De snel groeiende afvalberg in opkomende economieën dwingt regeringen en bedrijven tot een fundamentele keuze, omdat verpakkingen niet langer onbeperkt kunnen worden geproduceerd, verkocht en weggegooid zonder dat iemand verantwoordelijkheid draagt voor de schade die daarna achterblijft. De BRICS landen hebben tijdens hun achttiende top in New Delhi daarom een duidelijker koers uitgezet voor geïntegreerd afvalbeheer, hergebruik van grondstoffen en efficiënter materiaalgebruik, waardoor producenten nadrukkelijker moeten meebetalen aan de inzameling en verwerking van de producten die zij op de markt brengen.
De Verklaring van New Delhi, die tijdens de top van 12 en 13 september 2026 werd aangenomen, plaatst de circulaire economie binnen een bredere strategie voor veerkracht, innovatie, samenwerking en duurzaamheid. De landen erkennen dat verstedelijking, industrialisatie en veranderende consumptiepatronen de hoeveelheid afval snel vergroten, waardoor traditionele systemen van ophalen, storten en verbranden steeds minder geschikt worden. Het uitgangspunt verschuift daarmee van afval verwijderen naar materialen zo lang mogelijk binnen de economie houden, zodat minder nieuwe grondstoffen nodig zijn en minder vervuiling ontstaat.
Een centraal onderdeel van de nieuwe koers is uitgebreide producentenverantwoordelijkheid, waarmee fabrikanten niet alleen verantwoordelijk worden gehouden voor de verkoop van een product, maar ook voor wat er na gebruik met de verpakking gebeurt. Regeringen kunnen bedrijven verplichten inzamelsystemen te financieren, recyclingdoelen te behalen, verpakkingen eenvoudiger te verwerken en controleerbare gegevens over teruggewonnen materiaal te publiceren. De verklaring noemt daarnaast ecologisch ontwerp, duurzame overheidsinkoop, betere toezichtmechanismen en investeringen in recycling en terugwinning als beleidsinstrumenten waarmee landen hun afvalketen structureel kunnen verbeteren.
De Indian Beverage Association, die producenten binnen de Indiase sector voor niet alcoholische dranken vertegenwoordigt, heeft haar steun aan deze richting uitgesproken. Secretaris generaal Gunveena Chadha stelt dat aangesloten bedrijven reeds hebben geïnvesteerd in lichtere verpakkingen, nieuwe ontwerpen en systemen voor het inzamelen en recyclen van PET. De sector ziet de verklaring daardoor als internationale erkenning van een ontwikkeling die in India al eerder is begonnen onder de nationale regels voor plastic afvalbeheer.
Volgens de brancheorganisatie werken drankproducenten inmiddels samen met inzamelbedrijven, gemeentelijke instellingen en recyclingondernemingen om gebruikte verpakkingen uit de afvalstroom terug te halen. Die samenwerking moet leiden tot circulaire systemen die niet alleen op papier bestaan, maar waarvan de herkomst, verwerking en uiteindelijke bestemming van materialen kunnen worden gevolgd en gecontroleerd. Een recyclebaar etiket of een lichtere fles heeft immers weinig betekenis wanneer afval niet wordt ingezameld, recyclingbedrijven onvoldoende capaciteit hebben of ondernemingen hun resultaten uitsluitend met eigen cijfers onderbouwen.
Toch verdient de enthousiaste reactie van de industrie een kritische beoordeling, omdat bedrijfsbeloften over duurzaamheid gemakkelijk kunnen veranderen in groene marketing wanneer onafhankelijke controle ontbreekt. Minder plastic per verpakking kan het materiaalgebruik verminderen, maar zegt niets over het totale aantal verkochte flessen, de daadwerkelijke inzamelingsgraad, het aandeel gerecycled materiaal of de hoeveelheid afval die alsnog op stortplaatsen, in rivieren en langs wegen terechtkomt. Werkelijke circulariteit vereist daarom openbare doelstellingen, uniforme meetmethoden, onafhankelijke audits en sancties voor producenten die hun verantwoordelijkheid ontlopen.
De voorgestelde oprichting van een netwerk van BRICS instellingen moet kennisuitwisseling, onderzoek en innovatie rond duurzame leefpatronen versnellen. Samenwerking kan landen toegang geven tot betere verpakkingsontwerpen, alternatieve materialen, moderne sorteertechnologie en recyclingprocessen die voor één land afzonderlijk te duur zijn om te ontwikkelen. De Indiase drankenindustrie ondersteunt eveneens het idee van een BRICS week voor duurzame leefwijzen, waarmee consumenten bewuster kunnen worden gemaakt van aankoopgedrag, afvalscheiding en verantwoord weggooien.
Voor overheden ligt een krachtige hefboom bij hun eigen inkoopbeleid, aangezien ministeries, ziekenhuizen, scholen en staatsbedrijven jaarlijks grote hoeveelheden verpakte producten aanschaffen. Wanneer publieke instellingen alleen leveranciers selecteren die herbruikbare, recyclebare of aantoonbaar teruggewonnen materialen gebruiken, kan de overheid marktvraag creëren zonder uitsluitend op verboden te vertrouwen. Producenten krijgen dan een financieel belang om verpakkingen opnieuw te ontwerpen, terwijl recyclingbedrijven meer zekerheid krijgen dat er voldoende vraag naar secundaire grondstoffen bestaat.
Suriname kan deze ontwikkeling benutten door producenten en importeurs niet alleen een milieubijdrage te laten betalen, maar hen ook meetbaar verantwoordelijk te maken voor inzameling, verwerking en openbare rapportage. Een betrouwbaar statiegeldsysteem, geregistreerde afvalstromen, moderne sorteerpunten en samenwerking met lokale recyclers kunnen voorkomen dat producentenverantwoordelijkheid slechts een heffing wordt waarvan niemand kan aantonen hoeveel plastic daadwerkelijk uit goten, kreken, rivieren en woonwijken is verdwenen. Duurzame overheidsinkoop kan tegelijkertijd Surinaamse bedrijven belonen die herbruikbare verpakkingen ontwikkelen en aantoonbaar investeren in een schonere productieketen.
De waarde van de BRICS verklaring zal uiteindelijk niet worden bepaald door conferenties, verklaringen of bedrijfslogo’s op duurzaamheidsrapporten, maar door de hoeveelheid afval die aantoonbaar wordt voorkomen en opnieuw wordt gebruikt. Producenten, consumenten en overheden dragen ieder een deel van de verantwoordelijkheid, maar de zwaarste verplichting behoort te liggen bij de partijen die producten ontwerpen, verpakkingen kiezen en winst maken op iedere verkochte eenheid. Circulariteit begint pas wanneer afval niet langer als een probleem van de samenleving wordt behandeld, maar als een rekening die teruggaat naar degene die het materiaal in omloop heeft gebracht.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
