De Europese Unie heeft een belangrijke knoop doorgehakt door de in Europa geparkeerde tegoeden van de Russische centrale bank voor onbepaalde tijd vast te zetten, waardoor een terugkerend politiek gevecht over verlenging van deze maatregel wordt vermeden. Het gaat om ongeveer tweehonderd tien miljard euro aan Russische staatsactiva die sinds de inval in Oekraïne al waren bevroren en nu zonder einddatum in de ijskast gaan. Daarmee wordt voorkomen dat landen die dichter bij Moskou staan ooit een blokkade opwerpen wanneer de verlenging opnieuw op tafel zou komen. De boodschap aan Kiev en aan Moskou is dat Europa deze financiële druk niet snel zal loslaten.
Brussel wil de vastgezette miljarden gebruiken om een grote lening aan Oekraïne mogelijk te maken die zijn begroting en oorlogsinspanning moet helpen dragen in de komende jaren. Het plan is om op basis van deze Russische tegoeden een krediet van maximaal honderdvijfenzestig miljard euro te organiseren dat militaire uitgaven en civiele kosten van Oekraïne in de periode na volgend jaar moet afdekken. Kiev zou dat bedrag pas formeel hoeven terug te betalen wanneer Moskou ooit herstelbetalingen doet, waardoor het in de praktijk voelt als een voorschot op toekomstige schadevergoedingen. Binnen de Unie wordt dit gezien als de enige haalbare manier om de steun op peil te houden zonder voortdurend nieuwe nationale begrotingen open te breken.
België speelt een sleutelrol omdat een groot deel van de Russische tegoeden via de centrale effectenbewaarinstelling in Brussel loopt en het land niet als enige met de juridische risico’s wil blijven zitten. Europese ministers en commissarissen werken daarom aan stevige garanties die moeten voorkomen dat België uiteindelijk alleen opdraait als Russische rechtszaken bij internationale of nationale rechters succes zouden hebben. Verschillende hoofdsteden, met Duitsland voorop, hebben al aangegeven bereid te zijn grote garanties af te geven om het plan te stutten. De bedoeling is dat de Europese regeringsleiders op hun aanstaande topvergadering het politieke groene licht geven, zodat de technische uitwerking kan beginnen.
Vanuit Moskou komt voorspelbaar harde taal, met de centrale bank die het Europese plan illegaal noemt en aankondigt alle mogelijke juridische middelen in te zetten om de belangen van Rusland te beschermen. De instelling heeft een nieuwe procedure aangespannen tegen de Brusselse bewaarder Euroclear, die het grootste deel van de geblokkeerde fondsen en waardepapieren onder zich heeft sinds de sancties van kracht werden. In Oekraïne klinkt juist opluchting, omdat de regering het besluit ziet als een stap richting gerechtigheid en als stevig fundament onder een mechanisme waarbij de agressor uiteindelijk voor de schade moet betalen. Binnen de Unie waarschuwt de Hongaarse premier dat het besluit de rechtsorde van het blok aantast, maar hij vond onvoldoende steun om de gekwalificeerde meerderheid te blokkeren, waardoor de tanker van het Europese sanctiebeleid voorlopig op de ingeslagen koers blijft varen.
