De zorgen van minister Stanley Soeropawiro van Grondbeleid en Bosbeheer over grootschalige houtkap in het Tigri-gebied leggen een onaangenaam situatie bloot, Suriname claimt het gebied als eigen grondgebied, maar heeft onvoldoende capaciteit om er daadwerkelijk toezicht uit te oefenen. Terwijl vanuit Guyana naar verluidt op grote schaal bomen worden gekapt, blijft de Surinaamse overheid vooral afhankelijk van satellietbeelden, overleg en nader onderzoek. Dat is niet alleen een probleem van bosbeheer, maar een schrijnend bewijs van de beperkte feitelijke aanwezigheid van de Surinaamse staat in een gebied dat zij nadrukkelijk als haar grondgebied beschouwt. Volgens Soeropawiro worden vanuit Guyana grote hoeveelheden bomen weggehaald. De Stichting voor Bosbeheer en Bostoezicht (SBB) zou de signalen eveneens hebben vastgesteld. Opvallend is echter dat de minister geen concrete cijfers kan geven over de omvang van de kap, de hoeveelheid verdwenen bos of de soorten hout die worden weggehaald. Juist daar begint de geloofwaardigheidscrisis. Wie spreekt over grootschalige illegale houtkap, moet uiteindelijk kunnen aantonen wat er gebeurt, hoeveel er wordt vernietigd en wie daarvoor verantwoordelijk is.
Het respons dat de overheid onvoldoende capaciteit heeft om het enorme Surinaamse binnenland volledig te controleren, is begrijpelijk, maar het kan geen structureel excuus worden. Suriname bezit een van de meest uitgestrekte bosgebieden van de regio, terwijl de controleapparatuur, personele capaciteit en fysieke aanwezigheid kennelijk achterblijven bij de omvang van het grondgebied. De staat kan niet overal tegelijk zijn, maar mag ook niet accepteren dat delen van het land feitelijk buiten haar bereik vallen. Daarmee wordt Tigri meer dan een milieukwestie. Het gebied is al decennialang onderdeel van het territoriale geschil tussen Suriname en Guyana. Suriname houdt vol dat Tigri tot zijn grondgebied behoort. Guyana oefent er feitelijk controle uit. Wanneer daar vervolgens natuurlijke hulpbronnen worden geëxploiteerd, wordt zichtbaar dat territoriale aanspraken zonder daadwerkelijke controle weinig gewicht hebben. Het is dan ook onvoldoende om uitsluitend te zeggen dat Tigri zonder enige twijfel aan Suriname toebehoort. Eigendom claimen is één ding, het daadwerkelijk beschermen en beheren van dat grondgebied is iets anders. Een staat bewijst zijn aanwezigheid niet alleen met verklaringen, vlaggen of politieke standpunten, maar vooral met effectief bestuur, toezicht, handhaving en bescherming van zijn natuurlijke rijkdommen.
De voorgestelde inzet van satellietbeelden en luchtmonitoring is daarom noodzakelijk, maar mag niet worden gepresenteerd als wondermiddel. Technologie kan signaleren waar bomen verdwijnen, maar satellieten kunnen geen illegale houtkappers arresteren, geen houttransporten onderscheppen en geen juridische procedures voeren. Zodra verdachte activiteiten worden vastgesteld, moet er een operationele capaciteit bestaan om daadwerkelijk op te treden. Als Suriname via satellietbeelden vaststelt dat grote stukken bos worden gekapt, maar vervolgens niet in staat is om ter plaatse onderzoek te doen of handhavend op te treden, verandert moderne technologie slechts de manier waarop de overheid naar haar eigen machteloosheid kijkt. Dan worden bewijs van een probleem waarvoor de staat geen effectieve oplossing heeft. De regering zal daarom veel verder moeten gaan dan het verzamelen van beelden en het uitvoeren van onderzoeken. Er moet een structureel systeem komen waarin satellietmonitoring, luchtverkenning, SBB, leger, politie, douane en andere bevoegde instanties daadwerkelijk samenwerken. Verdachte houtkap moet snel worden onderzocht en waar mogelijk, leiden tot concrete handhavingsmaatregelen. Tegelijkertijd moeten de resultaten transparant worden gemaakt. De samenleving heeft recht op duidelijkheid over wat er in Tigri gebeurt met haar bossen.
Ook diplomatiek kan de kwestie niet eindeloos op de achtergrond blijven. Als Suriname daadwerkelijk vaststelt dat vanuit Guyana op grote schaal hout wordt gewonnen uit een gebied dat Suriname als eigen grondgebied beschouwt, raakt dat rechtstreeks aan de relatie tussen beide landen. Stilte kan in zo’n situatie gemakkelijk worden uitgelegd als berusting. De bescherming van Tigri is uiteindelijk een test voor de geloofwaardigheid van de Surinaamse staat. Een land dat zijn natuurlijke hulpbronnen niet kan controleren, loopt niet alleen economische schade op, maar verliest ook zeggenschap over zijn eigen toekomst. Suriname kan niet enerzijds volhouden dat Tigri onbetwistbaar Surinaams grondgebied is en anderzijds accepteren dat daar bomen verdwijnen terwijl de overheid vanaf een afstand moet toekijken. Het is precies die tegenstelling die de regering onder ogen moet zien. Tigri vraagt daarom niet om nog meer geruststellende verklaringen, maar om aanwezigheid, feiten, controle en actie. Want zolang Suriname alleen op papier eigenaar is en anderen op de grond bepalen wat er met het bos gebeurt, blijft de territoriale claim vooral een politieke uitspraak. En ondertussen verdwijnt het bos boom voor boom.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
