Het publieke debat in Suriname schuift gevaarlijk weg van wat er werkelijk toe doet, want terwijl lege magen de dagelijkse werkelijkheid vormen, verliezen we tijd aan een racismedebat dat de kernproblemen niet oplost. Enkele personen binnen politieke partijen voeden dat gesprek onbewust, niet uit een doordachte verdeel-en-heerslogica, maar uit een gebrek aan intellect en skills. Het onvermogen van sommige politici om beleid te formuleren mondt uit in domme opmerkingen en uitingen. Erger is dat media en publiek massaal meesurfen op die golf van onzin, terwijl de vraag naar degelijk beleid voor koopkracht, onderwijs en veiligheid wegzakt. Waar ligt dan het probleem, bij de politici of bij de samenleving?
Het debat wordt niet vertroebeld door kwaadaardige bedoelingen, maar door gebrek aan kunde. Politici die geen prioriteiten stellen, grijpen naar slogans die lekker klinken. De bekende beloften dat niemand achterblijft en niemand wordt vergeten werken als verbale pleisters die het echte litteken niet helen. Intussen groeit de irritatie thuis waar prijzen stijgen en gezinnen rekenen op beleid dat voorspelbaar en meetbaar is.
De reflex om elk meningsverschil tot ras te herleiden is voor sommigen gemakzuchtig, je hoeft niet na te denken en kunt meteen klagen en roepen wat je vindt, want dat is wat sommigen willen, je hoort het ook vaak terug: dit is mijn mening. Ook al heeft die geen enkele substantie, dat doet er niet toe voor hen, ze zullen en moeten hun mening geven daar gaat het om; erkenning. Een samenleving die haar energie richt op die platitudes verliest de focus op beleid. Politici hoeven dan opnieuw niets te doen, want de samenleving praat toch weer over bijzaken. Journalisten hebben hier een sleutelrol, niet door politici te echoën, maar door telkens de beleidsvragen te stellen. Waar staat het plan, wat kost het, wie is verantwoordelijk, wanneer zien we effect. Het publieke debat wordt pas volwassen wanneer de samenleving zich ontwikkelt binnen de mogelijkheden die zij heeft, want dan komen politici niet meer weg met goedkope retoriek zonder plan. De samenleving is hier ook debet aan, door hunkering naar erkenning, vooral van politici. Wie echt met zijn passie bezig is, zoekt geen applaus, en verliest geen tijd aan domme discussies, dit is dan het resultaat van primitief denken.
Het begint bij drie basisvragen die iedere bestuurder moet beantwoorden en die wij als samenleving moeten bewaken. Welk probleem lossen we op en voor wie, welke middelen zetten we in en waar schrappen we, hoe meten we of het werkt en wat doen we als het niet werkt. Wie die drie vragen niet kan beantwoorden, moet plaatsmaken en zich niet met het publieke debat bemoeien en zeker geen beleid. Naarmate de samenleving ontwikkelt en van primitief naar oplossingsgericht denken groeit, verdwijnt de behoefte aan goedkope erkenning, want prestaties spreken voor zich.
De goedkope discussie over racisme legt iets diepers bloot, namelijk het onvermogen tot rationeel denken, en dat moeten we met spoed omkeren. De jeugd moet haar vaardigheden bijspijkeren en studies afronden, de leescultuur moet samen met technologische ontwikkelingen verantwoord worden gekanaliseerd. Bedrijven horen daarop in te spelen met gerichte trainingen, journalisten moeten het publieke belang vooropstellen door beleid af te dwingen en het debat te sturen, niet door domheden van enkelen uit te vergroten. En wie in hun eigen kring transparantie eist, vraagt dat vanzelf ook van ministeries en staatsbedrijven. Ontwikkeling is een zegen, maar vraagt een grondhouding van eenvoud. Daar begint de opbouw van Suriname, met een samenleving die rationeel en bekwaam analyseert, verdeeldheid minder ruimte geeft en het gesprek verschuift naar resultaten en beleid.
Voor de media is er een professionele routine die telkens kan worden toegepast, geef inhoudelijke kwesties voorrang boven de waan van de dag, focus op doorlopende berichtgeving over voedselprijzen, arbeidsmarkt, onderwijs en criminaliteit en vergelijk beloftes met de realiteit. Laat framing over afkomst of kleur nooit toe en wanneer zij aantoonbare beleidsconsequenties hebben, geef eerlijke en inhoudelijke berichtgeving naar de samenleving; dus geen sensatie. De journalist die zo werkt, bouwt aan Suriname.
De politieke klasse zal merken dat goedkope slogans niet meer werken zodra de samenleving om plannen vraagt. Niet beloven dat niemand achterblijft, maar laten zien hoeveel gezinnen uit armoede zijn gehaald. Niet roepen dat niemand wordt vergeten, maar aantonen hoeveel leerlingen extra hebben geleerd en hoeveel patiënten sneller zijn geholpen. Wie zo communiceert, bouwt geloofwaardigheid en hebben we een samenleving die niet smeekt naar erkenning en politici die niet smeken om een stem.
Suriname wint wanneer we elkaar terugvinden in het alledaagse werk van begroten, bouwen en bijsturen, dan verdwijnt de verleiding om elke tegenslag een identiteitsetiket te geven en groeit de ruimte voor samenwerking op basis van doelen die iedereen begrijpt. De kleuren van de partijen mogen fel contrasteren in campagnetijd, maar de kleuren van onze vlag horen ons te binden. Laten we die eenheid niet laten splijten door domme reflexen, maar vullen met beleid dat werkt voor Suriname.
