De Europese Centrale Bank bereidt een fundamentele modernisering van het financiële stelsel voor door drie modellen te onderzoeken waarmee centralebankgeld kan worden gebruikt op digitale netwerken voor effecten, banktegoeden en stablecoins. Bestuurslid Isabel Schnabel presenteerde het raamwerk tijdens de Future of Money conferentie in Londen, waarbij zij duidelijk maakte dat de centrale bank haar positie in het betalingsverkeer niet wil verliezen wanneer financiële markten zich steeds verder naar blockchaintechnologie verplaatsen. De inzet draait daardoor niet uitsluitend om snellere technologie, maar om de vraag wie uiteindelijk het geld levert waarmee digitale transacties veilig en definitief worden afgerekend.
Tokenisatie kan financiële transacties programmeerbaar maken, waardoor betalingen automatisch worden uitgevoerd zodra vooraf vastgelegde voorwaarden zijn vervuld. Een effect en de bijbehorende betaling kunnen daarnaast gelijktijdig worden overgedragen, zodat beide onderdelen samen worden voltooid of de volledige transactie wordt teruggedraaid. Deze zogenoemde atomische afwikkeling verkleint het risico dat de ene partij een financieel bezit levert zonder het verschuldigde geld te ontvangen.
Het eerste model laat de centrale bank haar reserves rechtstreeks uitgeven op een programmeerbaar platform, waardoor het geld vanaf het begin als digitaal activum op de infrastructuur aanwezig is. Banken kunnen deze getokeniseerde reserves vervolgens gebruiken om transacties in effecten, deposito’s en andere digitale activa af te rekenen zonder daarvoor naar een afzonderlijk betalingssysteem terug te keren. De centrale bank behoudt binnen deze constructie de sterkste directe controle, maar moet zelf een robuuste digitale infrastructuur ontwikkelen en beheren die bestand is tegen storingen, cyberaanvallen en operationele fouten.
Het tweede model laat het bestaande systeem voor realtime brutovereffening grotendeels intact en koppelt dit via een interoperabiliteitslaag aan externe netwerken met gedistribueerde grootboektechnologie. De reserves worden in deze opzet niet omgezet in digitale tokens, maar een technische activering en een cryptografische hashkoppeling zorgen ervoor dat de betaling binnen het traditionele systeem wordt afgestemd op de overdracht van het digitale bezit. Deze route kan de overgang minder ingrijpend maken, omdat centrale banken hun bestaande infrastructuur behouden en toch verbinding leggen met nieuwe financiële netwerken.
Het derde model plaatst een private tussenpersoon tussen de centrale bank en het digitale afwikkelingsnetwerk. Die tussenpersoon houdt reserves bij de centrale bank aan en brengt volledig gedekte afwikkelingstokens in omloop die op de blockchain kunnen worden gebruikt. De gebruiker bezit in dat geval geen rechtstreekse vordering op de centrale bank, maar een private vordering die voor honderd procent door centralebankreserves wordt ondersteund.
De drie ontwerpen moeten voorkomen dat digitalisering het huidige monetaire stelsel uit elkaar trekt, aangezien centralebankgeld ook binnen een getokeniseerde markt de betrouwbaarste basis voor definitieve afwikkeling moet blijven. Commerciële banken behouden daarbij hun rol als aanbieders van deposito’s, krediet en financiële diensten aan bedrijven en huishoudens. Het vertrouwde stelsel met een publieke monetaire kern en private dienstverlening wordt daarmee niet afgeschaft, maar technisch opnieuw opgebouwd voor een markt waarin geld en financiële activa steeds vaker op digitale grootboeken bestaan.
Stablecoins krijgen binnen deze ontwikkeling een opvallende positie, omdat zij naast getokeniseerde deposito’s, obligaties, aandelen en andere financiële activa op dezelfde of gekoppelde netwerken kunnen functioneren. De ECB lijkt stablecoins daarmee niet als vervanging van centralebankgeld te willen behandelen, maar als private instrumenten die binnen een gereguleerd systeem aan veilig afwikkelingsgeld moeten worden verbonden. Die benadering kan de ruimte voor digitale innovatie vergroten, maar stelt tegelijk strengere eisen aan reservebeheer, toezicht, interoperabiliteit en de juridische afdwingbaarheid van transacties.
