Met een landbouwmodel dat productie, inkomensgroei en bescherming van het bos probeert te verbinden, krijgt het SAFTA-project in Victoria te Brokopondo steeds meer bestuurlijke aandacht, maar de werkelijke test begint pas wanneer boeren niet alleen kennis ontvangen, maar ook zekerheid krijgen over grond, bereikbaarheid, energie en toegang tot markten.
Chef-staf Sergio Akiemboto bezocht het initiatief donderdag namens president Jennifer Simons, die wegens een dringend onderhoud niet aanwezig kon zijn. Het bezoek laat zien dat de regering landbouw nadrukkelijker wil plaatsen naast toerisme als strategische sector, vooral in een periode waarin de olie- en gasindustrie grote economische verwachtingen oproept maar weinig zekerheid biedt over de lange termijn.
SAFTA staat voor Sistema Agroforestal de Tomé-Açu, een landbouw en bosbouwmodel uit Brazilië waarin verschillende gewassen, bomen en landbouwactiviteiten op één terrein worden gecombineerd. Het systeem is bedoeld om boeren inkomen te laten opbouwen zonder het bos als obstakel te behandelen, omdat schaduw, bodemkwaliteit, biodiversiteit en waterbeheer juist onderdeel worden van de productie.
Op dit moment krijgen zes landbouwers ondersteuning binnen het project. De ambitie is om dat aantal tegen 2030 uit te breiden naar ongeveer tweehonderd boeren. Die groei kan grote betekenis krijgen voor dorpen in Brokopondo, maar zij vraagt meer dan enthousiasme en veldbezoeken. Iedere nieuwe deelnemer moet toegang hebben tot land, plantmateriaal, begeleiding, transport, afzetmogelijkheden en financiële ruimte om de eerste jaren te overbruggen voordat een agroforestry-systeem volledig rendement oplevert.
Kennisuitwisseling vormt een belangrijk onderdeel van het concept. Landbouwers zijn naar Brazilië geweest om ervaring op te doen met het model en de toepassing ervan in Surinaamse omstandigheden. Die internationale kennis heeft pas echte waarde wanneer zij wordt vertaald naar lokale bodems, seizoenen, beschikbare arbeidskrachten en de producten die Surinaamse consumenten en afnemers in de regio daadwerkelijk willen kopen.
De problemen die tijdens het bezoek ter sprake kwamen, laten zien dat landbouw niet los kan worden gezien van bestuur. Grondzekerheid bepaalt of een boer durft te investeren in bomen en meerjarige gewassen. Wegen bepalen of oogst de markt bereikt voordat deze bederft. Betrouwbare elektriciteit maakt verwerking, koeling en kleinschalige productie mogelijk. Zonder die basisvoorwaarden blijven boeren afhankelijk van kleine verkoopvolumes en tussenhandelaren die het grootste deel van de opbrengst naar zich toe trekken.
Akiemboto riep organisaties op om formele aanvragen in te dienen voor toestemming om landbouwactiviteiten uit te oefenen en verwees naar plannen voor wegenherstel en hernieuwbare energie, waaronder zonne-energie. Dat is een noodzakelijke stap, maar procedures moeten ook snel, helder en eerlijk verlopen. Een landbouwstrategie verliest geloofwaardigheid wanneer gemeenschappen worden aangemoedigd om te produceren, maar vervolgens jarenlang wachten op grondpapieren, verbindingen of toestemming.
Suriname kan met SAFTA bewijzen dat ontwikkeling niet uitsluitend wordt gemeten in olieproductie of grote infrastructuurprojecten. Door landbouwers zekerheid te geven, lokale verwerking te stimuleren en duurzame systemen te koppelen aan onderwijs, voeding en ondernemerschap, ontstaat een economie die ook blijft bestaan wanneer grondstoffen minder opleveren of uitgeput raken.
De wens om Suriname uit te laten groeien tot een voedselschuur vraagt daarom om meer dan een inspirerende uitspraak. Het vraagt om boeren die kunnen produceren, dorpen die bereikbaar zijn, grond die juridisch veilig is en een overheid die duurzame landbouw even serieus behandelt als de rijkdom die tijdelijk uit de bodem wordt gehaald.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
