De voorzitter van de vaste commissie voor Onderwijs, Poetinie Atompai van de NPS, heeft zijn functie neergelegd. Zijn vertrek uit het voorzitterschap is geen vlucht voor verantwoordelijkheid, maar juist een politiek signaal over wat hij omschrijft als een structureel gebrek aan daadkracht binnen het onderwijsbeleid. Atompai zegt de afgelopen periode herhaaldelijk te hebben aangedrongen op concrete maatregelen om het nieuwe schooljaar op 1 oktober 2026 ordelijk te laten beginnen. Volgens hem zijn waarschuwingen, voorstellen en politieke druk onvoldoende vertaald in daadwerkelijk beleid. De problemen zijn bekend, de gevolgen zijn zichtbaar, maar de aanpak blijft volgens de parlementariër te traag. Daarmee legt Atompai een pijnlijke tekortkoming zichtbaar in de manier waarop de overheid met het onderwijs omgaat. Een tekort aan leerkrachten, overvolle klaslokalen, financiële blokkades voor studenten en kinderen die tijdelijk helemaal geen onderwijs kunnen volgen, zijn geen incidenten meer. Ze wijzen op een systeem dat onvoldoende in staat blijkt om tijdig te reageren op problemen die al langere tijd bekend zijn. Vanaf de voorbereidingen rond de schoolstart in 2025 heb ik herhaaldelijk aangedrongen op tijdige maatregelen voor een ordelijke start van het nieuwe schooljaar op 1 oktober 2026.
Atompai zegt daarbij zijn stem te hebben laten horen, druk te hebben uitgeoefend en voorstellen te hebben gedaan. Toch bleef het tempo waarin problemen werden aangepakt volgens hem onaanvaardbaar laag. Zijn kritiek raakt daarmee niet alleen de uitvoering, maar ook de politieke verantwoordelijkheid. Een parlementaire commissie kan signaleren, controleren en druk uitoefenen, maar kan geen beleid uitvoeren. Wanneer de uitvoerende macht vervolgens onvoldoende actie onderneemt, ontstaat een situatie waarin parlementaire controle dreigt te verworden tot een herhaling van waarschuwingen zonder resultaat. Atompai weigert die situatie te normaliseren. Ik kan als voorzitter geen verantwoordelijkheid blijven dragen voor een aanpak waarbij noodzakelijke maatregelen uitblijven en kinderen daarvan de rekening betalen. Een van de grootste structurele problemen is het lerarentekort. Tijdens twee begrotingsbehandelingen heeft Atompai naar eigen zeggen moeten constateren dat een concreet en uitvoerbaar plan voor de oplossing daarvan ontbreekt. Dat is een zwaarwegende constatering. Een tekort dat rechtstreeks bepaalt of leerlingen daadwerkelijk les krijgen, kan moeilijk worden bestreden met tijdelijke noodoplossingen, losse toezeggingen of maatregelen die pas worden genomen wanneer de situatie al is geëscaleerd.
De gevolgen zijn intussen niet abstract. In Moengo en Albina hebben leerlingen gedurende langere tijd geen lessen kunnen volgen door een tekort aan leerkrachten. In het binnenland en het zuiden worden kinderen geconfronteerd met overvolle lokalen. Daarmee wordt de ongelijkheid binnen het onderwijs verder zichtbaar, de kwaliteit en continuïteit van onderwijs zijn niet voor ieder kind vanzelfsprekend. Ook studenten van de Anton de Kom Universiteit van Suriname (AdeKUS) worden door financiële obstakels geraakt. Atompai neemt het expliciet op voor zestien masterstudenten Accountancy die alle studieonderdelen hebben afgerond, maar door financiële belemmeringen niet kunnen afstuderen. Het voorbeeld illustreert hoe onderwijsproblemen zich niet beperken tot het basisonderwijs of het voortgezet onderwijs. Ook studenten die het einde van hun opleiding hebben bereikt, kunnen door financiële barrières alsnog worden tegengehouden. Juist daar wringt het. Onderwijsbeleid wordt vaak besproken in termen van begrotingen, plannen en beleidsvoornemens, terwijl de gevolgen uiteindelijk worden gedragen door leerlingen, studenten, ouders en leerkrachten. Voor hen betekent bestuurlijke vertraging geen abstract politiek probleem. Het betekent uitgestelde lessen, grotere klassen, hogere werkdruk, vertraging van studies en soms verloren onderwijskansen.
Atompai noemt zijn vertrek daarom een politiek signaal. Daarmee maakt hij duidelijk dat het voorzitterschap van een parlementaire commissie voor hem niet slechts een formele functie is. Aan die positie is volgens hem ook een verantwoordelijkheid verbonden om toezicht te houden op de resultaten van het onderwijsbeleid. Zijn besluit legt tegelijkertijd een ongemakkelijke werkelijkheid zichtbaar. Als waarschuwingen binnen het parlement herhaaldelijk nodig zijn, maar fundamentele problemen blijven voortbestaan, rijst de vraag hoeveel waarde politieke toezeggingen hebben wanneer concrete uitvoering uitblijft. Atompai zegt niet te zullen verdwijnen uit het onderwijsdebat. Hij kondigt aan de ontwikkelingen kritisch te blijven volgen. Daarmee verandert zijn rol, maar niet zijn politieke boodschap. Mij niet gezien bij vertraging, excuses of halve maatregelen. Ik ben er voor een overheid die handelt en concrete resultaten levert. Die uitspraak legt de lat hoog. Uiteindelijk zal niet het aantal vergaderingen, toezeggingen of beleidsdocumenten bepalen of het onderwijs vooruitgaat, maar de vraag of leerlingen daadwerkelijk een leraar voor de klas hebben, studenten hun opleiding kunnen afronden en kinderen, ongeacht waar zij wonen, toegang krijgen tot volwaardig onderwijs. Dat zijn de resultaten waarop het onderwijsbeleid uiteindelijk moet worden afgerekend.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
