De regering Simons lijkt in hoog tempo precies datgene te doen waarvan president Jennifer Simons bij haar aantreden afstand wilde nemen. Waar zij eerder duidelijk stelde dat presidentiële commissies niet thuishoren op het Kabinet van de President, stapelen de commissies, werkgroepen, platforms en andere presidentiële werkvormen zich inmiddels op. De namen veranderen, maar de bestuurlijke praktijk lijkt verdacht veel op die uit het verleden. Tijdens haar eerste persmoment op 16 juli 2025 gaf president Simons aan dat het Kabinet van de President geen uitvoerend orgaan behoort te zijn. Die taak ligt bij de ministeries. Ruim een jaar later lijkt die principiële scheidslijn echter steeds verder te vervagen. In plaats van ministeries daadwerkelijk te versterken en verantwoordelijk te maken voor beleid en uitvoering, worden steeds nieuwe structuren opgetuigd die rechtstreeks vanuit het presidentschap opereren. Dat leidt onvermijdelijk tot bestuurlijke versnippering en onduidelijkheid over verantwoordelijkheden. Wanneer een ministerie verantwoordelijk is voor een sector, maar vervolgens een presidentiële commissie naast zich krijgt die zich met dezelfde sector bezighoudt, wordt het gezag van dat ministerie uitgehold.
Ambtenaren weten steeds minder wie uiteindelijk de koers bepaalt, terwijl burgers en ondernemers nauwelijks nog kunnen vaststellen wie aanspreekbaar is op resultaten. President Simons heeft landbouw en toerisme terecht als belangrijke pijlers voor de ontwikkeling van Suriname aangemerkt. Maar het aanwijzen van prioritaire sectoren is één ding, het creëren van nieuwe commissies om bestaande ministeriële verantwoordelijkheden over te nemen is iets geheel anders. Het ministerie van Landbouw, Veeteelt en Visserij, LVV, beschikt volgens de VES Inzicht, dertien maanden na het aantreden van de regering nog altijd niet over een beleidsnota. Dat is geen detail, maar een bestuurlijk alarmsignaal. Een ministerie dat verantwoordelijk is voor een sector die door de president zelf als cruciaal wordt beschouwd, zou juist vooraan moeten lopen met een heldere visie, concrete doelen, tijdslijnen en uitvoeringsplannen. In plaats daarvan blijft het voor belanghebbenden en de samenleving onduidelijk welke richting LVV daadwerkelijk op wil. Nog schrijnender is de situatie rond de cassaveziekte. De aanpak daarvan heeft volgens het VES geen zichtbaar resultaat opgeleverd.
Tegelijkertijd worden extreme warmte en droogte voorspeld, terwijl een concreet plan om de landbouwsector door deze moeilijke periode te loodsen ontbreekt. Voor boeren zijn dit geen theoretische bestuurlijke discussies. Het gaat om productie, inkomen, voedselzekerheid en het voortbestaan van hun bedrijven. En terwijl de sector met deze problemen kampt, lijkt de presidentiële commissie Agrarische Sector vooral te delibereren. Er wordt vergaderd, afgestemd en gesproken, terwijl de mensen die daadwerkelijk op het land staan wachten op beleid en oplossingen. Daar komt nog een ander probleem bij. Rond LVV zijn in het verleden verschillende kwesties in de publiciteit gekomen, waaronder meldingen van klokkenluiders. Volgens VES Inzicht is gedegen onderzoek noodzakelijk. Dat betekent niet automatisch dat beschuldigingen waar zijn. Wie onschuldig is, moet worden vrijgepleit. Maar wanneer corruptie daadwerkelijk wordt bewezen, hoort daar een passende straf tegenover te staan. Het negeren of eindeloos laten liggen van dergelijke dossiers voedt alleen maar het wantrouwen in het bestuur. Ook de kwestie van de dienstvoertuigen roept vragen op over de geloofwaardigheid van het nieuwe bestuur. Kort na het aantreden van de huidige leiding werden voertuigen teruggehaald. De rechtvaardiging was dat onder het vorige bestuur sprake zou zijn geweest van een ‘Friends & Family’ cultuur waarbij dienstvoertuigen werden gebruikt als beloning of accommodatie.
Wanneer vervolgens onder een nieuwe leiding vergelijkbare vormen van bevoordeling blijven bestaan, verliest het argument van bestuurlijke vernieuwing zijn betekenis. Een regering kan niet geloofwaardig spreken over goed bestuur zolang oude patronen onder nieuwe namen blijven voortbestaan. De oplossing ligt niet in nog meer commissies. Suriname heeft behoefte aan sterke ministeries, duidelijke verantwoordelijkheden, controleerbare prestaties en bestuurders die daadwerkelijk verantwoordelijkheid nemen voor hun beleid. Daarom is het voorstel van de VES voor een speciale unit binnen het opsporingsapparaat dat corruptieve handelingen bij ministeries en staatsbedrijven onderzoekt, serieus te nemen. Ook het idee van gespecialiseerde rechters voor dergelijke zaken verdient aandacht. Corruptiebestrijding mag geen politieke slogan blijven die vooral tijdens verkiezingscampagnes goed klinkt. De Nationale Assemblée heeft hierin eveneens een cruciale verantwoordelijkheid. Gedegen wetgeving is noodzakelijk om bestuurlijke corruptie daadwerkelijk aan te pakken.
Een zogenoemde pluk ze wet kan daarbij een krachtig instrument zijn, wie zich door corruptie heeft verrijkt, moet niet alleen strafrechtelijk worden aangepakt, maar ook het onrechtmatig verkregen vermogen kunnen kwijtraken. Want zolang corruptie uiteindelijk slechts leidt tot onderzoeken die verdwijnen in laden, commissies die blijven vergaderen en dossiers waarover niemand meer spreekt, blijft de boodschap aan de samenleving vernietigend, bestuurlijke macht loont, zolang niemand werkelijk ter verantwoording wordt geroepen. De regering Simons heeft bij haar aantreden de indruk gewekt dat het anders zou worden. Minder presidentiële bemoeienis met uitvoerend beleid, sterkere ministeries en duidelijkere verantwoordelijkheden. De huidige ontwikkeling lijkt echter een andere richting op te gaan. Een presidentieel kabinet dat steeds meer commissies en werkstructuren nodig heeft om beleid uit te voeren, loopt het risico zijn eigen ministeries buitenspel te zetten. En een regering die haar ministeries verzwakt, verzwakt uiteindelijk ook zichzelf. Suriname heeft geen tekort aan commissies, platforms of werkgroepen. Suriname heeft vooral behoefte aan bestuurders die verantwoordelijkheid nemen, beleid uitvoeren en resultaten leveren. Meer structuren zijn geen bewijs van daadkracht.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
