Het Surinaamse gevangeniswezen staat aan de vooravond van een ontwikkeling die verstrekkende gevolgen kan hebben voor de manier waarop gedetineerden worden begeleid, geobserveerd en behandeld. Het Korps Penitentiaire Ambtenaren (KPA) werkt aan de oprichting van een Forensische Observatie en Begeleidingsafdeling, beter bekend als FOBA. Daarmee wordt een terrein betreden waarop professionaliteit, deskundigheid en gespecialiseerde begeleiding geen luxe meer zijn, maar een absolute noodzaak. De stap komt op een moment waarop binnen detentie inrichtingen steeds duidelijker wordt dat niet iedere gedetineerde op dezelfde manier kan worden benaderd. Personen met ernstige psychische of gedragsproblematiek vragen om een andere vorm van toezicht en begeleiding dan gedetineerden zonder dergelijke problematiek. Zonder gespecialiseerde aanpak kan een gevangenisomgeving juist extra spanningen veroorzaken, met gevolgen voor de veiligheid van personeel, medegevangenen en de betrokken gedetineerde zelf. De geplande FOBA afdeling moet daarin verandering brengen.
Suriname kijkt voor de ontwikkeling van deze gespecialiseerde aanpak nadrukkelijk naar Curaçao. Op beleidsniveau bestaat er al samenwerking tussen het KPA en het Sentro di Detenshon i Korekshon Korsou (SDKK), waar inmiddels ervaring is opgedaan met een gespecialiseerde FOBA afdeling. Twee Surinaamse penitentiair ambtenaren zullen daarom naar Curaçao afreizen voor een inkijkstage. In werkelijkheid vertegenwoordigt deze stage een veel grotere ambitie, Suriname wil niet langer uitsluitend reageren op problemen binnen de muren van detentie, maar wil de begeleiding van kwetsbare en complexe gedetineerden professioneler organiseren. Tijdens de stage krijgen de Surinaamse ambtenaren inzicht in de dagelijkse praktijk van een FOBA afdeling. Zij maken kennis met de manier waarop gedetineerden met specifieke psychische en gedragsproblemen worden geobserveerd en begeleid. Ook de werkwijze, het toezicht en de praktische organisatie vormen onderdeel van de kennismaking. Dat praktijkaspect is cruciaal. Een FOBA afdeling op papier zetten is één ding. Een dergelijke afdeling daadwerkelijk laten functioneren binnen de Surinaamse detentiepraktijk is een heel andere uitdaging.
Specialistische detentie vraagt immers meer dan alleen een aparte ruimte en een nieuwe naam. Het vereist goed opgeleid personeel, duidelijke protocollen, deskundige observatie, een consequente begeleidingsstructuur en samenwerking tussen verschillende disciplines. Vooral de kwaliteit en voorbereiding van de penitentiair ambtenaren zullen bepalend zijn voor het uiteindelijke succes. De samenwerking met Curaçao kan daarbij een belangrijke springplank zijn. Suriname hoeft niet vanaf nul te beginnen en kan gebruikmaken van ervaringen die elders al zijn opgedaan. Tegelijkertijd zal de Surinaamse praktijk uiteindelijk bepalen hoe de FOBA afdeling wordt ingericht en welke aanpak daadwerkelijk werkt binnen het eigen gevangeniswezen. Kennis overnemen is eenvoudig, kennis vertalen naar de lokale werkelijkheid is veel moeilijker. De inkijkstage moet daarom meer worden dan een studiereis. De opgedane ervaring zal moeten worden omgezet in concrete werkwijzen, protocollen en trainingen die binnen het KPA daadwerkelijk toepasbaar zijn. Alleen dan kan de geplande FOBA uitgroeien tot een structurele verbetering en niet blijven steken in een veelbelovend beleidsvoornemen. De inzet is bovendien groter dan alleen betere begeleiding van gedetineerden. Een gespecialiseerde afdeling kan bijdragen aan meer rust en veiligheid binnen detentie inrichtingen. Wanneer gedetineerden met ernstige psychische of gedragsproblematiek op een passende manier worden geobserveerd en begeleid, kunnen risico’s eerder worden gesignaleerd en kan gerichter worden ingegrepen.
Penitentiair ambtenaren bevinden zich dagelijks in een omgeving waarin spanningen snel kunnen oplopen. Zij moeten niet alleen toezicht houden, maar ook omgaan met personen die mogelijk onvoorspelbaar gedrag vertonen. Gespecialiseerde kennis kan hen beter toerusten om dergelijke situaties te herkennen en professioneel mee om te gaan. De ontwikkeling van FOBA markeert daarmee een belangrijke verschuiving binnen het Surinaamse gevangeniswezen. Detentie gaat steeds minder uitsluitend over het bewaken van mensen die hun vrijheid hebben verloren. Het gaat ook over begrijpen, observeren, begeleiden en waar mogelijk voorbereiden op een veilige terugkeer naar de samenleving. De stap naar Curaçao is daarom meer dan een samenwerking tussen twee detentiesystemen. Het is een investering in kennis, professionaliteit en veiligheid. Maar de echte test begint pas wanneer de twee ambtenaren terugkeren naar Suriname. Dan moet de opgedane kennis worden vertaald naar beleid, opleiding en dagelijkse praktijk. Alleen een goed functionerende FOBA kan bewijzen dat deze ambitie daadwerkelijk leidt tot een menselijker, veiliger en professioneler gevangeniswezen. Suriname heeft met deze ontwikkeling een deur geopend naar gespecialiseerde detentie. Nu komt het erop aan die deur niet alleen open te zetten, maar ook daadwerkelijk door te lopen.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
