De Nederlandse woningmarkt verkeert in crisis; jonge volwassenen blijven massaal te lang thuis wonen en stellen daardoor gezinsvorming uit. Inmiddels wonen tientallen procenten van de dertigjarigen nog altijd bij hun ouders, een ontwikkeling die twintig jaar geleden nauwelijks voorkwam. De lage geboortecijfers ruim onder de vervangingswaarde van 2,2 kinderen per vrouw houden verband met het onvermogen om een eigen woning te financieren. Honderdduizenden woningzoekenden zien zich geconfronteerd met “gestoord hoge” huurprijzen in de grote steden, waarbij huren vaak even duur is als de maandelijkse lasten van het kopen van een huis.
Tegelijkertijd profiteren huiseigenaren van spectaculaire meerwaarden, de gemiddelde overwaarde bedraagt inmiddels rond de vier ton. Toch levert deze winst vooral de overheid extra inkomsten op, via hogere vastgoed en miljonairsbelastingen zodra woningen de drempel van een miljoen euro passeren. Voor individuele eigenaren biedt de overwaarde weinig soelaas. Verhuizen naar een grotere of duurdere woning betekent al snel dat die meeropbrengst opnieuw wordt vastgehouden in de prijs, terwijl huren evenmin een aantrekkelijk alternatief vormt.
In de Verenigde Staten tekent zich een vergelijkbare kloof af tussen officiële cijfers en de dagelijkse praktijk op de arbeidsmarkt. Waar de overheid een werkloosheidscijfer van 4,1 procent publiceert, becijfert een onafhankelijk instituut dat de reële werkloosheid inclusief mensen met deeltijdbanen van minder dan 35 uur en hoogopgeleiden in ongekwalificeerde functies dichter bij 24 procent ligt. Deze discrepantie werpt de vraag op hoe betrouwbaar beleid kan zijn als bestuurslagen zich baseren op gemanipuleerde data.
De combinatie van ontoegankelijke huisvesting en onduidelijke arbeidsmarktcijfers onderstreept de urgentie voor ingrijpend beleid. Versnelling van woningbouw zonder overbodige regelgeving is even noodzakelijk als het herijken van fiscale prikkels die huiseigenaren onevenredig bevoordelen. Daarnaast vraagt transparantie in de werkloosheidstatistieken om een hernieuwd vertrouwen in staatscijfers en om gerichte stimulering van banen die aansluiten bij opleidingsniveau en ambities. Alleen door deze maatregelen te nemen kan de knellende greep van tekorten op de Nederlandse samenleving worden verlicht.
Suriname moet deze situatie analyseren, en de samenleving beschermen door tijdig te investeren in betaalbare huisvesting en transparantie op de arbeidsmarkt. Door bouwregelgeving te vereenvoudigen en publieke–private partnerships te stimuleren, kunnen nieuwe woonwijken sneller worden opgeleverd zonder kostbare vertraging zeker nu de oil en gas ontwikkelingen er zijn. Tegelijkertijd verdient het aanbeveling om werkloosheidscijfers niet alleen op basis van formele banen te rapporteren, maar ook onder- en deeltijdbanen en mismatch tussen opleiding en functie mee te nemen. Zo ontstaat een realistischer beeld van de arbeidsmarkt en kunnen gerichte opleidingen worden opgezet die zowel de woon- als werksituatie van Surinamers duurzaam verbeteren.
