Suriname zet de komende jaren niet alleen de vlaggen recht voor het jubileum van de onafhankelijkheid, het land is tegelijk bezig aan een stille verbouwing van zijn fundamenten, van elektriciteitsvoorziening en overheidsfinanciën tot gezondheidszorg, landbouw, diplomatie en de manier waarop met publieke middelen wordt omgegaan, en die veelheid aan trajecten laat zien dat de kansen groter worden, maar ook dat de marge voor misbruik en uitstel kleiner is dan ooit.
De Energie Autoriteit Suriname herinnert er in haar reactie op de recente grote stroomonderbrekingen aan dat er sinds 2021 wel degelijk is gewerkt aan het fundament voor een moderne elektriciteitssector, met duidelijke wettelijke taken voor regulering, tarieftoetsing en het stimuleren van duurzame bronnen. En met een Elektriciteit Sector Plan dat al bij de regering ligt, waarin een twintigjarige visie, een investeringspad voor de komende vijf jaar en voorstellen voor scherpere regelgeving en betere tariefmethoden zijn uitgewerkt, zodat storingen niet telkens worden bestreden met noodoplossingen maar met gepland onderhoud, vernieuwing van infrastructuur en meer transparante communicatie naar het publiek.
In Washington ziet het Internationaal Monetair Fonds dat Suriname macro-economisch uit het dal is geklommen, met voorzichtige groei in de afgelopen jaren en een olieproject voor de kust dat de economie vanaf 2028 bijna kan verdubbelen. Maar de missie waarschuwt dat de hard bevochten stabiliteit nu begint te rafelen door verkiezingsuitgaven, oplopende betalingsachterstanden, druk op de wisselkoers en stijgende inflatie, waardoor begrotingsdiscipline in de jaren tot aan de eerste olie-inkomsten geen technocratische luxe is maar een manier om te voorkomen dat toekomstige generaties de prijs betalen voor korte termijn politiek.
Het IMF koppelt die waarschuwing direct aan concrete dossiers die in Paramaribo al op tafel liggen, zoals het herstellen van de automatische koppeling tussen elektriciteitstarieven en werkelijke kosten. Het geleidelijk afbouwen van brede subsidies en het ombuigen van vrijgespeelde middelen naar beter gerichte sociale steun en investeringen in onderwijs, zorg en infrastructuur, samen met een sterkere belastinginning, hardere aanpak van smokkel en ontwijking in de goudsector en een strakker kader voor aanbestedingen, transparantie en anticorruptie. Zodat de verwachte inkomsten uit Block achtenvijftig niet weglekken in ondoorzichtige stromen maar zichtbaar worden in scholen, wegen en betrouwbare nutsvoorzieningen.
Juist in de zorg is voelbaar hoe jarenlange scheve keuzes nu terugkomen, maar er wordt voorzichtig aan twee kanten gewerkt aan herstel, want het Bureau Openbare Gezondheidszorg vierde niet alleen zijn achtennegentigste verjaardag. Het nam ook zijn nieuwe gebouw in gebruik en kreeg van de minister een duidelijke opdracht mee om uit te groeien tot nationaal kennis en onderzoeksinstituut voor volksgezondheid, dat niet alleen ziekten registreert maar ook beleid voedt met data en analyses. Terwijl de heropening van de huisartsenspoedpost aan de Fred Derbystraat de druk op de Spoedeisende Hulp moet verlichten door verzekerden van het Staatsziekenfonds een gratis laagdrempelig loket te geven buiten kantoortijd, met triage en doorverwijzing, zodat niet elke hoofdpijn of lichte koorts eindigt op een overvolle SEH.
Dat nieuwe zorgbeeld staat in scherp contrast met de loods in Paramaribo Noord waar de minister van Volksgezondheid vervallen medische verbruiksartikelen aantrof ter waarde van ruim een miljoen dollar. Hat was ingekocht bij een vrijwel lege onderneming door een oud directeur die ver voorbij haar bevoegdheid handelde, en waarvoor maandelijks een hoge huur is betaald zonder dat patiënten er ooit iets van zagen. Een episode die haarscherp laat zien waarom een strikter inkoopregime, betere interne controle en een actieve Rekenkamer geen administratieve ballast zijn maar bescherming tegen verspilling in een systeem dat elk bruikbaar middel nodig heeft.
Aan de basis van elk toekomstplan staan kinderen, en in dat licht past de samenwerking tussen Republic Bank Suriname en UNICEF in het programma voor vroege educatie in het grotere plaatje. Omdat dagverblijven via dit traject extra leermateriaal, training voor leidsters en praktische handvatten voor ouders krijgen. En in een land waar nog altijd een groot deel van de driejarigen geen enkele voorschoolse begeleiding heeft en waar investeren in spelend leren en taalontwikkeling op peuterleeftijd later het verschil kan maken tussen een arbeidsmarkt die smeekt om geschoolde mensen en een generatie die blijft hangen in informele overlevingsstrategieën.
Ook in de landbouw en voedselveiligheid schuiven fundamenten op, want het directoraat Veeteelt heeft met hulp van een Chileense expert een modern informatiesysteem voor diergezondheid opgezet en een team getraind in data analyse en epidemiologie. Zodat Suriname sneller kan reageren op bedreigingen als vogelgriep, Afrikaanse varkenspest en mond en klauwzeer, die de regio al hebben bereikt en in een open economie onmiddellijk kunnen doorwerken in vleesprijzen, exportkansen en het vertrouwen van handelspartners, en juist dit soort stille vernieuwingen bepaalt of de agrarische sector echt kan meegroeien in een economie met olie en gas.
Langs de Waterkant en in de woonwijken krijgt het jubileum van vijftig jaar onafhankelijkheid een tastbaar gezicht in het project Krin Yu Djari bika wi Friyari, waarmee Openbare Werken en het directoraat Openbaar Groen bewoners, bedrijven en scholen oproepen om hun omgeving op te schonen. Door grotere vuilnisbakken op drukke plekken te plaatsen, een meldpunt voor milieudelicten en een systeem waarbij klokkenluiders een deel van het boetegeld ontvangen, en in die aanpak klinkt het besef door dat nationale trots niet alleen in toespraken schuilt maar ook in straten waar het vuil niet in de goot eindigt, al zal de echte test zijn of de nieuwe gewoonten en regels blijven gelden wanneer de feestverlichting uit is.
Op het internationale toneel werkt Buitenlandse Zaken aan een nieuwe lichting diplomaten die in de komende jaren hun posten zullen innemen, met een opleidingstraject dat volgens de minister niet alleen bedoeld is om ambassades op peil te brengen. Maar ook om Suriname beter te positioneren in de regio en bij instellingen als het IMF en de Inter American Development Bank, waar beslissingen over schulden, klimaatgeld en investeringen worden voorbereid, en waar het uitmaakt of er aan tafel mensen zitten die de dossiers kennen en de taal van moderne diplomatie spreken.
