De kunstmatige intelligentie die sinds eind 2022 in hoog tempo overal in producten, werkprocessen en consumentenapps is geschoven, heeft een minder zichtbaar bijeffect dat nu pas in beeld komt, omdat de stroom en de koeling achter die modellen sneller opschalen dan de publieke rapportage kan bijbenen. In een analyse wordt geconstateerd dat AI systemen al richting een elektriciteitsvraag gaan die je normaal met een land associeert, terwijl de precieze klimaat en waterimpact grotendeels verborgen blijft doordat datacenteroperators hun inputs nauwelijks uitsplitsen naar AI en niet AI. Daardoor ontstaat een markt met snelle groei, harde claims en dunne data, en juist die combinatie maakt de discussie in 2026 onvermijdelijk politiek.
De cijfers die wel publiek te reconstrueren zijn, tonen hoe snel het zwaartepunt verschuift, omdat de International Energy Agency AI systemen op ongeveer 15 procent van de datacenterstroomvraag plaatst in 2024, exclusief cryptomining, terwijl andere recente studies al richting 20 procent eind 2024 wijzen. Door extra productiecapaciteit in de keten van AI hardware kan de totale vraag van AI systemen oplopen naar 23 gigawatt eind 2025, wat bijna de helft zou zijn van de gemiddelde totale datacentervraag van 47,4 gigawatt in 2024. Ter vergelijking wordt in de studie de gemiddelde elektriciteitsvraag van het Verenigd Koninkrijk genoemd met 30,7 gigawatt, waardoor AI qua vermogensvraag in dezelfde groottecategorie komt te liggen als een middelgroot geïndustrialiseerd land.
Voor de klimaatrekening gebruikt de studie het uitgangspunt dat je eerst de stroomvraag moet koppelen aan de koolstofintensiteit van de netten waarop datacenters draaien, en daar knelt de transparantie omdat de locaties van AI workloads meestal niet worden gedeeld. De IEA raamt voor alle datacenters samen in 2024 ongeveer 182 miljoen ton CO2 bij 460 terawattuur opgewekte elektriciteit, wat neerkomt op een impliciete gemiddelde koolstofintensiteit van 395,65 gram CO2 per kilowattuur, in de buurt van de mondiale gemiddelde emissie intensiteit van 445 gram CO2 per kilowattuur die de IEA noemt voor elektriciteitsopwekking in het algemeen. Er wordt ook aangetoond dat datacenterprestaties lager kunnen uitvallen in regio’s met relatief schonere netten, zoals de Verenigde Staten en Europa waar volgens de IEA respectievelijk circa 45 procent en 15 procent van de datacentercapaciteit staat, maar hij wijst ook op studies met hogere uitkomsten, zoals een schatting voor de VS die voor 2018 uitkomt op 72,15 terawattuur en 31,5 miljoen ton CO2, en een recente preprint die voor september 2023 tot augustus 2024 zelfs 192,64 terawattuur en 105,59 miljoen ton CO2 noemt, met een impliciete intensiteit van 548,12 gram CO2 per kilowattuur.
Het bedrijfsrapportagebeeld is tegelijk herkenbaar en frustrerend, omdat vrijwel niemand AI apart meet, terwijl dezelfde bedrijven publiek erkennen dat AI de groei aanjaagt. In de inventarisatie in de studie meldt geen enkel bedrijf AI specifieke metrics, maar Google, Microsoft en Meta schrijven wel expliciet dat AI de vraag naar compute, energie en water voor koeling doet stijgen, en Microsoft verwijst zelfs naar een nieuw datacenterontwerp dat AI workloads optimaliseert en geen water gebruikt voor koeling. In de cijfers die wél worden gedeeld valt op hoe groot de absolute schaal al is bij een handvol spelers, met bijvoorbeeld Google op 32.106.200 megawattuur elektriciteitsverbruik in 2024 en Microsoft op 29.829.540 megawattuur, terwijl Apple, Google en Meta als enigen ook iets zeggen over het aandeel datacenters in hun totaal, met respectievelijk 67 procent, 96 procent en 98 procent. Wanneer je bedrijven combineert die zowel stroomverbruik als locatiegebonden scope 2 emissies rapporteren, kom je volgens de studie uit op 97,8 terawattuur en 34,8 miljoen ton CO2, wat een gewogen gemiddelde koolstofintensiteit oplevert van 355,53 gram CO2 per kilowattuur, waarbij Amerikaanse bedrijven vaak rond 0,32 tot 0,35 ton CO2 per megawattuur uitkomen en Chinese bedrijven als Baidu en Tencent hoger zitten met 0,64 en 0,57 ton CO2 per megawattuur.
De waterkant blijkt nog ingewikkelder, omdat water niet alleen direct in koeling wordt verbruikt, maar ook indirect in de opwekking van elektriciteit, en die indirecte waterintensiteit per kilowattuur kan per technologie en regio van minder dan een liter tot duizenden liters lopen. De IEA schat het totale waterverbruik van datacenters in 2023 op 560 miljard liter, met circa 373 miljard liter indirect via elektriciteitsopwekking en circa 140 miljard liter direct op locatie, plus circa 47 miljard liter in hardwareproductie buiten de operationele scope. Experts betogen dat de indirecte component waarschijnlijk fors wordt onderschat, omdat Meta als enige in de vergelijking indirect water rapporteert en in 2024 uitkomt op 72,207 miljard liter indirect water bij 18,423,634 megawattuur, wat gemiddeld 3,92 liter per kilowattuur is, en in 2023 op 55,5 miljard liter bij 15,3 terawattuur, gemiddeld 3,62 liter per kilowattuur. Dezelfde lijn wordt ondersteund door het 2024 United States Data Center Energy Usage Report van Lawrence Berkeley National Laboratory, dat voor 2023 circa 176 terawattuur datacenterverbruik in de VS en een indirecte watervoetafdruk van bijna 800 miljard liter noemt, wat het gevoel versterkt dat water het volgende knelpunt wordt in regio’s waar datacenters clusteren.
Wanneer de studie de stroomvraag van AI vertaalt naar een bandbreedte voor 2025, komt zij uit op 32,6 tot 79,7 miljoen ton CO2 voor AI systemen alleen, en op 312,5 tot 764,6 miljard liter water, een range die in de bespreking expliciet naast grootheden wordt gezet die het publiek begrijpt, zoals een CO2 orde van grootte vergelijkbaar met New York City en een waterverbruik dat in de buurt kan komen van de mondiale jaarlijkse consumptie van flessenwater die in de literatuur op ongeveer 446 miljard liter wordt geschat. De boodschap is minder dat een getal heilig is, en meer dat de schaal groot genoeg is om beleid, vergunningen, netinvesteringen en lokale waterstress te beïnvloeden, zeker zolang rapportage geen onderscheid maakt tussen AI en niet AI en zolang locaties, PUE en WUE niet per site transparant worden. Voor Suriname zit de relevantie in dezelfde randvoorwaarden die overal terugkomen, betrouwbare stroom, koelwater waar nodig, en een vergunningenketen die grip houdt op cumulatieve impact, waardoor het verstandig is om datacenter of AI plannen vroeg te koppelen aan meetbare disclosure eisen en aan locaties waar energie en water elkaar niet in het nauw drijven.
