Met een plotselinge sprong in ontbossing is Indonesië in 2025 teruggeschoten naar een niveau dat het land al jaren probeerde te ontwijken. Daardoor botst het verhaal van voedselzekerheid en energieonafhankelijkheid steeds meer met de werkelijkheid van kaalgeslagen natuur en oplopend klimaatrisico. Nieuwe analyses wijzen erop dat vorig jaar 433.751 hectare bos verdween, tegenover 261.575 hectare een jaar eerder. Dit betekent een stijging van 66 procent en het hoogste tempo in acht jaar. Het gaat om een schok die extra zwaar weegt omdat Indonesië een van de rijkste bos en biodiversiteitsgebieden ter wereld heeft. Tegelijk leunt het land sterk op mijnbouw, palmolie en grootschalige landontwikkeling om de economie draaiende te houden.
Achter die versnelling ligt een politieke keuze die steeds zichtbaarder wordt. Namelijk het opofferen van meer natuur voor programma’s die voedsel, energie en watervoorziening sneller op nationale bodem moeten verankeren. Voor 2025 werd 20,6 miljoen hectare bosgebied bestemd voor zulke programma’s, waarvan 43 procent uit natuurlijk bos bestond. Binnen die koers werd alleen al meer dan 78.000 hectare zogenoemd voedselreservebos gekapt. De druk kwam daar niet alleen van rijstprojecten, maar ook van bio-energie, industriële houtaanplant, palmolieconcessies en mijnbouw voor onder meer steenkool, goud en nikkel.
De zwaarste klappen vielen op Borneo, gevolgd door Sumatra en Papoea, met Oost Kalimantan als hardst getroffen provincie. Dit detail ligt extra gevoelig omdat daar ook de geplande nieuwe hoofdstad van Indonesië ligt. In delen van Sumatra die vorig jaar door overstromingen en aardverschuivingen werden geraakt, liep de ontbossing nog veel forser op. Daar waren er stijgingen van 426 procent in Aceh, 281 procent in Noord Sumatra en zelfs 1.034 procent in West Sumatra. Zulke cijfers maken duidelijk dat natuurverlies niet langer een afgelegen milieudossier is. Het raakt steeds directer verweven met rampenrisico, bodeminstabiliteit en menselijke kwetsbaarheid.
Het zorgwekkende aan deze ontwikkeling is dat Indonesië hiermee op een gevaarlijk kruispunt uitkomt. Op dit punt versterken economische ambitie en ecologische verwaarlozing elkaar in plaats van corrigeren. Waarnemers wezen begin dit jaar al op het risico dat een nieuwe ontbossingspiek zou samenvallen met zwakkere milieubescherming. Ook kwam er meer druk vanuit strategische nationale projecten en een droger seizoen waarin brandgevaar snel kan oplopen. Vanuit de overheid klinkt tegelijk de belofte dat programma’s worden geëvalueerd en dat bosbescherming niet uit het oog mag worden verloren. Toch maakt de snelheid van de kaalslag zichtbaar dat mooie voornemens alleen weinig uitrichten wanneer landtoewijzing en handhaving niet tegelijk worden aangescherpt.
Voor Suriname schuilt hierin een ongemakkelijke maar waardevolle waarschuwing, omdat landen met veel bos en grondstoffen vaak het hardst in de verleiding komen om korte economische doelen boven langetermijnbescherming te plaatsen. Zodra voedselzekerheid, energieprojecten of mijnbouw zonder duidelijke ecologische ondergrens worden uitgerold, verandert ontwikkelingsbeleid al snel in een proces waarbij toekomstige bescherming wordt ingeruild voor directe opbrengst die later veel duurder blijkt. Verstandig bestuur vraagt daarom niet alleen om productieplannen, maar ook om harde keuzes over waar ontwikkeling absoluut niet mag doorbreken. Verder is het noodzakelijk om te bepalen hoe toezicht wordt afgedwongen en welke natuurlijke buffers onmisbaar blijven voor water, bodem en leefbaarheid.
Wat nu in Indonesië gebeurt is daarmee meer dan een binnenlandse beleidsfout. Het laat namelijk zien hoe snel een land zijn groene geloofwaardigheid kan ondergraven wanneer zelfvoorziening wordt verengd tot meer hectares en snellere ontginning. De test ligt niet in het tempo waarmee rijst, biomassa of concessies worden uitgebreid. Het draait om de vraag of een staat nog in staat is zijn natuurlijke kapitaal te beschermen wanneer economische druk en politieke bravoure tegelijk oplopen. Waar bossen verdwijnen in naam van nationale kracht, groeit uiteindelijk vaak niet alleen de productie, maar ook de rekening van overstromingen, erosie, branden en verloren veerkracht.
Volg de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal voor data, nieuws en inspiratie. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
