Met de presentatie van Carolyn Rodrigues Birkett aan de regeringsleiders van CARICOM tijdens de 51ste vergadering in Saint Lucia heeft Guyana zijn diplomatieke ambitie opnieuw zichtbaar gemaakt, omdat de kandidatuur voor het hoogste ambt binnen de Verenigde Naties veel meer is dan een persoonlijke campagne van een ervaren diplomaat. Rodrigues Birkett, de permanente vertegenwoordiger van Guyana bij de Verenigde Naties, kreeg tijdens de regionale top de gelegenheid om haar visie toe te lichten en steun te zoeken bij leiders van de Caribische Gemeenschap, terwijl de ambtstermijn van António Guterres aan het einde van dit jaar afloopt. Haar kandidatuur, formeel ingediend door president Irfaan Ali, plaatst een kleine Caribische staat plotseling in een mondiale selectieprocedure waarin grootmachten, regionale blokken, diplomatieke reputatie en institutionele hervorming keihard door elkaar lopen.
De bijeenkomst met CARICOM leiders moet worden gezien als een strategische stap in een campagne die niet alleen stemmen of sympathie zoekt, maar ook laat zien hoe Guyana zijn groeiende internationale profiel wil verzilveren. De ambassadeur bedankte regionale leiders voor steun en bemoediging, maar achter die diplomatieke beleefdheid schuilt een duidelijke politieke boodschap, namelijk dat het Caribisch gebied niet alleen mag applaudisseren langs de zijlijn van de wereldorde, maar ook kandidaten, ideeën en leiderschap moet durven aandragen. Guyana gebruikt daarmee de regio als springplank, niet uit sentiment, maar omdat een Caribische kandidatuur zonder zichtbaar regionaal draagvlak internationaal veel zwakker zou staan.
Rodrigues Birkett presenteert zichzelf als iemand die de Verenigde Naties wendbaarder, effectiever en responsiever wil maken in een tijd waarin het multilaterale systeem zwaar onder druk staat door oorlogen, humanitaire crises, trage vooruitgang op duurzame ontwikkeling, financiële beperkingen en groeiende frustratie over bureaucratische logheid. Tijdens haar interactieve dialoog met lidstaten en maatschappelijke organisaties stelde zij dat de wereld is veranderd en dat de instrumenten waarmee de organisatie wordt geleid dus ook moeten veranderen. Daarmee kiest zij niet voor een romantische verdediging van het oude VN systeem, maar voor een hervormingslijn die erkent dat de organisatie onmisbaar blijft en tegelijk onvoldoende levert op het niveau dat de wereld nodig heeft.
Haar profiel is politiek interessant omdat zij afkomstig is uit een kleine ontwikkelingsstaat en tegelijk ervaring heeft opgedaan als minister van Buitenlandse Zaken, minister van Amerindian Affairs, internationale functionaris en permanente vertegenwoordiger bij de Verenigde Naties. Sinds 2020 vertegenwoordigt zij Guyana bij de VN en speelde zij een centrale rol in de periode waarin Guyana zitting had in de Veiligheidsraad, een periode die Georgetown nadrukkelijk gebruikt als bewijs dat het land niet langer alleen een kleine speler is, maar een staat die zich wil mengen in internationale dossiers over vrede, veiligheid, klimaat, biodiversiteit, voedselzekerheid en duurzame ontwikkeling. President Ali heeft haar nominatie daarom niet alleen verkocht als een diplomatieke keuze, maar als een logisch vervolg op Guyana’s bredere internationale opmars.