Het project Pontes vormt de eerste concrete stap waarmee het Eurosysteem deze ideeën in de praktijk brengt. Sinds de lancering op 21 september 2026 biedt het project een dubbel afwikkelingsmodel waarmee transacties via het bestaande TARGET2 systeem of via de digitale infrastructuur van het Eurosysteem kunnen worden voltooid. Verdere verbeteringen moeten afwikkeling gedurende vierentwintig uur per dag mogelijk maken en meer programmeerbaarheid toevoegen zonder dat de betrouwbaarheid van centralebankgeld verloren gaat.
Het aanvullende project Appia onderzoekt hoe een toekomstige markt technisch kan worden georganiseerd wanneer geld, effecten, deposito’s en stablecoins digitaal naast elkaar bestaan. De onderzochte modellen bestaan uit één gezamenlijk grootboek, verschillende onderling verbonden netwerken en meerdere gedeelde grootboeken waarop afzonderlijke marktsegmenten kunnen functioneren. De uiteindelijke keuze zal bepalen hoeveel centrale controle behouden blijft, hoe gemakkelijk verschillende platformen met elkaar communiceren en hoeveel ruimte private instellingen krijgen om financiële toepassingen te ontwikkelen.
Britse financiële instellingen verwachten intussen in grote meerderheid dat tokenisatie de financiële dienstverlening ingrijpend zal veranderen. Onder leidinggevenden bij de grootste instellingen voorziet 71 procent een fundamentele verschuiving, terwijl 60 procent snellere betaling en afwikkeling als het belangrijkste voordeel beschouwt en 41 procent vooral mogelijkheden ziet voor beter onderpand en liquiditeitsbeheer. Investeringen in nieuwe technologie vormen voor 77 procent een groeiprioriteit, tegenover 41 procent in 2025, waarmee zichtbaar wordt hoe snel digitale marktinfrastructuur van experiment naar strategische noodzaak verschuift.
Die belangstelling wordt gevoed door de mogelijkheid om financiële activa sneller te verplaatsen, onderpand efficiënter te benutten en liquiditeit direct tussen instellingen beschikbaar te maken. Banken kunnen daardoor minder kapitaal vastzetten tijdens langdurige afwikkelingsprocessen, terwijl bedrijven sneller zekerheid krijgen over ontvangen betalingen en geleverde activa. Dezelfde snelheid vergroot echter de gevolgen van programmeerfouten, gebrekkige toegangscontrole en cyberaanvallen, omdat een foutieve transactie zich binnen seconden over gekoppelde financiële netwerken kan verspreiden.
Suriname kan deze ontwikkeling benutten door eerst een veilige wettelijke en technische basis voor digitale afwikkeling op te bouwen, waarbij de Centrale Bank van Suriname, commerciële banken, telecombedrijven en toezichthouders gezamenlijk normen vaststellen voor identiteit, reservebeheer, consumentenbescherming en cyberveiligheid. Een gecontroleerde omgeving voor getokeniseerde deposito’s, binnenlandse betalingen en grensoverschrijdende handel kan ondernemers in het binnenland toegang geven tot snellere financiële diensten zonder dat het land onmiddellijk afhankelijk wordt van ondoorzichtige private munten. Technologische vernieuwing verdient pas vertrouwen wanneer iedere digitale waarde aantoonbaar wordt gedekt, toezichthouders transacties kunnen controleren en burgers bij fouten over afdwingbare rechten beschikken.
De beweging van de ECB laat zien dat blockchain niet langer uitsluitend wordt gezien als infrastructuur voor speculatieve cryptomunten, maar steeds nadrukkelijker wordt onderzocht als fundament voor gereguleerde financiële markten. De doorslaggevende strijd gaat daarom niet over de vraag of geld digitaal wordt, maar over wie de digitale infrastructuur beheert, welke vordering een token werkelijk vertegenwoordigt en wie aansprakelijk is wanneer het systeem faalt. Centralebankgeld kan ook op de blockchain het anker van vertrouwen blijven, maar alleen wanneer snelheid en programmeerbaarheid nooit belangrijker worden gemaakt dan veiligheid, toezicht en financiële stabiliteit.
Dit artikel is uitsluitend bedoeld als journalistieke en informatieve duiding. Het vormt geen investeringsadvies, beleggingsadvies, juridisch advies of technisch belastingadvies, mede omdat ontwikkelingen rond blockchain, digitale activa en belastingwetten snel kunnen veranderen.
Volg de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal voor data, nieuws en inspiratie. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
