Nog enkele weken en het schooljaar 2025-2026 behoort tot het verleden. Minister van Onderwijs, Wetenschap en Cultuur Dirk Currie spreekt van een overwegend positief schooljaar. Die conclusie klinkt optimistisch, maar staat in schril contrast met de problemen die het Surinaamse onderwijs al jaren achtervolgen. Het tekort aan leerkrachten, het gebrek aan klaslokalen en de voortdurende noodzaak van tijdelijke oplossingen zijn immers niet nieuw. De vraag is dan ook gerechtvaardigd hoe positief een schooljaar werkelijk kan worden genoemd wanneer dezelfde structurele knelpunten telkens opnieuw opduiken. De minister legt terecht de nadruk op een goede voorbereiding van het nieuwe schooljaar. Ouders worden opgeroepen hun kinderen uiterlijk 15 september aan te melden, zodat het ministerie tijdig kan bepalen hoeveel leerkrachten en klaslokalen nodig zijn. Dat is logisch beleid. Zonder betrouwbare cijfers is een degelijke planning onmogelijk. Toch mag deze oproep niet de indruk wekken dat de verantwoordelijkheid voor een soepele schoolstart vooral bij ouders ligt.
De overheid heeft immers de primaire taak om ervoor te zorgen dat het onderwijssysteem voldoende capaciteit heeft, ongeacht kleine schommelingen in het aantal aanmeldingen. Het probleem is namelijk niet dat de overheid niet weet hoeveel leerlingen er zijn. De grootste uitdaging is dat er eenvoudigweg te weinig leerkrachten beschikbaar zijn. Ook minister Currie erkent dat dit probleem voorlopig zal blijven bestaan. Dat is een opmerkelijke constatering. Jarenlang wordt vastgesteld dat de beloning van leerkrachten onvoldoende is, terwijl de uitstroom van ervaren krachten en de beperkte instroom van nieuwe docenten doorgaan. De minister geeft toe dat de honorering nog niet is waar die moet zijn, maar koppelt verbeteringen aan de toekomstige groei van de staatsinkomsten. Daarmee wordt opnieuw de indruk gewekt dat oplossingen afhankelijk zijn van betere economische tijden, terwijl het onderwijs juist nu behoefte heeft aan daadkrachtig beleid. Nog opvallender is dat digitaal onderwijs opnieuw als een belangrijke oplossing wordt genoemd. Digitalisering kan ongetwijfeld een waardevolle aanvulling zijn op het onderwijs, zeker in afgelegen gebieden waar fysieke bereikbaarheid een uitdaging vormt. Maar digitaal onderwijs vervangt geen bevoegde leerkracht voor een klas.
Technologie kan ondersteunen, maar niet het fundamentele tekort aan menselijk kapitaal oplossen. Zonder voldoende goed opgeleide docenten dreigt digitalisering eerder een noodverband te worden dan een duurzame verbetering. Ook het tekort aan schoollokalen blijft een hardnekkig probleem. De renovatie en uitbreiding van 58 scholen is zonder twijfel een stap in de goede richting. Toch laat de minister tegelijkertijd weten dat containers als tijdelijke leslokalen worden overwogen omdat de bouwprojecten te veel tijd vergen. Dat roept de vraag op waarom het onderwijsbeleid telkens opnieuw achter de feiten aanloopt. Tijdelijke voorzieningen zijn soms onvermijdelijk, maar wanneer ze structureel onderdeel worden van het beleid, ontstaat het risico dat noodoplossingen de nieuwe norm worden. De minister benadrukt bovendien dat het nieuwe schooljaar op 1 oktober zowel in de stad als in de districten kan beginnen. Formeel is dat een belangrijk streven, maar een kalenderdatum zegt weinig over de daadwerkelijke kwaliteit van het onderwijs. Ook vorig jaar gingen de scholen volgens planning open, terwijl veel leerlingen door het lerarentekort niet dagelijks onderwijs konden volgen.
Een schooljaar begint pas echt succesvol wanneer iedere leerling toegang heeft tot volledig onderwijs, verzorgd door voldoende gekwalificeerde leerkrachten in geschikte lokalen. Op het gebied van onderwijsvernieuwing kiest minister Currie nadrukkelijk voor voorzichtigheid. De invoering van een derde studierichting en andere hervormingen zullen eerst via pilots worden getest. Dat is op zichzelf een verstandige aanpak. Onderwijs is geen experimenteerterrein waarop voortdurend grote koerswijzigingen kunnen worden doorgevoerd. Vernieuwingen moeten zorgvuldig worden voorbereid en leerkrachten moeten daarbij actief worden betrokken. De erkenning dat docenten de dragers van het onderwijssysteem zijn, verdient dan ook waardering. Toch wringt hier opnieuw iets fundamenteels. Het ministerie erkent enerzijds het cruciale belang van leerkrachten, maar slaagt er anderzijds nog altijd niet in het beroep aantrekkelijk genoeg te maken. Enkele secundaire arbeidsvoorwaarden zijn verbeterd en er lopen gesprekken met de onderwijsbonden, maar concrete resultaten blijven vooralsnog beperkt.
Intussen verlaten ervaren leerkrachten het onderwijs of kiezen jonge professionals voor beter betaalde sectoren. Zonder een structurele verbetering van salarissen en arbeidsomstandigheden dreigt elke onderwijsvernieuwing uiteindelijk vast te lopen op hetzelfde probleem, een tekort aan mensen die het beleid daadwerkelijk moeten uitvoeren. De uitspraken van minister Currie laten zien dat de problemen helder in beeld zijn. Dat is een eerste stap. Maar bewustzijn alleen verandert het onderwijs niet. Jaar na jaar worden dezelfde knelpunten benoemd, dezelfde beloftes gedaan en dezelfde tijdelijke oplossingen gepresenteerd. Ondertussen groeit een generatie leerlingen op die recht heeft op stabiel, kwalitatief en toekomstbestendig onderwijs. Het Surinaamse onderwijs heeft geen gebrek aan plannen of goede bedoelingen. Het heeft behoefte aan structurele keuzes, politieke durf en investeringen die niet afhankelijk zijn van betere economische tijden. Zolang het lerarentekort, het tekort aan klaslokalen en de beperkte aantrekkelijkheid van het onderwijsberoep blijven voortbestaan, is het moeilijk om een schooljaar werkelijk als overwegend positief te bestempelen. Optimisme is waardevol, maar alleen tastbare resultaten zullen het vertrouwen herstellen dat het Surinaamse onderwijs al te lang nodig heeft.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
