Leiderschap is in Suriname en het Caribisch gebied te vaak verworden tot een vriendelijk consultatierondje, waarbij meningen worden uitgewisseld maar de uitkomst al vastligt, of waarbij een opdracht van hogerhand zwaarder weegt dan de gezamenlijke noodzaak. Dat klinkt onschuldig, maar in de praktijk werkt het frustrerend wanneer mensen werk hebben verricht en er vervolgens niets gebeurt, omdat partners elkaar blijven aankijken, doorlooptijden oplopen en elk netwerk zijn eigen koers vaart. Vertraging wordt dan geen incident meer, maar een bestuursstijl, en daar ontstaat eilandvorming die de samenleving uiteindelijk duur komt te staan. Omdat die eilanden hun eigen agenda en verdienmodel beschermen, en de gewone burger daar nauwelijks beter van wordt.
Nu Suriname de sprong maakt naar offshore productie, is het belangrijker dan ooit dat we leren samenwerken en projecten ook daadwerkelijk afronden. TotalEnergies nam op 1 Oktober 2024 de finale investeringsbeslissing voor het GranMorgu project in Blok 58, met een totale investering van ongeveer 10,5 miljard dollar, een FPSO-ontwerp van circa 220.000 vaten per dag en een eerste olie die op 2028 is gericht. Als de Surinaamse ondernemer aan deze projecten wil meedoen, lukt dat niet met de huidige bestuurlijke traagheid. De keten werkt alleen wanneer vergunningen, opleidingen, standaarden, lokale inkoop en infrastructuur op elkaar aansluiten, en wanneer partners elkaar binnen afgesproken termijnen leveren wat is gevraagd. Dat is nu te vaak niet het geval, zeker wanneer je kijkt naar wat internationaal wordt gevraagd op ICT-gebied en wat wij momenteel kunnen bieden, en zelfs naar de vraag wat we überhaupt mogen aanbieden. Daarbovenop komt de kernvraag hoe goed de investeringen van de kleine ondernemer worden beschermd, en welke garanties hij daadwerkelijk heeft.
De Bijbelse spiegel is ongemakkelijk actueel, want Exodus 18:13–26 laat zien hoe Jethro Mozes aanspreekt op een leiderschapsmodel dat alles bij een persoon neerlegt. De oplossing is vervolgens niet nog meer overleg, maar een systeem van gedelegeerde verantwoordelijkheid met duidelijke rollen, zodat het volk niet vastloopt in wachtrijen en uitputting. Handelingen 6:1–7 toont hetzelfde principe in een andere context, omdat een interne spanningslijn niet werd weggewuifd, maar werd opgelost met een transparante taakverdeling en toetsbare afspraken, waardoor het werk doorging en vertrouwen herstelde. Nehemia 3:1–32 laat zien hoe gezamenlijke visie praktisch wordt, omdat groepen elk een afgebakend deel van het werk kregen en de aansluiting met de stukken van de buren meteen werd georganiseerd, zodat het geheel dicht en sterk werd.
Praktijkdata uit Suriname laat zien dat men al bezig is met de opbouw van skillsets, maar dat versnelling vooral afhangt van procesdiscipline, transparantie en accountability. In het Sustainability Report 2024 meldt Staatsolie dat in 2024 57 procent van de leveranciers uit Suriname kwam, en dat het BlueWave Supplier Development Program in datzelfde jaar dertig bedrijven door een traject van zes maanden begeleidde, waardoor het totaal op 54 ondersteunde bedrijven uitkwam. In 2025 is dat programma verder opgeschaald, omdat in juni 2025 zestig bedrijven aan een nieuwe editie begonnen en uiteindelijk 57 ondernemingen op 3 december 2025 hun certificaat ontvingen, terwijl Staatsolie meldt dat inmiddels 115 bedrijven zijn getraind, verdeeld over vier trainingsgroepen.
Hetzelfde patroon zie je bij skillsopbouw, waar de NATIN olie en gaslijn in oktober 2024 een eerste cohort van tien afgestudeerden had, en in 2025 zichtbare voortgang boekte met een tweede groep die medio 2025 afstudeerde, terwijl op 31 juli 2025 veertig NATIN studenten hun certificaat ontvingen en daarmee inzetbaar werden voor de groeiende sector. Deze cijfers bewijzen dat capaciteit kan worden opgebouwd, maar ze maken ook duidelijk hoe kwetsbaar het geheel wordt wanneer overheid, onderwijs en sector niet op één lijn zitten en eilandvorming ontstaat rond planning, inkoop en accreditatie, waardoor lokale bedrijven en talent wel investeren, maar vervolgens te weinig zekerheid hebben dat de keten op tijd levert en kansen daadwerkelijk opengaan.
De Caribische vergelijking maakt duidelijk dat schaal vooral volgt uit strak georganiseerde uitvoering. Guyana rapporteerde in zijn Mid Year Report 2024 dat in de eerste helft van 2024 363 miljoen Guyana dollar werd besteed aan Coursera training, dat meer dan 5.200 mensen minstens één cursus hadden afgerond en dat meer dan 19.000 mensen waren ingeschreven. In de Budget Speech 2025 wordt daarnaast vermeld dat sinds de start in het eerste kwartaal van 2024 naar schatting 12.380 personen cursussen hadden afgerond, met extra budget om in 2025 meer deelnemers te bereiken. Dat model is niet perfect, maar het heeft één voordeel dat voor Suriname relevant is, namelijk een centrale eigenaar per schakel, meetbare instroom en uitstroom, en een proces waarin uitvoering het gesprek terugkoppelt naar beleid.
Bescherming van maatschappelijke inspanning vraagt daarom meer dan goede bedoelingen, want een gedeelde visie blijft inhoudsloos zolang die niet wordt vastgezet in processen, servicelevels en mandaten, zodat geen enkele partij de keten kan gijzelen met corruptie, stilstand of uitstel. Paulus gebruikt in 1 Korintiërs 12:12–27 het beeld van één lichaam met vele leden, en dat is in oil and gas geen vrome metafoor maar een operationele waarheid, omdat onderwijs, private sector, toezichthouders en overheid een waardeketen vormen die alleen presteert als elk onderdeel op tijd levert.
Een praktisch begin ligt dichterbij dan het lijkt, zeker wanneer Suriname de basis strategisch organiseert en de uitvoering zichtbaar maakt. Een nationaal skills en supplier dashboard dat elk kwartaal publiek wordt geactualiseerd, met vooraf afgesproken doorlooptijden voor accreditatie, stages, certificering en procurement, maakt leiderschap meetbaar en maakt excuses schaars. Twee vragen horen daar onvermijdelijk bij, welke instantie krijgt het mandaat om knopen door te hakken wanneer partners blijven wachten, en welke consequentie volgt er wanneer een organisatie structureel niet levert en daarmee lokale kansen vertraagt.
