Kinderen met een beperking moeten structureel deel uitmaken van het Vakantiewerkgelegenheidsproject van het ministerie van Jeugdontwikkeling en Sport (JOS). Dat stelde minister Lalinie Gopal tijdens een veldbezoek aan verschillende werkgroepen bij het Kennedy Internaat, het Blindencentrum en het commissariaat Paramaribo-Zuidwest. Haar bezoek legde niet alleen de ambities van het ministerie zichtbaar, maar ook de tekortkomingen in een systeem waarin inclusie nog te vaak afhankelijk lijkt van incidentele beleidsaandacht. Hoewel de minister benadrukt dat niemand mag worden achtergelaten, blijkt uit de ervaringen van jongeren met een beperking dat volwaardige deelname aan overheidsprogramma’s allerminst vanzelfsprekend is. De deelname van vijftig kinderen wordt gepresenteerd als een eerste stap. Tegelijkertijd roept die beperkte start de vraag op waarom deze groep niet vanaf het begin structureel in het vakantiewerkgelegenheidsbeleid was opgenomen. Het uitgangspunt dat kinderen met een beperking kansen moeten krijgen om bij te dragen aan de ontwikkeling van Suriname, is op zichzelf niet nieuw. Wat ontbreekt, is duidelijkheid over de manier waarop die inclusie duurzaam wordt gegarandeerd. Minister Gopal zegt dat het project wordt uitgebreid, maar concrete informatie over de omvang van die uitbreiding, de voorwaarden voor deelname en de structurele financiering blijft vooralsnog achterwege.
De jongeren hebben volgens de minister zelf aangegeven dat zij graag een bijdrage willen leveren, maar daar niet altijd de gelegenheid toe krijgen. Die constatering legt een fundamenteel probleem zichtbaar, het gaat niet om een gebrek aan motivatie of capaciteiten bij de kinderen, maar om de barrières die instellingen en overheidsbeleid opwerpen. Een inclusiebeleid dat pas in beweging komt nadat een minister tijdens een veldbezoek persoonlijke verhalen hoort, loopt het risico reactief te blijven. Structurele toegankelijkheid vereist meer dan goede bedoelingen en tijdelijke projecten. Het vraagt om beleid waarin kinderen met een beperking vanaf de voorbereiding als volwaardige deelnemers worden meegenomen. Een ander knelpunt dat tijdens het bezoek naar voren kwam, betreft de online registratie voor schooltassen. Kinderen met een beperking konden zich volgens de aangehaalde informatie niet op de gebruikelijke manier registreren. Minister Gopal heeft aangegeven dat deze kwestie wordt meegenomen in de beleidsvorming. Dat voor een basisvoorziening als schooltassen mogelijk geen toegankelijke registratie beschikbaar is, wijst op tekortkomingen in de inrichting van overheidsdiensten. Digitalisering wordt vaak gepresenteerd als een middel om dienstverlening efficiënter en toegankelijker te maken. Wanneer systemen echter geen rekening houden met mensen met verschillende beperkingen, kan digitalisering juist een extra uitsluitingsmechanisme worden.
Het ministerie moet daarom niet volstaan met het vaststellen van het probleem. Er is behoefte aan concrete aanpassingen, zoals toegankelijke digitale formulieren, alternatieve registratiemogelijkheden en ondersteuning voor kinderen die niet zelfstandig van een online systeem gebruik kunnen maken. Zonder dergelijke maatregelen blijft de belofte van gelijke toegang grotendeels afhankelijk van individuele tussenkomst. Tijdens haar bezoek erkende de minister dat het vakantiewerkgelegenheidsproject met bureaucratische uitdagingen te maken heeft gehad. Zij stelde dat het departement deze problemen moet aanpakken en dat een evaluatie duidelijk moet maken welke zaken beter moeten. Die erkenning is belangrijk, maar blijft weinig concreet zolang niet wordt aangegeven welke procedures problemen hebben veroorzaakt en wie verantwoordelijk is voor het oplossen ervan. Bureaucratie is geen abstract verschijnsel. Voor jongeren met een beperking kan een omslachtige procedure betekenen dat zij niet worden geregistreerd, dat betalingen vertraging oplopen of dat noodzakelijke ondersteuning uitblijft. Juist bij een doelgroep die al met fysieke, digitale en maatschappelijke barrières kan worden geconfronteerd, hoort de overheid procedures zo in te richten dat deelname wordt vergemakkelijkt in plaats van bemoeilijkt. Een evaluatie mag dan ook niet beperkt blijven tot de vraag of het project uiteindelijk is uitgevoerd.
Er moet worden nagegaan hoeveel kinderen daadwerkelijk konden deelnemen, welke obstakels zij ondervonden, hoe betalingen zijn verlopen en welke verbeteringen aantoonbaar worden doorgevoerd. Zonder transparante resultaten dreigt de evaluatie te blijven steken in bestuurlijke verslaglegging. Minister Gopal benadrukte dat de kinderen blij zijn dat zij hun vakantie zinvol konden besteden en geld konden verdienen voor de aanschaf van schoolspullen. Dat de jongeren deze mogelijkheid waarderen, onderstreept het belang van het programma. Tegelijkertijd mag tevredenheid over een eerste initiatief niet worden gebruikt als bewijs dat de achterliggende problemen zijn opgelost. De deelname van vijftig kinderen kan een begin zijn, maar mag niet het eindpunt van inclusie worden. Kinderen met een beperking hebben recht op een beleid dat niet afhankelijk is van de bereidheid van individuele bestuurders om hen op te zoeken. Zij moeten kunnen rekenen op duidelijke procedures, toegankelijke voorzieningen en gelijke kansen. De minister heeft aangegeven dat het project wordt uitgebreid. Die belofte zal pas betekenis krijgen wanneer zij wordt vertaald in concrete doelstellingen, structurele financiering en controleerbare resultaten. Inclusie vereist immers meer dan zichtbaarheid tijdens een veldbezoek. Het vraagt om een overheid die haar systemen zodanig inricht dat deelname geen gunst is, maar een vanzelfsprekend recht. Het vakantiewerkgelegenheidsproject biedt daarmee niet alleen kansen aan jongeren, maar stelt het ministerie ook voor een bredere beleidsopdracht. De vraag is niet langer uitsluitend hoeveel kinderen kunnen worden bereikt, maar of het beleid voldoende is ingericht om niemand uit te sluiten.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
