Bij het monument van Mama Sranan is de eerste nationale Heritage Month van Suriname afgesloten met gebeden, bloemenhuldes, culturele optredens en vooral veel woorden over verbondenheid, erkenning en nationale identiteit. De ceremonie had alles wat bij een officiële afsluiting hoort, symboliek, toespraken en een oproep van saamhorigheid. Maar achter de feestelijke beelden ligt een ongemakkelijke werkelijkheid. Erfgoed beschermen vraagt namelijk aanzienlijk meer dan één maand op de kalender en een reeks plechtigheden. De eerste Heritage Month werd gepresenteerd als een periode van erkenning, beleving en verbondenheid. Dat klinkt indrukwekkend, maar erfgoed laat zich niet beperken tot een themamaand. Cultuur leeft niet alleen tijdens officiële evenementen, wanneer bestuurders bloemen leggen en vertegenwoordigers van bevolkingsgroepen het podium betreden. Erfgoed leeft iedere dag, in taal, muziek, verhalen, rituelen, ambachten, gebruiken en de manier waarop grootouders hun kennis doorgeven aan kinderen en kleinkinderen.
Rachel Pinas, voorzitter van de presidentiële werkgroep Heritage Month 2026, raakte precies dat punt toen zij stelde dat erfgoed schuilt in de kleine dagelijkse tradities, gezegden en wijsheden die van generatie op generatie worden doorgegeven. Haar oproep om verhalen van voorouders en grootouders te blijven vertellen, verdient ondersteuning. Maar mooie woorden over behoud hebben pas betekenis wanneer daar ook structureel beleid tegenover staat. Want het risico bestaat dat Heritage Month verwordt tot een jaarlijks cultureel spektakel waarin veel aandacht uitgaat naar ceremonie en presentatie, terwijl de fundamentele problemen rondom het behoud van erfgoed blijven bestaan. Een samenleving kan niet volstaan met het benoemen van haar cultuur als waardevol om haar vervolgens onvoldoende te beschermen, documenteren en onderwijzen. Parlementsvoorzitter Ashwin Adhin noemde de eerste Heritage Month een groot succes en benadrukte dat de Surinaamse identiteit voortkomt uit synergie tussen de verschillende bevolkingsgroepen.
Dat is een belangrijke oproep. Suriname is juist sterk door veelheid aan culturen die hier samenkomen. Maar wederzijdse erkenning mag geen eindpunt zijn. Het moet het begin vormen van een beleid waarin iedere cultuur daadwerkelijk ruimte krijgt en waarin erfgoed niet afhankelijk is van incidentele projecten, politieke aandacht of de inzet van enkele betrokken individuen. De bloemenhuldes bij het Migrantenmonument en het Mama Sranan monument zijn symbolisch waardevol. Toch is het eenvoudig om bloemen neer te leggen bij monumenten. Veel moeilijker is het om ervoor te zorgen dat jongeren begrijpen waarom die monumenten er staan, welke geschiedenis erachter schuilgaat en welke verhalen daaruit voortkomen. Zonder kennis en onderwijs dreigt zelfs het meest betekenisvolle monument uiteindelijk slechts een herkenbaar object in het straatbeeld te worden. Daarom is de opdracht van Onderwijsminister Dirk Currie aan het directoraat Cultuur om cultuur nader in het onderwijscurriculum te verankeren misschien wel het belangrijkste onderdeel van de afsluiting. Hier ligt de test voor de regering. Erfgoed moet niet alleen worden gevierd, maar ook worden onderwezen. Kinderen moeten niet uitsluitend leren dat Suriname verschillende culturen kent, maar ook waarom die culturen belangrijk zijn, hoe ze zich hebben ontwikkeld en welke bijdrage zij hebben geleverd aan de vorming van het land.
Het motto van de Heritage Month, ‘Hoe wij hier ook samenkwamen, hoe wij samen verder gaan, bevat uiteindelijk een grotere opdracht dan de ceremonie doet vermoeden. Samen verdergaan betekent namelijk ook verantwoordelijkheid nemen voor het verleden. Een samenleving die haar geschiedenis vergeet, verliest een deel van haar identiteit. Een samenleving die haar erfgoed alleen tijdens een officiële maand viert, loopt het risico cultuur te reduceren tot decoratie. De eerste Heritage Month verdient erkenning omdat zij erfgoed nadrukkelijk op de nationale agenda heeft geplaatst. Maar het echte succes zal pas over jaren zichtbaar zijn. Niet in het aantal ceremonies, toespraken of bloemenhuldes, maar in de vraag of Surinaamse kinderen hun eigen verhalen nog kennen of oude tradities blijven bestaan en of culturele kennis daadwerkelijk wordt doorgegeven. De maand mag dan voorbij zijn. Het werk begint nu pas. Erfgoed vraagt geen jaarlijkse campagne, maar permanente aandacht, middelen, onderwijs en bescherming. Anders blijft Heritage Month vooral een mooi hoofdstuk in de kalender, terwijl het levende erfgoed waarvoor men zegt te willen zorgen langzaam verder verdwijnt.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
