Het oriëntatiegesprek tussen vicepresident Gregory Rusland en de Unie van Assertieve Vakbonden (UvAV) klinkt op papier als een belangrijke stap richting een betere bescherming van werknemers. Er werd gesproken over koopkracht, naleving van arbeidswetten, versterking van de Arbeidsinspectie en structureel overleg. Het zijn onderwerpen die al jaren de sociale agenda domineren. De vraag is echter hoeveel waarde Surinaamse werknemers nog moeten hechten aan gesprekken die telkens dezelfde problemen benoemen, maar zelden leiden tot tastbare verbeteringen. Dat de UvAV pleit voor een verhoging van de belastinggrens om de koopkracht van werknemers te versterken, is geen verrassende eis. De koopkracht staat al geruime tijd onder zware druk door inflatie, stijgende prijzen en een belastingstelsel dat onvoldoende aansluit bij de economische realiteit. Voor duizenden werkenden betekent een salarisverhoging nauwelijks een verbetering, omdat een aanzienlijk deel direct weer via belastingen of hogere kosten verdwijnt. Dat deze problematiek opnieuw onder de aandacht moet worden gebracht, is eigenlijk een pijnlijke constatering van bestuurlijk falen. Ook de oproep om de Arbeidsinspectie te versterken legt een fundamenteel probleem bloot. Suriname beschikt over arbeidswetten en heeft diverse internationale arbeidsverdragen geratificeerd.
Op papier lijkt de bescherming van werknemers redelijk geregeld. In de praktijk ontbreekt het echter vaak aan controle en handhaving. Werkgevers die zich niet aan de regels houden, lopen relatief weinig risico op sancties. Daardoor ontstaat een situatie waarin de wet wel bestaat, maar haar gezag verliest omdat overtredingen onvoldoende consequenties hebben. De vakcentrale wijst bovendien op knelpunten binnen verschillende sectoren, waaronder de callcenterbranche, de gezondheidszorg en overheidsinstellingen. Juist deze sectoren staan bekend om hoge werkdruk, beperkte doorgroeimogelijkheden, personeelstekorten en discussies over arbeidsvoorwaarden. Dat deze problemen nog steeds actueel zijn, toont aan dat eerdere beleidsvoornemens onvoldoende resultaat hebben opgeleverd. Vicepresident Rusland benadrukte tijdens het overleg het belang van open communicatie en constructieve samenwerking. Dat klinkt diplomatiek en verantwoord, maar dergelijke uitspraken zijn inmiddels vaste onderdelen geworden van vrijwel elk overleg tussen overheid en maatschappelijke organisaties. Werknemers hebben echter weinig aan goed geformuleerde intenties wanneer hun dagelijkse werkelijkheid nauwelijks verandert.
Sociale dialoog mag geen doel op zichzelf worden, zij moet leiden tot concrete besluiten, duidelijke termijnen en aantoonbare resultaten. Opvallend is ook dat opnieuw wordt gesproken over structureel overleg. Dat woord klinkt veelbelovend, maar roept tegelijkertijd scepsis op. Suriname kent een lange geschiedenis van commissies, werkgroepen en overlegplatforms die met veel enthousiasme worden aangekondigd, maar uiteindelijk stranden in bureaucratie, politieke wisselingen of gebrek aan uitvoering. Zonder bindende afspraken dreigt ook dit overleg vooral een instrument te worden om onvrede tijdelijk te dempen. Daarnaast verdient de positie van de UvAV aandacht. Hoewel de vakcentrale pas ruim twee jaar bestaat, vertegenwoordigt zij werknemers uit belangrijke sectoren van de economie. Dat vraagt om serieuze erkenning binnen nationale overlegorganen en internationale arbeidsfora. Tegelijkertijd brengt dit ook een verantwoordelijkheid met zich mee. Vakbonden moeten niet alleen opkomen voor de belangen van hun achterban, maar ook onafhankelijk blijven van politieke invloeden. Zodra vakbeweging en politiek te nauw verweven raken, verliest de werknemer uiteindelijk zijn krachtigste verdediger. De overheid draagt eveneens een zware verantwoordelijkheid.
Een regering die sociale rust als prioriteit presenteert, kan zich niet beperken tot overlegtafels en persberichten. Sociale rust ontstaat niet door vergaderingen, maar doordat werknemers ervaren dat hun rechten daadwerkelijk worden beschermd, hun koopkracht verbetert en overtredingen van arbeidswetten consequent worden aangepakt. Zolang deze basisvoorwaarden ontbreken, blijft sociale rust een kwetsbare illusie. Het gesprek tussen vicepresident Rusland en de UvAV kan daarom slechts als een eerste stap worden beschouwd. Niet omdat overleg onbelangrijk is, maar omdat Suriname inmiddels genoeg overleg heeft gevoerd. Werknemers hebben behoefte aan zichtbare resultaten, niet aan nieuwe intentieverklaringen. Zij willen een belastingbeleid dat hun inkomen beschermt, een Arbeidsinspectie die daadwerkelijk controleert, wetten die worden gehandhaafd en een overheid die haar verantwoordelijkheid neemt. Pas wanneer woorden worden omgezet in beleid en beleid wordt omgezet in concrete verbeteringen op de werkvloer, krijgt sociale dialoog werkelijk betekenis. Tot die tijd blijft de vraag gerechtvaardigd of dit overleg een keerpunt markeert of slechts de zoveelste bijeenkomst is waarin dezelfde problemen opnieuw worden besproken, terwijl de werknemer opnieuw geduldig moet wachten op verandering.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
