Venezuela zet een stap die veel centrale banken nog niet eens durven te noemen, laat staan uit te voeren, want het land bereidt een financiële infrastructuur voor waarin gewone banken straks direct met Bitcoin en digitale dollars kunnen werken, onder toezicht van het systeem zelf. De spil daarin is Conexus, een betaalbedrijf dat bijna de helft van alle elektronische overboekingen in het land verwerkt en dus feitelijk een van de slagaders is van het binnenlands betalingsverkeer. Conexus bouwt een nieuwe laag bovenop het bestaande banksysteem die draait op blockchain en die het voor banken mogelijk moet maken om rekeningen in te richten waar klanten Bitcoin kunnen laten bewaren, waar USDT kan worden vastgehouden als alternatief voor de nationale munt, en waar je direct tussen crypto en gewoon geld kan wisselen zonder tussenhandel en zonder grijze omwegen. De bedoeling is dat dit geen los circuit wordt aan de rand van de economie, maar dat het via dezelfde schakels gaat als salaris, huur, boodschappen en rekeningbetalingen, zodat cryptogeld niet langer alleen iets is voor wie technisch handig is of buiten het formele systeem leeft. Analisten in de regio zeggen dat de nieuwe infrastructuur in gebruik kan worden genomen tegen het einde van dit jaar, en dat zou Venezuela een van de eerste landen maken waar digitale activa structureel in de bancaire ruggengraat worden geschoven in plaats van erbuiten gehouden.
De nationale munt is uitgehold, prijzen lopen sneller op dan inkomens en gezinnen hebben al jaren een parallel noodoplossing gebouwd om waarde vast te houden, vaak in de vorm van stablecoins zoals USDT. Die stablecoins zijn cryptotokens die in waarde koppelen aan een sterke munt en dus dienen als noodspaarpot tegen inflatie. In Venezuela is dat geen luxeproduct voor handelaren, maar een dagelijkse verdedigingslinie voor winkelpersoneel, chauffeurs en kleine ondernemers die anders elke week opnieuw armer wakker worden. Tot nu toe gebeurde dat grotendeels buiten het bankwezen, via apps, informele handel en wisselnetwerken waar je je salaris snel omzet in digitale dollars zodat je koopkracht niet meteen weglekt. Conexus wil dat gedrag niet langer wegduwen of criminaliseren, maar onderbrengen in een gereguleerde interbancaire blockchain die transparant draait en waarvan de transacties kunnen worden getoetst. Volgens Conexus-topman Rodolfo Gasparri gaat het er niet alleen om dat mensen digitale munten kunnen vasthouden, maar vooral dat het veilig en traceerbaar gebeurt zodat klanten juridische bescherming hebben en de staat overziet wat er rondgaat. Hij noemt het een logische volgende stap na de uitrol van mobiel betalen, een systeem dat in Venezuela al goed is voor tientallen miljoenen transacties per maand en dat kleine ondernemers en informele verkopers toegang heeft gegeven tot digitaal geldverkeer zonder dure infrastructuur.
Als dit werkt krijgt Venezuela iets dat elders nog hoofdzakelijk theorie is, want banken zouden straks crypto kunnen vasthouden in bewaring voor klanten, net zoals zij spaargeld bewaren. Ze zouden overboekingen kunnen doen in Bitcoin of in stablecoins via dezelfde infrastructuur die nu een overschrijving in lokale valuta verwerkt. Ze zouden ook directe omwisseling kunnen doen, dus van bolívar naar USDT of terug, binnen een kader dat gecontroleerd wordt als normaal bankbedrijf, in plaats van via losse platforms of hand-tot-hand deals. De belofte daarvan is financiële orde in een economie die al jaren leunt op geïmproviseerde oplossingen. De gok is dat mensen die nu toch al dollars of digitale dollars gebruiken, dat liever doen via een vertrouwde bankrekening dan via een anonieme app, zolang ze zeker weten dat het geld niet zomaar wordt bevroren of in beslag genomen. Tegelijk is dit ook politiek, want een overheid die crypto formaliseert erkent dat eigen muntbeleid onvoldoende vertrouwen wekt en bouwt dus een escape route in voor de bevolking om zichzelf te beschermen zonder meteen het systeem zelf te ondermijnen. Dat is nieuw. Meestal probeert een staat absolute controle te houden over geldstromen en noemt ze alles daarbuiten illegaal of gevaarlijk. Venezuela kiest er nu voor om dat parallelle circuit naar binnen te trekken en te reguleren in plaats van het te bestrijden.
Meerdere economieën in Latijns-Amerika en het Caribisch gebied worstelen met inflatie, dure grensoverschrijdende betalingen en afhankelijkheid van cashdollars die fysiek het land in gedragen worden of via omwegen worden gestuurd. Ook Suriname kent discussies over koopkrachtbescherming, druk op de wisselkoers, afhankelijkheid van contant dollars en de vraag hoe geldstromen transparant blijven wanneer mensen zelf alternatieven zoeken buiten de bancaire lijn. De les uit Venezuela is niet dat een land halsoverkop Bitcoin officieel tot betaalmiddel moet verklaren, die stap is elders politiek omstreden gebleken en heeft niet automatisch stabiliteit gebracht. De les zit subtieler in iets anders. Wie ziet dat burgers massaal uitwijken naar informele of digitale tussenoplossingen moet dat gedrag niet alleen verdacht maken, maar ook begrijpen als signaal van systeemfalen. Daarna komt de echte keuze, namelijk of je zo’n parallel circuit met beleid en toezicht durft op te nemen in je formele financiële systeem, zodat kleine ondernemers, verkopers in het binnenland en jongeren met digitale inkomsten niet buiten de bescherming van het bankrecht blijven vallen. In Suriname waar de wisselkoersdruk meteen voelbaar wordt in supermarktprijzen, kan het verschil tussen chaos en controle zitten in de vraag of betalingsverkeer snel en transparant mee kan bewegen met wat mensen toch al doen, zonder dat er een nieuwe zwarte markt ontstaat die later alleen nog met dwang is terug te duwen.
