De grootschalige gronduitgiftes in het westen van Suriname is nu uitgegroeid tot een van de meest beladen dossiers. De regering heeft een diepgaand onderzoek ingezet naar een gebied van maar liefst 40.000 hectare langs de geprojecteerde weg richting Apoera. De uitkomsten zijn explosief, tientallen uitgiftes worden ingetrokken en mogelijk volgen zelfs strafrechtelijke stappen. Van de 51 verstrekte bereidverklaringen voor grote percelen, gemiddeld zo’n 400 hectare per stuk, worden alle documenten ingetrokken vanwege vermoedelijke onrechtmatigheden. Daarvan waren er 36 al aanvaard, terwijl 15 nog in behandeling waren. Toch ontkomt geen enkele aan de herziening. Voor nog eens 13.000 hectare, waar 16 toewijzingen zijn gedaan, loopt het onderzoek onverminderd door. De eerste formele aanmaningen, gevolgd door juridische procedures. Met name in het gebied rond Southdrain en Apoera stapelen de spanningen zich op. Gronden zijn uitgegeven aan zowel particulieren als stichtingen, wat heeft geleid tot conflicten met lokale gemeenschappen.
In sommige gevallen claimen personen zelfs zeggenschap over grond zonder enige rechtsgeldige basis. De overheid spreekt van ernstige onduidelijkheden en maakt duidelijk dat waar onrechtmatigheid wordt vastgesteld, intrekking onvermijdelijk is. Tegelijkertijd speelt in Mariënburg een heel ander, maar minstens zo schrijnend hoofdstuk. Voormalige arbeiders wachten daar al jaren op percelen die hen ooit zijn beloofd, maar nooit correct zijn toegewezen. Velen wonen zonder titel of zekerheid, bewoners moeten hun documenten indienen, waarna binnen drie maanden duidelijkheid moet volgen. Wie daadwerkelijk recht heeft, krijgt via een wettelijk traject alsnog een bereidverklaring en daarmee eindelijk perspectief op zekerheid en financiering. Ook rond het terrein van Santa Boma is de situatie complex. Ongeveer 65 hectare grond is deels al uitgegeven en zelfs bebouwd, maar juridisch is niet vastgesteld of deze grond ooit formeel beschikbaar is gesteld. Een speciale commissie moet deze knoop ontwarren. De inzet van de overheid is duidelijk, bestaande infrastructuur behouden, maar tegelijkertijd het terrein veiligstellen voor het Ministerie van Justitie en Politie.
De regering hanteert inmiddels strikte criteria om de rechtmatigheid van uitgiftes te beoordelen. Ontbrekende aanvragen, onvolledige verkavelingsplannen of ondeugdelijke grondinspectierapporten kunnen al leiden tot intrekking. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen kleine burgers die grond nodig hebben voor woningbouw en grootschalige uitgiftes zonder duidelijke bestemming of binding. In ernstige gevallen, waar regels bewust zijn overtreden, sluit de regering strafrechtelijke vervolging niet uit. Opvallend is de duidelijke koerswijziging, gronden die niet productief worden gebruikt, worden teruggevorderd. De focus verschuift naar landbouw en daadwerkelijke ontwikkeling. Primair bos blijft buiten schot, de regering houdt vast aan het behoud van 93% van het Surinaamse bosareaal. Hoewel er geen directe aanvragen van Menonieten bekend zijn, circuleren signalen over mogelijke samenwerkingen met bedrijven. Ook dit wordt nauwlettend gevolgd. Een andere belangrijke beleidswijziging is de herziening van grondconversie. De overheid wil grond in handen houden en geeft de voorkeur aan grondhuur boven eigendom. Daarmee wil men toekomstige waardestijgingen niet mislopen, een les die volgens de minister duidelijk zichtbaar is in buurlanden. Voor burgers die slachtoffer zijn geworden van dubbele uitgiftes, komt er compensatie. Kosten voor landmeters, administratie en andere uitgaven zullen worden vergoed.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
