De internationale strijd tegen klimaatverandering krijgt een nieuwe economische dimensie nu Google en adviesconcern McKinsey investeren in een landbouwmodel waarbij veeteelt, bosherstel en de handel in koolstofcertificaten worden samengebracht. De twee ondernemingen hebben overeenkomsten gesloten voor de aankoop van certificaten die betrekking hebben op de toekomstige verwijdering van 320.000 ton koolstofdioxide uit de atmosfeer, verspreid over een periode van tien jaar. Het project wordt uitgevoerd in de Braziliaanse Amazone en de Cerrado, gebieden waar grootschalige veeteelt en aantasting van natuurlijke ecosystemen al jarenlang ernstige milieuproblemen veroorzaken. De Amerikaanse onderneming Working Trees krijgt via deze afspraken financiële ondersteuning om uitgeputte weidegronden te herstellen zonder dat veehouders hun bestaande economische activiteiten volledig moeten beëindigen. Het initiatief laat zien hoe internationale technologiebedrijven proberen klimaatverplichtingen te verbinden aan landbouwontwikkeling, maar roept tegelijkertijd vragen op over de daadwerkelijke hoeveelheid CO2 die wordt vastgelegd en de mate waarin deze vorm van financiering blijvende ecologische verbeteringen kan garanderen.
De investering richt zich aanvankelijk op het herstel van ongeveer 8.700 hectare gedegradeerde en gedeeltelijk aangetaste weidegrond, als onderdeel van een veel groter programma dat uiteindelijk 50.000 hectare moet omvatten. Het landbouwmodel staat bekend als silvopastoraal beheer en combineert de aanplant van bomen met bestaande veehouderij, waardoor verschillende economische en ecologische functies op dezelfde landbouwgrond plaatsvinden. Working Trees plant daarvoor rijen inheemse boomsoorten en commercieel bruikbare houtgewassen tussen bestaande graasgebieden, zodat runderen voldoende ruimte behouden en tegelijkertijd profiteren van meer schaduw en betere omstandigheden. De bomen nemen tijdens hun groei koolstofdioxide op en leggen een deel daarvan vast in hout, wortels en bodem. Deze aanpak kan bijdragen aan een betere bodemkwaliteit, minder erosie en een hogere landbouwproductiviteit, afhankelijk van de gekozen boomsoorten en het beheer. Het project vertegenwoordigt daarmee een poging om bestaande landbouwgebieden productiever en duurzamer te maken, zonder voor economische uitbreiding steeds opnieuw natuurlijke bossen te verwijderen.
De financiële constructie is minstens zo belangrijk als de landbouwtechniek zelf, omdat Google en McKinsey zich verbinden aan de toekomstige aankoop van koolstofverwijderingscertificaten. Dergelijke langlopende contracten bieden projectontwikkelaars meer zekerheid over toekomstige inkomsten en maken het gemakkelijker om vooraf investeringskapitaal aan te trekken voor bomen, landbouwtechnologie en technische begeleiding. De gemiddelde overeengekomen hoeveelheid bedraagt 32.000 ton CO2 per jaar over tien jaar, hoewel dit geen garantie betekent dat de verwijdering jaarlijks gelijkmatig zal plaatsvinden. De totale contractwaarde is niet openbaar gemaakt, waardoor nog niet kan worden vastgesteld hoeveel beide ondernemingen per ton betalen of welk deel rechtstreeks bij Braziliaanse landbouwers terechtkomt. Working Trees verwacht dat de combinatie van inkomsten uit koolstofcertificaten, verbeterde veehouderij en toekomstige houtopbrengsten het voor grondeigenaren aantrekkelijk maakt om hun landbouwsystemen ook na afloop van de eerste financieringsperiode in stand te houden. De uitvoerbaarheid van het model zal echter afhangen van betrouwbare metingen, voldoende opbrengsten en langdurige afspraken over landgebruik.
Het project maakt onderdeel uit van de Symbiosis Coalition, een samenwerkingsverband waarin onder meer Google, Microsoft, Meta en Salesforce gezamenlijk proberen de markt voor hoogwaardige natuurlijke koolstofverwijdering te ontwikkelen. De coalitie heeft zich ten doel gesteld om tegen 2030 contracten te realiseren voor maximaal 20 miljoen ton koolstofverwijdering, waarbij natuurherstel en wetenschappelijke controle centraal staan. Volgens uitvoerend directeur Julia Strong behoort silvopastoraal beheer tot de benaderingen die relatief grote mogelijkheden bieden voor verdere uitbreiding, omdat bestaande landbouwgrond wordt gebruikt en economische productie kan blijven plaatsvinden. Working Trees heeft het systeem eerder op kleinere schaal toegepast en ziet mogelijkheden om het uiteindelijk op miljoenen hectares in Brazilië uit te rollen. De onderneming maakt gebruik van satellietbeelden, landbouwgegevens en digitale controlesystemen om de groei van bomen en de ontwikkeling van koolstofvoorraden te volgen. De ambitie is aanzienlijk, maar de werkelijke klimaatprestaties zullen moeten worden vastgesteld aan de hand van onafhankelijke metingen en controles over meerdere jaren.
