In het hart van het Saamaka-gebied is vrijdag een baanbrekende stap gezet voor duurzame ontwikkeling. Tropenbos Suriname (TBS) opende daar officieel het Agroforestry Farmer Field School (AFF) centrum een leer en demonstratielocatie die traditionele landbouwkennis koppelt aan innovatieve boslandbouwtechnieken. De realisatie werd mogelijk gemaakt met steun van TotalEnergies en vormt een sleutelelement in TBS’ bredere duurzaamheidsagenda.
De zogeheten kenki prakseri (leer door te doen) vormt de kern van het concept. “De essentie van deze school is wederzijdse kennisdeling,” benadrukt TBS-directeur Rudi van Kanten. “Boeren leren van boeren. Alles wat hier wordt ontwikkeld, wordt zorgvuldig gedocumenteerd zodat ook andere gemeenschappen hiervan kunnen profiteren.”
Het trainingscentrum is gebouwd op grond van het dorp Djanka Kondre, gelegen in het Brownsweggebied. In goed overleg met het traditioneel gezag is een samenwerkingsafspraak gemaakt: het beheer van het terrein en gebouw wordt gedeeld tussen het dorp en TBS, met als gezamenlijke missie capaciteitsopbouw en gemeenschapsversterking.
De aanleiding voor dit initiatief is urgent. Naast grootschalige goudwinning is zwerflandbouw een belangrijke oorzaak van ontbossing in Suriname. Het traditionele afbrandingsproces verstoort ecosystemen, verarmt de bodem en stoot grote hoeveelheden CO₂ uit. Agroforestry – een vorm van landbouw waarin bomen en gewassen geïntegreerd worden – biedt een duurzaam alternatief.
De AFF-school fungeert als brug tussen eeuwenoude Saamaka-tradities en moderne landbouwpraktijken. In plaats van het bos te bestrijden, wordt het benut als bondgenoot. Zo wordt lokale veerkracht gekoppeld aan ecologische verantwoordelijkheid.
Veertien boeren zijn geselecteerd voor deelname aan het eerste cohort, het zijn zeven boeren uit Brownsweg en zeven uit Boven-Suriname, met een sterke nadruk op gendergelijkheid: onder hen bevinden zich zeven vrouwen. Zij zullen praktijkgericht worden opgeleid op een speciaal ingericht trainingsveld. Dit veld is opgedeeld in twee zones: één gebaseerd op wetenschappelijke ontwerpprincipes, de ander gewijd aan traditionele methoden. “Het is precies in die wisselwerking dat echte innovatie ontstaat,” aldus Van Kanten.
De opbouw van de faciliteit begon in september 2024 en werd gedragen door een gemengde ploeg van lokale vaklieden en arbeiders uit het kustgebied. De bouw werd voorafgegaan door een FPIC-proces (Free, Prior and Informed Consent), waarmee TBS zich conformeerde aan internationale richtlijnen voor respectvolle samenwerking met inheemse en tribale gemeenschappen.
Het centrum is niet exclusief voor TBS. Ook andere organisaties kunnen actief in het binnenland tegen een symbolische bijdrage gebruikmaken van het gebouw en het demonstratieveld. Zo ontstaat een collectieve leeromgeving waarin agroforestry zich verder kan ontwikkelen tot economisch alternatief voor destructieve praktijken als illegale goudwinning.
Met de oprichting van dit opleidingscentrum onderstreept Tropenbos Suriname haar inzet voor een veerkrachtig binnenland, versterking van lokale voedselzekerheid en duurzaam bosbeheer en levert het tegelijk een concrete bijdrage aan klimaatmitigatie, biodiversiteitsbehoud en gemeenschapsontwikkeling in Suriname.
