In Roma East, in het district Brokopondo, wordt een nieuwe technologie voor goudwinning zonder kwik getest. De demonstratiesite, opgezet binnen de concessie van Rosebel Gold Mines (RGM), moet kleinschalige goudmijnbouwers laten kennismaken met een minder schadelijke manier om goud te winnen. Het initiatief klinkt veelbelovend, maar de introductie van een alternatieve technologie betekent nog niet dat de goudsector daadwerkelijk afscheid zal nemen van kwik. Daarvoor zijn meer nodig dan een demonstratielocatie, trainingen en goede bedoelingen. De demonstratiesite is een initiatief van het EMSAGS Project, in samenwerking met Rosebel Gold Mines en Kamp Mining. De partijen ondertekenden in 2025 een memorandum of understanding (MOU), waarna werd gewerkt aan de inrichting van de locatie en de installatie van de benodigde apparatuur. Inmiddels wordt de nieuwe verwerkingsmethode getest. Het doel is duidelijk, de schadelijke gevolgen van kleinschalige goudwinning voor mens en milieu terugdringen. Vooral het gebruik van kwik vormt daarbij een hardnekkig probleem. Deze stof wordt in de goudwinning gebruikt om gouddeeltjes te binden, maar brengt ernstige risico’s met zich mee voor de gezondheid en het milieu. Besmetting van water, bodem en voedselketens kan langdurige gevolgen hebben voor gemeenschappen die in en rond mijnbouwgebieden leven.
Toch blijft kwik in de kleinschalige goudsector in gebruik. Dat heeft niet uitsluitend te maken met een gebrek aan bewustwording, maar ook met economische belangen, bestaande werkmethoden en de beperkte beschikbaarheid van betaalbare alternatieven. Jerry Finisie, Manager Community Relations and Development bij Rosebel Gold Mines, stelt dat het bedrijf al meer dan twintig jaar met verschillende partners werkt aan mogelijkheden om goud zonder kwik te winnen. Volgens hem zijn mijnbouwers zich inmiddels steeds meer bewust van de gevaren, maar blijven zij vasthouden aan de traditionele methode zolang een betrouwbaar en praktisch alternatief ontbreekt. Die constatering legt een belangrijk knelpunt bloot. Bewustwording alleen verandert het gedrag van mijnbouwers niet. Zolang een nieuwe technologie meer tijd kost, mogelijk hogere operationele kosten met zich meebrengt of minder voorspelbare resultaten oplevert, zal de overstap voor veel ondernemers geen vanzelfsprekende keuze zijn. Ook de eerste ervaringen op de demonstratiesite wijzen op die uitdaging. Gioki Amiemba van Kamp Mining erkent dat de nieuwe verwerkingsmethode meer tijd vraagt dan de traditionele werkwijze. Het belangrijkste voordeel is volgens hem dat er geen kwik nodig is.
Ook Rendaly, een mijnbouwer die inmiddels een training heeft gevolgd, ziet mogelijkheden in de technologie. Met voldoende begeleiding zouden mijnbouwers de nieuwe methode kunnen leren toepassen. Maar positieve ervaringen van enkele betrokkenen zijn nog geen bewijs dat de technologie op grotere schaal economisch haalbaar is. Daarvoor moeten onder meer de verwerkingscapaciteit, de goudopbrengst, de operationele kosten en de praktische toepasbaarheid onder verschillende mijnbouwomstandigheden worden onderzocht. Juist die gegevens zijn bepalend voor de bereidheid van mijnbouwers om hun vertrouwde werkwijze daadwerkelijk los te laten. Een ander aandachtspunt is de toekomst van het initiatief. Het EMSAGS Project loopt op 24 november 2026 af. De demonstratiesite en de aanwezige apparatuur zullen daarna worden overgedragen aan het ministerie van Natuurlijke Hulpbronnen (NH). Daarmee moet worden voorkomen dat de opgebouwde infrastructuur en kennis verloren gaan zodra de projectfinanciering en ondersteuning eindigen. Een overdracht op papier biedt echter geen garantie voor continuïteit. Het ministerie zal moeten zorgen voor voldoende middelen, technisch personeel, onderhoud van apparatuur en een concreet opleidingsprogramma. Zonder structurele financiering en duidelijke verantwoordelijkheden bestaat het risico dat de demonstratiesite na afloop van het project onvoldoende wordt benut.
Rosebel Gold Mines heeft aangegeven betrokken te willen blijven en samen met het ministerie te willen onderzoeken hoe de activiteiten kunnen worden voortgezet. Die betrokkenheid is van belang, maar ook hier zal duidelijk moeten worden welke concrete ondersteuning wordt geboden en hoe lang die zal aanhouden. Bij een bezoek aan de demonstratiesite waren vertegenwoordigers aanwezig van het EMSAGS Project, RGM, Kamp Mining, de Nationale Milieu Autoriteit (NMA), het United Nations Development Programme (UNDP) en het PlanetGOLD Project. De brede betrokkenheid van deze organisaties onderstreept dat kwikvrije goudwinning niet uitsluitend een technische kwestie is, maar ook een gezamenlijke verantwoordelijkheid van overheid, bedrijfsleven en mijnbouwgemeenschappen. De testlocatie in Roma East vormt daarmee een eerste stap richting schonere goudwinning in Suriname. De werkelijke waarde van het initiatief zal echter niet worden bepaald door de opening of demonstratie van de technologie, maar door de resultaten op langere termijn. Pas wanneer kleinschalige mijnbouwers de methode betaalbaar, betrouwbaar en op grote schaal kunnen toepassen, kan worden gesproken van een wezenlijke verandering. Kwikvrije goudwinning moet meer worden dan een geslaagd proefproject. De uitdaging is om de technologie toegankelijk te maken, de economische drempels weg te nemen en ervoor te zorgen dat de verantwoordelijkheid voor een schonere mijnbouwsector niet verdwijnt zodra het project op 24 november 2026 formeel wordt afgesloten.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
