, wettelijke instrumenten en onafhankelijke controlesystemen moeten beschikken. Het succes van de modernisering moet daarom niet uitsluitend worden afgemeten aan de hoeveelheid gevolgde trainingen of de oprichting van nieuwe afdelingen, maar aan de aantoonbare kwaliteit van de fiscale uitvoering.

De komende twee jaar bieden Suriname een beslissende gelegenheid om de belastingadministratie institutioneel te versterken voordat de grootschalige offshore productie daadwerkelijk begint. De overheid zou deze periode moeten benutten om de gespecialiseerde olie en gaseenheid volledig operationeel te maken, internationale fiscale expertise duurzaam over te dragen en een betrouwbaar controlesysteem te ontwikkelen voor investeringskosten, winstdeling en belastingverplichtingen. Ook de publicatie van duidelijke prestatiegegevens over belastinginning, naleving en administratieve efficiëntie kan bijdragen aan het vertrouwen van burgers en ondernemers. Een organisatie die jaarlijks miljarden voor de gemeenschap beheert, moet immers niet alleen in staat zijn geld te innen, maar eveneens aantonen dat dit zorgvuldig, rechtmatig en zonder willekeur gebeurt.

De SRD 8,7 miljard die de Belastingdienst tot en met oktober aan btw heeft geïnd, laat zien dat het fiscale apparaat in staat is aanzienlijke inkomsten te genereren wanneer controle en uitvoering nadrukkelijker aandacht krijgen. De toekomst zal echter worden bepaald door de vraag of deze ontwikkeling wordt omgezet in een blijvende institutionele versterking die ook bestand is tegen de financiële complexiteit van de petroleumindustrie. Marita Lautan-Wijnerman heeft erkend dat de organisatie nog niet over alle noodzakelijke expertise beschikt, maar tegelijkertijd duidelijk gemaakt dat de voorbereidingen hoge prioriteit genieten. Die openheid schept ook een verplichting om de samenleving de komende periode inzicht te geven in de concrete voortgang van de hervormingen. Suriname kan over enkele jaren beschikken over aanzienlijk grotere financiële middelen, maar de werkelijke economische winst ontstaat pas wanneer de staat voldoende deskundig is om iedere rechtmatige belastingopbrengst vast te stellen, iedere financiële verplichting te controleren en de ontvangen middelen ten goede te laten komen aan de ontwikkeling van het land.

Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com

Foto: gov.sr

Totaal
0
Aandelen
Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Verwante berichten
Surinaamse vlag Agape Unit Surinaamse vlag Agape Unit Surinaamse vlag Agape Unit Surinaamse vlag Agape Unit Surinaamse vlag Agape Unit Surinaamse vlag Surinaamse vlag Agape Unit Surinaamse vlag Agape Unit Surinaamse vlag Agape Unit Surinaamse vlag Agape Unit Surinaamse vlag Agape Unit Surinaamse vlag