De reeks ontmoetingen die Rodrigues Birkett de afgelopen weken heeft gevoerd, laat zien dat haar campagne breed wordt uitgerold en dat zij begrijpt dat de weg naar het VN secretariaat niet loopt via mooie verklaringen alleen. Zij sprak met Russische minister Sergey Lavrov over hervorming en effectiviteit van de VN, ontmoette missiehoofden van Europese lidstaten, ging in gesprek met de Zuid Koreaanse minister van Buitenlandse Zaken Cho Hyun en zocht ook advies bij voormalig VN secretaris generaal Ban Ki moon. Zulke ontmoetingen zijn geen diplomatieke versiering, maar noodzakelijke bewegingen in een selectieproces waarin steun van grote spelers, geloofwaardigheid bij kleinere staten en vertrouwen binnen regionale groepen allemaal tegelijk moeten worden opgebouwd.
De kandidatuur komt op een moment waarop de VN zelf met een legitimiteitscrisis worstelt, omdat veel landen de organisatie nog steeds nodig hebben, maar tegelijk vinden dat zij te traag, te duur, te verdeeld en te machteloos reageert wanneer conflicten escaleren of ontwikkeling vastloopt. Rodrigues Birkett spreekt daarom over een open, toegankelijke en praktische leiderschapsstijl, waarbij zij wil samenwerken met alle 193 lidstaten, VN personeel, regionale instellingen en maatschappelijke actoren. Die benadering kan sterk zijn, maar zij zal ook moeten bewijzen dat toegankelijkheid niet hetzelfde is als voorzichtigheid, omdat de volgende secretaris generaal een wereld erft waarin machtige landen steeds vaker hun eigen regels volgen en kleinere staten steeds harder moeten vechten om gehoord te worden.
CARICOM heeft in deze kandidatuur een bredere kans dan alleen regionale trots, omdat een Caribische vrouw aan de top van de Verenigde Naties een historische doorbraak zou betekenen in een organisatie die nog nooit door een vrouw is geleid. Tegelijk moet de regio ervoor waken dat symboliek niet de plaats inneemt van inhoud, omdat de wereld geen secretaris generaal nodig heeft die alleen representatie belichaamt, maar iemand die oorlog, klimaat, schulden, ongelijkheid, migratie, voedselonzekerheid, mensenrechten en institutionele hervorming met scherpte en bestuurlijke moed benadert. De vraag is dus niet alleen of Rodrigues Birkett uit de regio komt, maar of haar visie overtuigend genoeg is om het vertrouwen te winnen van landen die de VN tegelijk willen hervormen, gebruiken en soms ondermijnen.
Suriname moet deze diplomatieke zet van Guyana met een strategische invalshoek bekijken, omdat onze westelijke buur zich steeds actiever positioneert op het wereldtoneel via olie, Veiligheidsraadervaring, regionale infrastructuur, humanitaire diplomatie en nu ook een kandidatuur voor het hoogste VN ambt. Een land dat zelf binnen CARICOM en de internationale gemeenschap serieus wil worden genomen, kan niet blijven functioneren met incidentele aanwezigheid en losse diplomatieke gebaren, maar moet investeren in mensen, dossiers, taalvaardigheid, internationale netwerken, beleidskennis en kandidaten die namens Suriname geloofwaardig kunnen meespelen. Guyana laat hiermee zien dat kleine staten groter worden wanneer zij niet wachten op uitnodiging, maar hun eigen mensen naar voren schuiven op plaatsen waar de wereld beslist.
De ontmoeting tussen Rodrigues Birkett en de CARICOM leiders in Saint Lucia is daardoor geen gewone campagnehalte, maar een signaal dat het Caribisch gebied zijn diplomatieke gewicht opnieuw probeert te definiëren. Guyana begrijpt dat de komende VN leiderschapsstrijd niet alleen gaat over een persoon, maar over zichtbaarheid, hervorming, regionale invloed en de vraag of kleine staten een grotere stem kunnen opeisen binnen een wereldorde die vaak door de machtigen wordt dichtgetimmerd. De uitkomst van de selectie blijft onzeker, maar de inzet is duidelijk, omdat een Caribische kandidatuur pas echt kracht krijgt wanneer zij niet alleen steun vraagt van de regio, maar de regio ook dwingt om zichzelf serieuzer te nemen als speler in de mondiale arena.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
