De deelname van het ministerie van Binnenlandse Zaken aan de Summit Duurzaam Suriname 3.0 heeft vooral één ongemakkelijke waarheid blootgelegd, Suriname heeft niet alleen behoefte aan economische groei, maar aan een overheid die daadwerkelijk functioneert. Minister Marinus Bee legde tijdens de bijeenkomst de vinger op een zere plek die jarenlang politiek is genegeerd, het Surinaamse ambtenarenapparaat is uitgegroeid tot een systeem waarin aantallen belangrijker lijken te zijn geworden dan prestaties, controle en dienstverlening aan de burger. Officieel staan er 51.200 ambtenaren geregistreerd. Maar achter dat indrukwekkende cijfer blijkt een werkelijkheid schuil te gaan die veel minder rooskleurig is. Bij fysieke registraties van bijna 2.000 ambtenaren kwamen slechts 39 personen persoonlijk opdagen. Dat verschil is niet slechts een administratieve afwijking. Het is een symptoom van een overheid die jarenlang onvoldoende controle heeft gehad over wie daadwerkelijk voor de staat werkt en wie daarvoor wordt betaald. Dat er mensen in het buitenland verblijven en toch op de Surinaamse loonlijst blijven staan, maakt de situatie nog schrijnender.
Iedere salarisbetaling zonder daadwerkelijke tegenprestatie betekent dat belastinggeld verdwijnt zonder dat de samenleving daar een dienst voor terugkrijgt. In een land waar middelen schaars zijn en burgers dagelijks geconfronteerd worden met stijgende kosten, slechte infrastructuur en gebrekkige publieke dienstverlening, is een dergelijke praktijk niet langer verdedigbaar. De cijfers maken bovendien duidelijk dat de opschoning van het ambtenarenbestand geen cosmetische operatie mag worden. Sinds de start van de Public Sector Reform zijn inmiddels ruim 1.200 dossiers verwerkt, terwijl per juli 2026 nog altijd 48.400 ambtenaren op de loonlijst staan. Dat betekent dat de operatie nog lang niet voorbij is. Het echte werk begint juist wanneer de overheid moet aantonen dat iedere resterende ambtenaar een duidelijke functie, verantwoordelijkheid en toegevoegde waarde heeft. Ook de kwestie rond geestelijke leiders toont aan hoe diep de problemen zitten. Er staan ogenschijnlijk 606 geestelijken geregistreerd, terwijl op basis van officiële beschikkingen slechts 243 posities zijn vastgesteld. Dat verschil kan niet worden weggezet als een simpele administratieve vergissing. Naar aanleiding van de geconstateerde onregelmatigheden zijn 96 salarissen geblokkeerd.
Dat er zelfs situaties zijn waarin individuen meerdere salarissen ontvangen, laat zien hoe gebrekkig de controlemechanismen binnen de overheid jarenlang hebben gefunctioneerd. Het meest pijnlijke is misschien nog dat de overheid volgens de minister niet eens over voldoende operationele en logistieke capaciteit beschikt om het volledige ambtenarenbestand adequaat te faciliteren wanneer iedereen daadwerkelijk zou verschijnen. Daarmee wordt de kern van het probleem zichtbaar, Suriname heeft niet alleen te veel mensen op papier, maar ook een staatsapparaat dat onvoldoende is ingericht om zijn eigen omvang efficiënt te dragen. De vijf pijlers die minister Bee noemt, digitalisering, gegevensuitwisseling, vermindering van regeldruk, daadkrachtig leiderschap en integrale coördinatie, zijn daarom geen luxe, maar een absolute noodzaak. Ook het organogram moet niet langer een document voor de archiefkast zijn. Het moet leidend worden voor de inrichting van de overheid. Dat alle administratieve processen vanaf 2026 uitsluitend digitaal en volgens vaste protocollen moeten verlopen, is een noodzakelijke stap. Maar digitalisering alleen gaat niets oplossen als dezelfde politieke cultuur blijft bestaan. Daar ligt de grootste uitdaging. Bee sprak terecht over de noodzaak om een einde te maken aan massale personeelswerving in de aanloop naar verkiezingen.
De politiek heeft het ambtenarenapparaat te vaak behandeld als een reservoir voor patronage, loyaliteit en verkiezingswinst. Iedere nieuwe regering bouwt vervolgens verder aan een apparaat dat zij zelf niet meer kan betalen, waarna de volgende regering opnieuw moet saneren. Die vicieuze cirkel moet worden doorbroken. Een overheid is geen verkiezingsmachine en een staatsbaan is geen politieke beloning. De uitspraak van minister Bee dat we niet alles in één keer kunnen oplossen, maar moeten beginnen is daarom belangrijk, maar uiteindelijk onvoldoende. Suriname heeft behoefte aan concrete resultaten, harde controles en politieke discipline. De hervorming moet verder gaan dan speeches tijdens conferenties. Olie en gas kunnen Suriname nieuwe financiële mogelijkheden bieden, maar grondstoffen zullen geen slecht bestuur repareren. De echte rijkdom van het land ligt in een professionele overheid en een productieve bevolking. Suriname 3.0 begint daarom niet bij olie, gas of mooie beleidsdocumenten. Het begint bij een overheid die weet wie voor haar werkt, waarvoor die persoon wordt betaald en welke prestatie daar tegenover staat. Pas wanneer dat systeem op orde is, kan er werkelijk sprake zijn van duurzame ontwikkeling.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
