De recente verdwijningen van in beslag genomen goederen uit politiebureaus hebben opnieuw vragen opgeroepen over de verantwoordelijkheid voor het beheer van deze waardevolle en vaak cruciale bewijsmiddelen. Volgens VHP-parlementariër en voormalig politiecommissaris Krishna Mathoera ligt die verantwoordelijkheid in de eerste plaats bij de korpschef van het Korps Politie Suriname (KPS) en niet bij de minister van Justitie en Politie. Daarmee plaatst zij de discussie nadrukkelijk binnen de wettelijke taakverdeling tussen de politie, het Openbaar Ministerie en de politieke leiding. Mathoera benadrukt dat de korpschef als hoogste functionaris binnen het KPS belast is met de dagelijkse organisatie en het interne beheer van het korps. Daaronder valt ook het veilig bewaren, registreren en controleren van alle goederen die door de politie in beslag zijn genomen. De minister van Justitie en Politie draagt volgens haar wel de politieke verantwoordelijkheid voor het algemene beleid en de randvoorwaarden waarbinnen het korps functioneert, maar is niet degene die toezicht houdt op de dagelijkse uitvoering van operationele processen binnen de politieorganisatie. Volgens de oud-politiecommissaris is het daarom onjuist om de minister rechtstreeks verantwoordelijk te houden voor incidenten waarbij beslaggoederen verdwijnen uit opslagruimten van de politie.
De operationele verantwoordelijkheid ligt volgens haar ondubbelzinnig bij de korpschef, die ervoor moet zorgen dat er duidelijke procedures bestaan en dat deze ook consequent worden nageleefd. De kwestie is extra gevoelig omdat de afgelopen jaren verschillende ernstige incidenten aan het licht zijn gekomen. Vanuit politiebureaus zijn onder meer geldbedragen, goud, drugs, sieraden, kwik en zelfs goederen die als belangrijk bewijsmateriaal dienden, verdwenen terwijl deze onder toezicht van de politie stonden. Dergelijke incidenten tasten niet alleen de geloofwaardigheid van de politie aan, maar kunnen ook strafzaken ernstig bemoeilijken wanneer essentieel bewijsmateriaal verloren gaat of niet langer beschikbaar is. Mathoera stelt dat het voorkomen van dergelijke incidenten begint bij een goed georganiseerd controlesysteem. Volgens haar moet de korpschef duidelijke instructies geven aan alle politie-eenheden over de wijze waarop beslaggoederen moeten worden geregistreerd, opgeslagen en bewaakt. Elk voorwerp dat in beslag wordt genomen, moet nauwkeurig worden vastgelegd, zodat op elk moment kan worden vastgesteld waar het zich bevindt en wie daarvoor verantwoordelijk is. Daarnaast pleit zij voor regelmatige steekproeven en interne controles. Onaangekondigde inspecties kunnen volgens haar bijdragen aan het tijdig ontdekken van tekortkomingen of onregelmatigheden voordat deze uitgroeien tot omvangrijke schandalen. Een sluitend controlesysteem is volgens Mathoera onmisbaar om de integriteit van de politieorganisatie te waarborgen en het vertrouwen van de samenleving te behouden.
Tegelijkertijd erkent zij dat een korpschef niet zonder voldoende middelen kan functioneren. Wanneer de politie kampt met een tekort aan opslagfaciliteiten, beveiligingssystemen of personeel, behoort het volgens haar tot de verantwoordelijkheid van de korpschef om dit tijdig onder de aandacht te brengen van de minister van Justitie en Politie. Pas dan kan de minister de noodzakelijke beleidsmatige en financiële maatregelen treffen om de tekortkomingen weg te werken. Mathoera wijst erop dat een effectieve aanpak alleen mogelijk is wanneer de verschillende schakels binnen de strafrechtsketen intensief samenwerken. Daarom pleit zij voor regelmatig zogenoemd driehoeksoverleg tussen de procureur-generaal, de korpschef en de minister van Justitie en Politie. Tijdens deze overleggen kunnen gezamenlijke beleidslijnen worden vastgesteld, knelpunten worden besproken en afspraken worden gemaakt over de aanpak van structurele problemen binnen de opsporing en het beheer van beslaggoederen. Volgens haar is een goede afstemming tussen deze drie instanties essentieel. De politie is verantwoordelijk voor de opsporing en het beheer van in beslag genomen goederen, het Openbaar Ministerie leidt de strafvervolging en ziet toe op de strafrechtelijke afhandeling, terwijl de minister verantwoordelijk is voor het algemene beleid en de beschikbaarheid van middelen. Alleen wanneer deze verantwoordelijkheden goed op elkaar aansluiten, kan het systeem effectief functioneren.
De voormalig politiecommissaris wijst er verder op dat wanneer politieambtenaren zelf betrokken raken bij strafbare feiten, zoals diefstal of verduistering van beslaggoederen, verschillende trajecten naast elkaar kunnen worden gevolgd. Enerzijds kan de korpschef een tuchtrechtelijk onderzoek instellen om vast te stellen of disciplinaire maatregelen noodzakelijk zijn. Anderzijds kan het Openbaar Ministerie een strafrechtelijk onderzoek starten wanneer er aanwijzingen zijn dat daadwerkelijk strafbare feiten zijn gepleegd. Deze dubbele aanpak zorgt ervoor dat zowel de interne integriteit van het politiekorps wordt bewaakt als de strafrechtelijke verantwoordelijkheid van betrokken medewerkers kan worden vastgesteld. Daarmee wordt voorkomen dat ernstige misstanden uitsluitend intern worden afgehandeld zonder strafrechtelijke consequenties. Met haar toelichting maakt Mathoera duidelijk dat de discussie over verdwenen beslaggoederen niet alleen draait om individuele incidenten, maar vooral om de vraag hoe verantwoordelijkheden binnen de rechtsstaat zijn verdeeld. Volgens haar is een duidelijke taakafbakening noodzakelijk om zowel de politie als de politieke leiding op hun eigen verantwoordelijkheden te kunnen aanspreken. Alleen door streng intern toezicht, transparante procedures, voldoende middelen en een nauwe samenwerking tussen de korpschef, het Openbaar Ministerie en de minister kan worden voorkomen dat beslaggoederen opnieuw spoorloos verdwijnen en het vertrouwen in de rechtshandhaving verder onder druk komt te staan.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
