Terwijl het aftellen naar de volgende VN-klimaatonderhandelingen doorloopt, kiest de Europese Unie niet voor een nieuw emissiedoel maar voor uitstel en een voornemen op papier, waarmee de ooit vanzelfsprekende koplopersrol dunner klinkt dan de Europese diplomatie lief is en de ruimte groeit voor anderen om hetzelfde te doen. In de wandelgangen wordt gewerkt aan een verklaring die een bandbreedte voor uitstootreductie richting het midden van de volgende decade schetst, maar zonder bindend doel voor de internationale deadline verliest het blok momentum nog voordat het aan tafel schuift.
Achter de rem staan bekende breuklijnen, want lidstaten botsen over de route naar een nieuw tussendoel en over de vraag hoeveel ruimte industrie en landbouw krijgen, terwijl de Europese Commissie het kompas al heeft neergelegd met een voorstel voor negentig procent minder uitstoot in 2040 vergeleken met 1990, inclusief beperkte flexibiliteit via erkende koolstofkredieten. Voorstanders zien daarin duidelijkheid voor investeerders en planning in de industrie, tegenstanders vrezen uitvoerbaarheid en kosten en schuiven op een later moment alle knopen tegelijk naar voren.
De timing is onhandig, omdat de wereld juist nu een nieuwe ronde nationale klimaatbeloften verwacht en omdat het VN-proces landen aanspoort om dit jaar met aangescherpte plannen te komen, zodat analyserapporten nog voor de top kunnen meenemen wat wel of niet werkt. Wie te laat is, praat mee met een achterstand en verliest invloed op de lat van anderen.
Intussen laat het Europese bedrijfsleven een andere reflex zien, want een brede groep bestuurders en vermogensbeheerders vraagt juist om een stevig, wetenschappelijk onderbouwd 2040-doel en voorspelbaar beleid dat investeringen veilig stelt, van schone stroom tot elektrische productieprocessen en slimme netten. Hun redenering is simpel, beleid dat niet slingert trekt fabrieken en kapitaal en voorkomt dat productie vertrekt naar regio’s met stabielere prikkels.
Diplomaten waarschuwen dat een verdeelde Unie op het wereldtoneel snel aan gewicht verliest, omdat compromissen die te lang duren niet alleen de eigen geloofwaardigheid aantasten maar ook de onderhandelingspositie verzwakken wanneer anderen met complete doelen en scenario’s verschijnen. Wie ooit de norm bepaalde, mag niet verrast zijn als die rol wegebt wanneer de partituur te lang blanco blijft.
Tussen al deze dossiers past een praktische les die zelden wordt uitgesproken maar des te vaker werkt, namelijk dat duidelijke tussenstappen met meetmomenten en een zichtbare verdeling van lasten eerder vertrouwen opbouwen dan perfecte einddoelen die blijven schuiven, zeker als regels voor financiering, infrastructuur en vergunningen tegelijk worden aangescherpt en consequent worden toegepast. Dat geeft industrie, steden en regio’s de routine om te leveren en haalt ruis uit het debat precies op het moment dat het er internationaal op aankomt.
