De Nationale Assemblée heeft de Wet Toezicht Virtuele Activa Dienstverleners aangenomen. Daarmee presenteert Suriname een belangrijk moment in de ontwikkeling van de digitale economie. Cryptovaluta zoals Bitcoin en Ethereum zijn allang geen exotische internetverschijnselen meer. Ze vormen onderdeel van een wereldwijde financiële markt waarin miljarden omgaan en waarin ook Surinamers steeds vaker actief zijn. Dat er eindelijk een wettelijk kader komt, is daarom noodzakelijk. Maar wie denkt dat met het aannemen van deze wet het probleem is opgelost, vergist zich ernstig. De nieuwe wet brengt bedrijven en personen die diensten rond virtuele activa aanbieden onder toezicht. Voor bepaalde diensten wordt een vergunning verplicht en dienstverleners moeten aan wettelijke voorwaarden voldoen. Dat klinkt verstandig en dat is het ook. Een markt waarin geld digitaal en razendsnel over grenzen kan worden verplaatst, kan niet functioneren zonder duidelijke regels. Zonder toezicht ontstaat immers een aantrekkelijk speelveld voor fraudeurs, witwassers en andere financiële criminelen.
Suriname heeft in het verleden vaker laten zien dat het probleem niet altijd het ontbreken van wetten is, maar vooral de uitvoering ervan. Regelgeving kan streng klinken, terwijl de controle in de praktijk zwak blijft. Een vergunningensysteem heeft weinig betekenis wanneer aanvragen nauwelijks worden gecontroleerd, wanneer toezicht onvoldoende capaciteit heeft of wanneer overtredingen niet daadwerkelijk worden bestraft. De overheid kan dus niet volstaan met het uitspreken van goede bedoelingen. De cryptomarkt vraagt om deskundigheid, snelheid en permanente controle. Virtuele activa bewegen zich in een omgeving die technologisch veel sneller verandert dan traditionele wetgeving. Nieuwe handelsplatforms, digitale wallets, stablecoins en andere vormen van digitale waarde kunnen zich ontwikkelen voordat toezichthouders goed en wel hebben vastgesteld wat er precies gebeurt. Daarom zal het toezicht niet alleen juridisch, maar vooral technisch en organisatorisch sterk moeten zijn.
De waarschuwingen en zorgen die eerder door de Centrale Bank van Suriname, de bankensector en parlementariërs zijn uitgesproken, mogen dan ook niet worden behandeld als formaliteiten. Zij wijzen op een fundamenteel probleem, de digitale financiële wereld stopt niet bij de grenzen van Suriname. Geldstromen kunnen binnen seconden internationaal worden verplaatst. Wanneer toezicht achterloopt, kunnen criminelen daar maximaal van profiteren. Suriname moet voorkomen dat regelgeving zo zwaar, ingewikkeld of kostbaar wordt dat bonafide ondernemers de markt verlaten of überhaupt niet meer durven te betreden. Een sector die juist kan bijdragen aan innovatie en economische modernisering mag niet worden verstikt door bureaucratie. De uitdaging is daarom om een evenwicht te vinden tussen bescherming en ruimte voor ontwikkeling. Maar dat evenwicht mag nooit worden gebruikt als excuus voor slap toezicht. De gebruiker van virtuele activa moet uiteindelijk centraal staan. Die gebruiker moet kunnen weten met wie hij zaken doet, welke risico’s hij loopt en welke bescherming de wet daadwerkelijk biedt. Een vergunningstempel alleen is onvoldoende. Er moet controle zijn op de herkomst van geld, transacties moeten kunnen worden gevolgd en verdachte activiteiten moeten daadwerkelijk worden onderzocht.
Ook transparantie over dienstverleners wordt essentieel. De samenleving moet erop kunnen vertrouwen dat bedrijven die zich op de cryptomarkt begeven niet alleen beschikken over een registratie of vergunning, maar ook daadwerkelijk voldoen aan eisen rond integriteit, financiële administratie, klantbescherming en risicobeheersing. Daar ligt een belangrijke verantwoordelijkheid bij de toezichthouders. Als Suriname serieus werk wil maken van de bestrijding van witwassen en terrorismefinanciering, zal het toezicht meer moeten zijn dan een administratieve exercitie. Er moet worden geïnvesteerd in mensen, technologie, kennis en samenwerking. Niet alleen tussen Surinaamse instanties, maar ook met buitenlandse toezichthouders en financiële instellingen. Want criminelen gebruiken geen nationale grenzen als beperking. Toezichthouders kunnen zich die luxe niet permitteren.
De aanneming van de Wet Toezicht Virtuele Activa Dienstverleners is daarom geen eindpunt, maar het begin van een veel moeilijkere fase. Het parlement heeft het juridische raamwerk geleverd. Nu moet de regering bewijzen dat zij ook in staat is om dat raamwerk daadwerkelijk te laten functioneren. De grootste fout zou zijn om het aannemen van de wet als een succesverhaal op zichzelf te presenteren. Het echte succes wordt pas zichtbaar wanneer malafide aanbieders worden aangepakt, gebruikers daadwerkelijk worden beschermd en verdachte geldstromen effectief worden opgespoord. Suriname heeft met deze wet eindelijk een basis gelegd voor regulering van een markt die niet langer genegeerd kan worden. Maar een wet die niet consequent wordt gehandhaafd, is uiteindelijk niet meer dan papier. De komende periode zal daarom duidelijk maken of Suriname werkelijk kiest voor modern financieel toezicht of opnieuw blijft steken in regelgeving die indrukwekkend klinkt, maar in de praktijk onvoldoende tanden heeft. De digitale financiële wereld wacht namelijk niet op Suriname. Wie toezicht serieus neemt, zal dus niet alleen regels moeten maken, maar vooral moeten zorgen dat die regels werken.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
