De belofte van verandering dreigt onder de regering van president Jennifer Simons vooral een politieke slogan te blijven. Dat is de kern van de kritiek van VHP-parlementariër en voormalig minister van Defensie Krishna Mathoera, die teleurgesteld is over het uitblijven van hervormingen binnen het overheidsapparaat en de aanhoudende politieke invloed op benoemingen bij staatsbedrijven. Hoewel Mathoera het positief noemt dat Suriname voor het eerst een vrouwelijke president heeft, benadrukt zij dat symbolische vooruitgang niet automatisch leidt tot bestuurlijke vernieuwing. Voor haar moet verandering zichtbaar worden in concrete maatregelen, een efficiëntere overheid en een einde aan benoemingen waarbij politieke loyaliteit zwaarder weegt dan deskundigheid. Juist op die terreinen ziet zij vooralsnog onvoldoende vooruitgang. Een van de belangrijkste punten van kritiek betreft de hervorming van het overheidsapparaat. Een goed functionerende overheid is essentieel voor de ontwikkeling van Suriname, maar daarvoor zijn volgens Mathoera structurele veranderingen nodig. Het overheidsapparaat moet niet alleen beter functioneren, maar ook worden ingericht op basis van kwaliteit, verantwoordelijkheid en resultaat.
De teleurstelling van Mathoera is des te opvallender omdat deze hervormingen niet nieuw zijn. Ook tijdens de vorige regeerperiode werd gesproken over de noodzaak om het bestuur te verbeteren en politieke invloed bij benoemingen terug te dringen. Dat vergelijkbare problemen opnieuw worden aangekaart, wijst erop dat de politieke discussie over bestuurlijke vernieuwing nog niet heeft geleid tot de resultaten waarop Mathoera had gehoopt. Daarmee komt een belangrijk punt naar voren, hervormingen aankondigen is iets anders dan ze daadwerkelijk uitvoeren. Zonder zichtbare maatregelen, duidelijke doelstellingen en controleerbare resultaten blijft onduidelijk in hoeverre de regering bereid is bestaande bestuurspraktijken fundamenteel te veranderen. Vooral de benoemingen bij parastatale bedrijven vormen voor Mathoera een belangrijk bezwaar. Zij vindt dat politieke verbondenheid geen doorslaggevende factor mag zijn bij de selectie van bestuurders en functionarissen. Deskundigheid, ervaring en geschiktheid zouden bepalend moeten zijn. Haar kritiek raakt daarmee aan een structureel vraagstuk binnen het Surinaamse bestuur, de verhouding tussen politieke macht en professioneel management.
Staatsbedrijven en andere aan de overheid verbonden instellingen vervullen belangrijke maatschappelijke en economische functies. Wanneer benoemingen onvoldoende op competenties zijn gebaseerd, bestaat het risico dat het belang van politieke netwerken zwaarder gaat wegen dan de prestaties van de organisatie. Dat risico is niet slechts een kwestie van personeelsbeleid. Bestuurlijke keuzes kunnen gevolgen hebben voor de efficiëntie, de verantwoordingsplicht en het vertrouwen van burgers in overheidsinstellingen. Een organisatie die vooral rekening moet houden met politieke belangen, kan moeite krijgen om besluiten te nemen die uitsluitend op het publieke belang zijn gericht. Mathoera laat weinig ruimte voor twijfel over haar teleurstelling. Over de aangekondigde hervormingen verklaarde zij, daar is niks van tot nu toe terechtgekomen en dat vind ik jammer. Die uitspraak legt de nadruk op de kloof tussen verwachtingen en uitvoering. Tegelijkertijd blijft het van belang dat de regering haar eigen beleid en de voortgang van eventuele hervormingen met concrete gegevens onderbouwt. Alleen dan kan objectief worden vastgesteld welke veranderingen zijn doorgevoerd en waar tekortkomingen blijven bestaan. Mathoera maakt duidelijk onderscheid tussen haar waardering voor het presidentschap van Jennifer Simons en haar beoordeling van het regeringsbeleid. Die kanttekening is relevant in een politieke omgeving waarin historische mijlpalen gemakkelijk als bewijs van vooruitgang kunnen worden gepresenteerd.
De maatschappelijke betekenis van een vrouwelijke president staat los van de vraag of het overheidsapparaat efficiënter wordt, staatsbedrijven professioneel worden bestuurd en politieke benoemingen worden teruggedrongen. Mathoera erkent dat er onderdelen van het beleid zijn die zij positief beoordeelt. Haar kritiek is dus niet zonder meer een afwijzing van het volledige regeringsbeleid. Toch overheerst volgens haar de teleurstelling over onderwerpen waarop zij juist concrete verbeteringen had verwacht. De kritiek van de VHP-parlementariër legt een verantwoordelijkheid bij de regering Simons. Als bestuurlijke vernieuwing daadwerkelijk een prioriteit is, moet dat blijken uit beleid dat verder gaat dan verklaringen en goede voornemens. Transparante selectieprocedures, duidelijke functie eisen en controleerbare criteria voor benoemingen kunnen bijdragen aan een professioneler bestuur. Mathoera hoopt dat de regering alsnog maatregelen neemt om het overheidsapparaat te versterken en politieke benoemingen terug te dringen. Vooralsnog blijft haar oordeel echter dat de beloofde verandering op belangrijke terreinen onvoldoende zichtbaar is. De uiteindelijke beoordeling van de regering zal daarom niet alleen afhangen van haar ambities, maar vooral van de resultaten die zij kan aantonen. Zolang hervormingen uitblijven of onvoldoende inzichtelijk worden gemaakt, blijft de vraag naar de daadwerkelijke vernieuwing van het Surinaamse bestuur een centraal punt van politieke discussie.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
