De roep om professionalisering binnen de Raden van Commissarissen (RvC) en Raden van Toezicht (RvT) bij parastatale en overheidsbedrijven klinkt steeds luider. Vicepresident Gregory Rusland heeft zich recent uitgesproken over de noodzaak van duidelijke profielschetsen en strengere selectiecriteria, naar aanleiding van de aanhoudende kritiek op het functioneren van deze organen. Zijn oproep raakt een fundamenteel probleem, het structurele gebrek aan kwaliteit, onafhankelijkheid en integriteit binnen delen van het toezichtapparaat. De afgelopen jaren zijn verschillende raden negatief in het nieuws gekomen. Beschuldigingen van corruptie, belangenverstrengeling en het benoemen van ongeschikte kandidaten hebben het vertrouwen in het toezicht ernstig ondermijnd. Wat opvalt, is dat deze problemen zelden incidenteel zijn. Ze wijzen eerder op een systemisch falen, waarin politieke loyaliteit soms zwaarder lijkt te wegen dan deskundigheid en integriteit.
Het gevolg is dat raden, die juist een controlerende en corrigerende rol moeten spelen, zelf onderdeel worden van het probleem. In plaats van bestuurders scherp te houden, functioneren ze soms als verlengstuk van politieke of persoonlijke belangen. Het voorstel om duidelijke profielschetsen op te stellen is een belangrijke stap, maar geen wondermiddel. Een profielschets kan helpen om te definiëren welke kennis, ervaring en competenties vereist zijn, bijvoorbeeld op het gebied van financiën, governance, juridische zaken of sectorspecifieke expertise. Toch schuilt het risico dat deze profielen slechts formeel worden opgesteld, zonder dat ze daadwerkelijk leidend zijn in het benoemingsproces. De kernvraag blijft, wie bewaakt de toepassing van deze profielen? Zonder transparantie en onafhankelijke toetsing bestaat de kans dat profielschetsen slechts een papieren werkelijkheid blijven. In een omgeving waar publieke middelen en maatschappelijke belangen centraal staan, moet de lat hoog liggen.
Ook gerichte trainingen kunnen bijdragen aan beter toezicht. Veel leden van raden beschikken wel over algemene managementervaring, maar missen specifieke kennis van governance, risicobeheer en publieke verantwoording. Structurele bijscholing kan deze lacune verkleinen. Trainingen mogen geen formaliteit worden, maar moeten daadwerkelijk bijdragen aan kritisch en onafhankelijk denken. Een van de sterkste punten in de voorstellen van de vicepresident is het pleidooi voor continue evaluatie. In plaats van pas in te grijpen wanneer problemen escaleren, moet er een systeem komen waarin prestaties van zowel raden als individuele leden regelmatig worden beoordeeld. Dit kan bijvoorbeeld via, periodieke zelfevaluaties, externe audits en meetbare prestatie-indicatoren. Maar ook hier geldt dat onafhankelijkheid cruciaal is. Evaluaties die intern of politiek gestuurd zijn, verliezen hun waarde en geloofwaardigheid. Hoewel de voorgestelde maatregelen inhoudelijk sterk zijn, ligt de grootste uitdaging niet in het ontwerpen van regels, maar in het naleven ervan. Zolang benoemingen beïnvloed worden door politieke belangen, zal elk systeem, hoe goed ontworpen ook, onder druk blijven staan. De oproep van vicepresident Gregory Rusland legt een belangrijk probleem bloot en biedt een richting voor verbetering. Maar zonder een fundamentele verandering in de benoemingscultuur blijft het risico bestaan dat deze maatregelen slechts cosmetisch zijn.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
