De wisselkoersen in Suriname zijn deze week opnieuw fors gestegen. De Amerikaanse dollar noteerde Dinsdag een aankoopkoers van SRD 38,50 en werd verkocht voor meer dan SRD 39. De euro steeg door tot boven de SRD 44. Deze scherpe beweging op de valutamarkt komt niet voort uit economische achteruitgang, maar uit iets fundamentelers: onzekerheid over het beleid dat komen gaat.
Volgens Steven Debipersad, voorzitter van de Vereniging van Economisten in Suriname (VES), zijn de economische fundamenten op zichzelf niet verslechterd. “We zien geen acute negatieve trends. De onderliggende cijfers zijn redelijk stabiel. Maar de markt heeft geen enkel idee welke richting het beleid uit zal gaan. En dat is precies waar het spaargeld, investeringskapitaal en handelsgeld op reageert: onzekerheid.”
In de dagen rond de verkiezingen is die onzekerheid geëscaleerd. Marktspelers proberen hun vermogen veilig te stellen door zich in te dekken met vreemde valuta. Het gevolg: een versnelde stijging van de koers, die inmiddels voelbaar is in vrijwel elke sector van de samenleving.
In de landbouwsector zijn de gevolgen al direct zichtbaar. De prijs van kunstmest is in enkele dagen gestegen van SRD 1.100 naar SRD 1.535 per zak van 25 kg. Kippenmest ging van SRD 600 naar SRD 750. Boeren trekken aan de bel. “Als we niet weten wat we kunnen verwachten, kunnen we ook niet plannen. En dan is het einde oefening,” zegt een landbouwer uit Saramacca Polder. Velen overwegen inmiddels de overstap naar de bouw, waar de winstmarges vooralsnog iets beter zijn, al stijgen ook daar de kosten snel.
Huurders die hun contract in vreemde valuta hebben, worden eveneens hard geraakt. “Ik betaal in euro’s, maar verdien in SRD. Door de koersstijging moet ik ineens duizenden SRD extra zien te vinden,” zegt een jong gezin uit Paramaribo.
Hoewel de Centrale Bank van Suriname (CBvS) en het ministerie van Financiën en Planning hebben aangegeven de situatie te monitoren, is er nog geen helder signaal gekomen over het beleid in deze overgangsperiode. En juist dat is het probleem, benadrukt Debipersad: “De markt haat onzekerheid. En zonder duidelijke richting komt speculatie op de eerste plaats. Dat duwt de koers omhoog, ongeacht wat de feiten zeggen.”
De CBvS hield op 29 Mei nog een valutaveiling van US$ 15 miljoen, maar volgens Debipersad en andere economen zoals Winston Ramautarsing zijn zulke ingrepen slechts tijdelijk van aard en kunnen ze bij verkeerd gebruik zelfs contraproductief werken. “We hebben beperkte reserves. Elke actie moet gericht en verstandig zijn,” aldus Debipersad.
Zijn advies aan de aankomende regering is helder: kom snel met transparantie. “Laat zien welke koers u vaart. Laat merken dat er visie is, beleid, verantwoordelijkheid. Want pas als mensen dat geloven, zullen ze stoppen met vluchten in vreemde valuta.”
Zolang dat uitblijft, blijft de koersbeweging niet alleen een getal op een scherm, maar een dagelijkse klap in het gezicht van boeren, bouwers, huurders en consumenten.
