De regering heeft in Wanica ruim 900 grondpapieren uitgereikt en presenteert de gebeurtenis als een belangrijke stap richting rechtszekerheid en betaalbare huisvesting. Maar achter de feestelijke uitreiking schuilt een hardnekkig probleem dat Suriname al jarenlang achtervolgt, een grondadministratie waarin achterstanden, bureaucratische vertragingen en onzekerheid voor burgers eerder regel dan uitzondering lijken te zijn. Het uitdelen van honderden documenten is een zichtbare politieke prestatie, maar lost niet automatisch de structurele problemen van het grondbeleid op. Minister Melvin Bouva, die namens president Simons het woord voerde, benadrukte dat de regering grondvoorziening wil verbinden aan een breder huisvestingsbeleid. Daarbij wordt onder meer ingezet op betaalbare woningbouwfinanciering via het Landelijke Woningbouwprogramma, het bouwrijp maken van percelen en de aanleg van nutsvoorzieningen en infrastructuur. Op papier klinkt dat als een samenhangende aanpak. De werkelijke uitdaging ligt echter in de uitvoering. Want een stuk grond op naam hebben, betekent nog niet dat een burger daadwerkelijk over een betaalbare en bewoonbare woning kan beschikken.
De uitreiking vond plaats bij het districtscommissariaat aan de Tawajarieweg, waar ook minister ad interim van Grondbeleid en Bosbeheer, Uraiqit Ramsaran, aanwezig was. Beide bewindslieden spraken over transparantie, rechtszekerheid en een eerlijkere verdeling van grond. Woorden die voor veel Surinamers inmiddels bekend in de oren klinken. Generaties burgers hebben immers ervaren hoe ingewikkeld het kan zijn om een grondaanvraag afgehandeld te krijgen. Sommigen wachten jarenlang op duidelijkheid, terwijl anderen geconfronteerd worden met ondoorzichtige procedures en een administratie die onvoldoende antwoord geeft op hun vragen. Bouva stelde dat de regering werkt aan een modern wettelijk kader voor grondzaken, met kortere termijnen en een efficiëntere behandeling van aanvragen. Ook moet de wetgeving worden aangepast om de rechtspositie van houders van grondhuur beter te beschermen. Dat zijn belangrijke voornemens, maar de bevolking heeft weinig aan nieuwe beleidsaankondigingen wanneer concrete resultaten uitblijven. Een modern wettelijk kader moet niet alleen op papier bestaan, maar vooral merkbaar zijn bij de burger die een aanvraag indient en binnen een redelijke termijn een besluit verwacht. Opvallend is ook de aangekondigde strengere aanpak van grondspeculatie.
De regering wil gronduitgifte nadrukkelijker koppelen aan daadwerkelijke benutting. Daarmee wordt erkend dat grond niet uitsluitend als bezit of investeringsobject mag worden behandeld, terwijl woningzoekenden jarenlang op een perceel wachten. Toch roept deze maatregel belangrijke vragen op over de controle en handhaving. Wie gaat vaststellen of grond daadwerkelijk wordt benut? Welke termijnen zullen gelden? En welke consequenties volgen wanneer uitgegeven percelen ongebruikt blijven? Zonder transparante criteria en consequente handhaving dreigt ook deze maatregel een beleidsvoornemen te blijven. Daarnaast kondigt de regering een evaluatie aan van grondconversies uit de periode 2020-2025. Daarbij wordt bijzondere aandacht besteed aan transacties waarbij domeingrond aan bedrijven en stichtingen is overgedragen zonder aantoonbaar maatschappelijk voordeel. Dit is een gevoelig onderdeel van het grondbeleid. Domeingrond behoort tot het publieke bezit en beslissingen over de overdracht ervan moeten daarom controleerbaar en verdedigbaar zijn.
De aangekondigde evaluatie moet duidelijk maken welke transacties hebben plaatsgevonden, op basis van welke criteria zij zijn goedgekeurd en of het algemeen belang daadwerkelijk is gediend. Een evaluatie mag bovendien niet eindigen met een rapport dat vervolgens in een bureaula verdwijnt. Wanneer onregelmatigheden worden vastgesteld, moet duidelijk zijn welke bestuurlijke of juridische stappen volgen. Transparantie betekent immers ook dat de samenleving inzicht krijgt in de uitkomsten en dat verantwoordelijken niet buiten beeld blijven wanneer het publieke belang is geschaad. Ramsaran erkende tijdens de bijeenkomst dat de achterstanden binnen de grondadministratie aanzienlijk zijn en dat veel burgers al jarenlang wachten op de behandeling van hun dossiers. Volgens hem moeten digitalisering en modernisering bijdragen aan een snellere, transparantere en zorgvuldiger dienstverlening. Zijn uitspraak dat burgers in deze moderne tijd niet jarenlang in onzekerheid mogen blijven over de status van hun aanvraag, raakt precies de kern van het probleem. Maar digitalisering alleen is geen wondermiddel. Wanneer bestaande administratieve fouten, gebrekkige procedures en onduidelijke verantwoordelijkheden simpelweg naar een digitaal systeem worden overgebracht, verandert er voor de burger weinig.
Er is meer nodig dan computers en online dossiers. De overheid moet beschikken over een betrouwbare administratie, voldoende deskundig personeel, duidelijke termijnen en een systeem waarin aanvragen daadwerkelijk gevolgd kunnen worden. De uitreiking van ruim 900 grondpapieren in Wanica biedt de betrokken burgers ongetwijfeld perspectief. Voor hen kan het document een belangrijke stap betekenen richting een eigen woning en meer zekerheid. Maar de regering moet voorkomen dat deze ceremonie wordt gepresenteerd als bewijs dat het grondprobleem grotendeels onder controle is. De werkelijke maatstaf voor succesvol grondbeleid is niet het aantal documenten dat tijdens een officiële bijeenkomst wordt uitgereikt. Het gaat om het aantal burgers dat daadwerkelijk rechtszekerheid krijgt, de snelheid waarmee achterstanden worden weggewerkt, de beschikbaarheid van betaalbare bouwgrond en de eerlijkheid waarmee schaarse overheidsgrond wordt verdeeld. Zolang duizenden aanvragen blijven liggen en burgers niet weten waar zij aan toe zijn, blijft grondbeleid een kwestie van beloften tegenover een bevolking die vooral behoefte heeft aan duidelijkheid, gelijke behandeling en tastbare resultaten. De regering heeft met de uitreiking in Wanica een zichtbaar moment gecreëerd. Nu moet nog blijken of zij ook in staat is het grondbeleid structureel te hervormen.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