De belangstelling van grote technologiebedrijven voor dergelijke projecten hangt nauw samen met de sterke uitbreiding van datacenters en infrastructuur voor kunstmatige intelligentie, waarvoor wereldwijd steeds meer elektriciteit en andere hulpbronnen nodig zijn. Google en andere internationale technologieondernemingen investeren miljarden in nieuwe rekenfaciliteiten en proberen tegelijkertijd hun klimaatdoelstellingen te realiseren door energieverbruik te verduurzamen en koolstofverwijderingsprojecten te financieren. Deze strategie roept echter een belangrijke discussie op over de verhouding tussen daadwerkelijke emissiereductie en het compenseren van uitstoot via externe projecten. Critici vrezen dat ondernemingen met de aankoop van koolstofcertificaten hun klimaatprestaties gunstiger kunnen presenteren zonder de uitstoot van hun eigen activiteiten voldoende te verminderen. Daarnaast bestaat bij natuurlijke koolstofopslag het risico dat vastgelegde CO2 later opnieuw vrijkomt door brand, droogte, houtkap of veranderingen in landgebruik. De geloofwaardigheid van dergelijke contracten hangt daarom af van de aantoonbare extra koolstofverwijdering, het voorkomen van dubbeltellingen en de zekerheid dat de bereikte resultaten voldoende lang behouden blijven.
De Braziliaanse ontwikkeling biedt ook mogelijkheden voor Suriname, waar grote oppervlakten landbouwgrond en bestaande bosgebieden een belangrijke rol kunnen spelen binnen duurzame economische ontwikkeling en internationale klimaatfinanciering. Vooral de combinatie van landbouw, veeteelt en boomaanplant kan interessant zijn voor gebieden die kampen met bodemuitputting, beperkte productiviteit of onvoldoende investeringen in moderne agrarische technieken. De toepassing van dergelijke modellen vereist echter zorgvuldig onderzoek naar geschikte boomsoorten, bodemgesteldheid, waterhuishouding en de economische behoeften van plaatselijke producenten. Suriname beschikt bovendien over een bijzondere internationale positie vanwege zijn hoge bosbedekking, waardoor toekomstige projecten niet uitsluitend moeten worden gericht op het verkopen van koolstofcertificaten, maar eveneens op het beschermen van bestaande ecosystemen en het versterken van nationale productiecapaciteit. Betrouwbare registratiesystemen, transparante contracten en onafhankelijke verificatie zijn noodzakelijk om te voorkomen dat economische verwachtingen worden gebaseerd op koolstofopbrengsten die later niet kunnen worden gerealiseerd. Ook moet worden gewaarborgd dat landbouwers en lokale gemeenschappen een eerlijk aandeel ontvangen in de inkomsten en voldoende zeggenschap behouden over het gebruik van hun grond.
De samenwerking tussen Google, McKinsey en Working Trees bevestigt dat de internationale klimaatmarkt zich verder ontwikkelt naar financieringsvormen waarin natuurherstel rechtstreeks wordt verbonden aan bestaande economische activiteiten. Het geplande herstel van 8.700 hectare en de aankoop van certificaten voor 320.000 ton koolstofverwijdering vertegenwoordigen een belangrijke investering in een landbouwmodel dat zowel ecologische als commerciële voordelen kan bieden. De werkelijke betekenis zal echter niet uitsluitend worden bepaald door het aantal aangeplante bomen of de omvang van de aangekondigde contracten, maar vooral door de hoeveelheid CO2 die aantoonbaar uit de atmosfeer wordt verwijderd en langdurig opgeslagen blijft. Ook zal moeten blijken of de landbouwproductiviteit daadwerkelijk verbetert en veehouders voldoende economische voordelen behalen om de nieuwe systemen zelfstandig voort te zetten. De groeiende belangstelling van internationale technologiebedrijven kan nieuwe financieringsmogelijkheden creëren voor natuurherstel, maar vormt geen vervanging voor het verminderen van hun eigen uitstoot. Het succes van deze ontwikkeling zal uiteindelijk afhangen van de mate waarin klimaatfinanciering leidt tot aantoonbare milieuresultaten, hogere landbouwproductiviteit en duurzame economische opbrengsten voor de gemeenschappen die de projecten daadwerkelijk uitvoeren.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
