Suriname heeft beschermingsmateriaal voor de bestrijding van ebola ontvangen van de Pan-Amerikaanse Gezondheidsorganisatie (PAHO). Het gaat om een voorzorgsmaatregel, er zijn op dit moment geen ebolagevallen in Suriname. Toch maakt de overdracht één ding duidelijk, een gezondheidscrisis kan ver weg beginnen, maar voorbereiding houdt niet op bij de landsgrenzen. Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Arbeid, drs. André Misiekaba, benadrukte bij de overhandiging dat Suriname momenteel geen ebolagevallen kent. De beschermingsmiddelen zijn aangeschaft in het kader van de voorbereiding op de huidige uitbraak in de Democratische Republiek Congo. Die mededeling is geruststellend, maar tegelijkertijd legt de situatie een fundamenteler punt zichtbaar. Bij infectieziekten is wachten tot het eerste geval zich aandient, geen strategie. Tegen de tijd dat een besmetting officieel wordt vastgesteld, moeten laboratoria, ziekenhuizen, artsen, verpleegkundigen en andere betrokken diensten al weten wat zij moeten doen. Daarom richt de samenwerking tussen Suriname en PAHO zich op vroegtijdige signalering, infectiepreventie, bescherming van zorgverleners en het versterken van de laboratorium en responscapaciteit.
De persoonlijke beschermingsmiddelen vormen daarbij slechts één onderdeel van een veel groter systeem. Beschermingsjassen, veiligheidsbrillen en respiratormaskers kunnen zorgverleners beschermen wanneer zij met een mogelijk besmette patiënt in aanraking komen. Maar materiaal alleen maakt een gezondheidszorg nog niet voorbereid. De echte test ligt in de organisatie eromheen, hoe snel wordt een verdacht geval herkend, hoe wordt een patiënt geïsoleerd, hoe wordt een laboratoriumtest uitgevoerd en hoe snel kunnen de bevoegde diensten reageren? Juist daar ligt de betekenis van de mededeling van PAHO/WHO vertegenwoordiger in Suriname, dr. Yafflo Ouattara. Volgens hem is de bescherming van zorgverleners essentieel voor de veiligheid van patiënten, gezinnen en de samenleving. Voorbereiding begint volgens hem niet tijdens een crisis, maar vóórdat die crisis zich aandient. Dat klinkt vanzelfsprekend, maar de praktijk van eerdere gezondheidscrises heeft laten zien hoe snel een zorgsysteem onder druk kan komen te staan wanneer voorbereiding tekortschiet. Zorgverleners staan immers aan de frontlinie. Als zij onvoldoende beschermd zijn, raakt dat niet alleen hun eigen veiligheid, maar ook de continuïteit van de zorg.
De overdracht van het materiaal moet daarom niet worden gezien als een eindpunt. Het is eerder een signaal dat paraatheid voortdurend onderhoud vereist. Beschermingsmiddelen moeten beschikbaar zijn wanneer ze nodig zijn, maar personeel moet ook weten hoe en wanneer die middelen correct worden gebruikt. Daarnaast moeten protocollen actueel zijn en moeten verantwoordelijkheden vooraf duidelijk zijn. Volgens waarnemend directeur van het Bedrijf Geneesmiddelen Voorziening Suriname, Quincy Joemai, zorgen de ontvangen beschermingsmiddelen ervoor dat zorgverleners beter voorbereid zijn om hun werkzaamheden veilig uit te voeren wanneer dat nodig is. Daarmee wordt een wezenlijk onderdeel van de gezondheidsveiligheid opnieuw zichtbaar, voorraadbeheer. Een beschermingspak dat ergens op papier beschikbaar is, maar niet op tijd op de juiste plek terechtkomt, biedt geen bescherming. Paraatheid wordt uiteindelijk bepaald door wat er daadwerkelijk beschikbaar is wanneer een mogelijk besmettingsgeval zich meldt. Ook voor de samenleving ligt er een rol. De minister riep burgers op regelmatig de handen te wassen en bij koorts in combinatie met een relevante reisgeschiedenis direct medische hulp te zoeken. Dat zijn eenvoudige maatregelen, maar juist bij infectieziekten kan snelle herkenning het verschil maken tussen een geïsoleerd incident en een groter probleem.
Voor Suriname is de huidige situatie vooral een oefening in vooruitkijken. De aanwezigheid van beschermingsmateriaal betekent niet dat er gevaar dreigt, maar laat wel zien dat gezondheidsautoriteiten rekening moeten houden met risico’s die zich buiten het land ontwikkelen. De ebola uitbraak in de Democratische Republiek Congo bevindt zich duizenden kilometers van Suriname. Toch kunnen moderne reisbewegingen ervoor zorgen dat infectieziekten sneller grenzen overschrijden dan systemen zich kunnen aanpassen. Dat maakt surveillance, laboratoriumcapaciteit en een goed getrainde zorgsector geen luxe, maar een noodzakelijke verdedigingslinie. PAHO heeft met de overdracht van het materiaal ondersteuning geboden. De volgende verantwoordelijkheid ligt bij Suriname zelf, ervoor zorgen dat de middelen niet verdwijnen in een opslagruimte, maar onderdeel worden van een daadwerkelijk functionerend systeem. Want echte paraatheid wordt niet gemeten op de dag waarop beschermingsmateriaal wordt overhandigd. Die wordt zichtbaar op het moment dat er plotseling een patiënt binnenkomt met koorts, een relevante reisgeschiedenis en een ziektebeeld dat niemand wil onderschatten.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
