Suriname staat aan de vooravond van een economische ontwikkeling die het land ingrijpend kan veranderen, maar één cruciale vraag wordt steeds zichtbaar, zijn de basisvoorzieningen wel klaar voor die toekomst? Volgens minister David Abiamofo van Natuurlijke Hulpbronnen is het antwoord voor de drinkwatervoorziening duidelijk, NEE!. De Surinaamsche Waterleiding Maatschappij (SWM) is onvoldoende voorbereid op de extra druk die de olie en gassector zal veroorzaken. Dat is geen detail, maar een ernstige waarschuwing over de staat van een van de belangrijkste nutsbedrijven van het land. Het is ronduit zorgwekkend dat Suriname anno 2026 nog gebieden kent waar burgers geen gegarandeerde toegang hebben tot veilig drinkwater, terwijl de regering tegelijkertijd spreekt over economische groei, miljardeninvesteringen en de komst van een nieuwe economische werkelijkheid. Een land dat zich presenteert als toekomstige olie en gasproducent, maar zijn bevolking niet overal betrouwbaar van drinkwater kan voorzien, heeft een fundamenteel probleem.
De tekortkomingen bij SWM zijn bovendien niet plotseling ontstaan. Groot Paramaribo leunt voor een belangrijk deel nog altijd op dezelfde waterbronnen als ongeveer tien jaar geleden. In diezelfde periode is de bevolking gegroeid, is de vraag naar water toegenomen en zijn nieuwe woongebieden ontstaan. Het distributienetwerk en de productiecapaciteit zijn echter niet in hetzelfde tempo meegegroeid. Het resultaat is voorspelbaar, huishoudens kampen met een lage waterdruk, beperkte beschikbaarheid en onzekerheid over een voorziening die eigenlijk vanzelfsprekend zou moeten zijn. De aangekondigde groei van de olie en gassector maakt deze achterstand nog gevaarlijker. Economische groei betekent immers niet alleen meer bedrijven en hogere investeringen. Het betekent ook meer werknemers, meer woningen, meer hotels, meer restaurants, meer kantoren, meer industrie en een grotere bevolking. Al deze activiteiten hebben water nodig. Wanneer de basisinfrastructuur vandaag al tekortschiet, kan het probleem morgen alleen maar groter worden.
Minister Abiamofo noemt nieuwe waterbronnen, pompen, productiestations en uitbreiding van het distributienet als noodzakelijke investeringen. Ook moet het enorme verlies van geproduceerd water worden teruggedrongen. Dat laatste verdient bijzondere aandacht. Het heeft weinig zin om voortdurend te praten over nieuwe productiecapaciteit wanneer een deel van het water onderweg verloren gaat. Een efficiënt waterbedrijf moet niet alleen meer produceren, maar ook beter beheren wat het al produceert. Tegelijkertijd blijkt dat SWM financieel niet in staat is om deze noodzakelijke investeringen zelfstandig te dragen. Daarmee komt de verantwoordelijkheid nadrukkelijk bij de overheid te liggen. De staat kan niet jarenlang onvoldoende investeren in infrastructuur en vervolgens verbaasd zijn wanneer een nutsbedrijf de rekening niet meer kan betalen. De problemen van SWM zijn daarom niet uitsluitend een probleem van het bedrijf zelf. Ze zijn ook het resultaat van jarenlang beleid, gebrekkige planning en onvoldoende langetermijninvesteringen. Daar komt een tweede probleem bij, de dienstverlening aan de consument. Tijdens de parlementaire behandeling werd opnieuw kritiek geuit op de onduidelijkheid rond tarieven, waterrekeningen en de manier waarop consumenten worden aangeslagen.
Dat burgers niet eenvoudig kunnen achterhalen wat zij voor een bepaald waterverbruik moeten betalen, is moeilijk te verdedigen. Transparantie hoort geen gunst te zijn die een nutsbedrijf aan consumenten verleent. Het is een basisvoorwaarde voor vertrouwen. Ook de discussie over watermeters legt een zwakke plek bloot. Huishoudens zonder meter kunnen hun werkelijke verbruik immers niet laten vaststellen. Dat vervolgens een gemiddeld bedrag wordt berekend op basis van statistieken en huishoudelijke kenmerken, kan administratief begrijpelijk zijn, maar het blijft een gebrekkige oplossing. Een modern nutsbedrijf hoort te weten hoeveel water een klant daadwerkelijk verbruikt. Zonder betrouwbare bemetering ontstaat ruimte voor discussie, wantrouwen en onvrede. De erkenning van Abiamofo dat de communicatie van nutsbedrijven beter moet, is terecht, maar communicatie alleen zal het probleem niet oplossen. Burgers hebben weinig aan mooiere uitleg wanneer er onvoldoende water uit de kraan komt, de druk wegvalt of een rekening niet duidelijk kan worden verklaard.
De kern van het probleem is infrastructuur, efficiëntie, financiële slagkracht en bestuurlijke verantwoordelijkheid. Het meest wrange is dat de discussie over SWM nu vooral wordt gekoppeld aan de toekomstige olie en gasindustrie. De indruk mag echter nooit ontstaan dat drinkwater pas belangrijk wordt omdat buitenlandse bedrijven en investeerders straks meer water nodig hebben. De toegang tot veilig drinkwater hoort geen afgeleide te zijn van de olie economie. Het is een fundamenteel recht en een basisvoorwaarde voor iedere samenleving. Als Suriname werkelijk klaar wil zijn voor economische groei, moet het eerst zorgen dat zijn basis op orde is. Geen olieplatform, boorput of miljardeninvestering kan verhullen dat een land economisch niet toekomstbestendig is wanneer zijn eigen bevolking niet overal betrouwbaar toegang heeft tot schoon drinkwater. De problemen bij SWM zijn daarom een wake upcall. De oliedollars mogen straks misschien binnenstromen, maar zonder degelijk waternetwerk, moderne productiecapaciteit, betrouwbare meters, transparante tarieven en professioneel bestuur blijft Suriname kwetsbaar. De toekomst begint niet bij de olievelden. De toekomst begint bij de kraan van iedere Surinamer.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
