De wereld van digitale financiën begint een ongemakkchter de elegante smart contracts, geautomatiseerde rendementen en transparante transacties ontstaat steeds vaker een constructie die economisch opvallend veel lijkt op iets dat de traditionele financiële sector al tientallen jaren kent, namelijk een fonds waarin meerdere beleggers vermogen samenbrengen en een andere partij bepaalt hoe dat kapitaal wordt ingezet. De Amerikaanse toezichthouder heeft die discussie in juli nadrukkelijk aangescherpt door duidelijk te maken dat financiële activiteiten niet plotseling buiten het effectenrecht vallen omdat programmeercode de plaats heeft ingenomen van formulieren, tussenpersonen en administratieve systemen. Technologie kan de uitvoering veranderen, maar verandert niet automatisch de juridische en economische aard van de activiteit. to vault is in essentie een digitale kapitaalstructuur waarin gebruikers activa storten, waarna die middelen volgens een bepaalde strategie worden ingezet om rendement te genereren, waarbij de belegger doorgaans een digitaal aandeel ontvangt dat zijn belang in het gezamenlijke vermogen vertegenwoordigt. De technische standaard ERC 4626 heeft de manier waarop stortingen, aandelen en opnames worden verwerkt verder gestandaardiseerd, maar vertelt nauwelijks iets over hetgeen achter die digitale voordeur met het geld gebeurt. Die ruimte is enorm, want achter vrijwel dezelfde technische interface kan een volledig geautomatiseerde strategie draaien, maar evengoed een constructie waarin een menselijke curator voortdurend markten selecteert, risico afweegt, krediet verstrekt, posities verschuift en kapitaal opnieuw verdeelt.
Dat onderscheid wordt steeds belangrijker doordat de markt niet langer kan worden afgedaan als een klein experiment voor technisch onderlegde cryptohandelaren, aangezien de bredere categorie vaults in april ongeveer US$131 miljard aan deposito’s omvatte, tegenover ongeveer US$24 miljard drie jaar eerder. Binnen een beperktere definitie van professioneel samengestelde vaults bevindt zich ongeveer US$8,75 miljard verspreid over honderden producten, tientallen protocollen en meer dan honderd partijen, waarbij lending vaults ongeveer US$5,8 miljard vertegenwoordigen en actief beheerde strategy vaults ongeveer US$3 miljard. De concentratie maakt de discussie nog scherper, omdat vijf grote curatoren ongeveer zeventig procent van het professioneel samengestelde vermogen controleren, waardoor een financieel ecosysteem dat zichzelf graag als gedecentraliseerd presenteert op het niveau van kapitaalbeslissingen opvallend geconcentreerd kan blijken. elijke juridische slagveld draait daarom minder om de vraag of ergens blockchaintechnologie wordt gebruikt en veel meer om de vraag wie uiteindelijk de beslissingen neemt. Wie geld van anderen bundelt, bepaalt waarin dat vermogen terechtkomt, risico selecteert en op basis van professionele expertise rendement probeert te realiseren, begeeft zich functioneel steeds dichter bij vermogensbeheer. Een vault die volledig volgens onveranderlijke computercode werkt, bevindt zich aan een ander uiteinde van het spectrum dan een product waarin een curator markten toevoegt, kredietlimieten vaststelt, posities aanpast en strategische beslissingen neemt, maar zelfs automatisering vormt geen automatische vrijstelling wanneer de economische structuur onder bestaande financiële wetgeving blijft vallen.
De Amerikaanse discussie gaat daardoor veel verder dan de simpele vraag of een specifieke cryptomunt als effect moet worden aangemerkt. Een gezamenlijke vault waarin deelnemers geld investeren en voor hun rendement afhankelijk zijn van de inspanningen van een beheerder kan onder bepaalde omstandigheden kenmerken van een beleggingsconstructie vertonen, een vault die effecten bezit kan binnen regelgeving voor beleggingsmaatschappijen terechtkomen en bepaalde onchain leningen kunnen juridisch als effecten worden behandeld. De beheerder zelf kan vervolgens met regels voor investment advisers worden geconfronteerd, waardoor één technische structuur tegelijkertijd verschillende juridische regimes kan raken. SEC voorzitter Paul Atkins had in mei al aangegeven dat duidelijkheid rond crypto vaults noodzakelijk wordt en dat nieuwe onchain marktstructuren kenmerken van zowel traditionele als gedecentraliseerde financiële dienstverlening combineren. eeft eveneens gekozen voor het uitgangspunt dat digitalisering financiële dienstverlening niet vanzelf buiten toezicht plaatst. MiCA brengt onder meer het aanbieden van diensten rond crypto activa, waaronder portefeuillebeheer, onder een vergunningenstelsel met eisen aan organisatie, governance, transparantie en bescherming van cliënten. Die ontwikkeling laat zien hoe snel het klassieke onderscheid tussen een cryptobedrijf en een financiële instelling kan verdwijnen zodra een onderneming niet langer alleen technologie levert, maar namens cliënten beslissingen over vermogen begint te nemen. n eenvoudige classificatie van iedere vault als fonds bestaat echter terecht weerstand, omdat de technische en economische verschillen tussen producten enorm kunnen zijn. Curatoren van bepaalde lending vaults stellen dat zij geen geld in bewaring nemen, dat gebruikers hun vermogen rechtstreeks vanuit smart contracts kunnen opnemen en dat iedere allocatie vrijwel onmiddellijk op de blockchain controleerbaar is. Een softwareontwikkelaar die uitsluitend infrastructuur bouwt, vervult ook een fundamenteel andere functie dan een beheerder die bepaalt welke lening wordt verstrekt, welke markt wordt gebruikt en hoeveel risico een portefeuille mag nemen. Maar het argument dat niemand juridisch beheerder kan zijn omdat niemand letterlijk een tas met geld vasthoudt, wordt steeds moeilijker vol te houden wanneer economische beslissingsmacht aantoonbaar bij één professionele partij terechtkomt.
Dat maakt transparantie tegelijkertijd krachtig en misleidend, want een blockchain kan vrijwel perfect laten zien waar digitaal vermogen zich bevindt zonder antwoord te geven op de vraag waarom het daar terechtkwam, welke analyse eraan voorafging, welke belangen de curator heeft, hoe interne risico’s worden gecontroleerd en wat gebeurt wanneer de strategie faalt. Onchain zichtbaarheid vervangt daarom geen governance, kredietanalyse, operationele controle, cybersecurity, aansprakelijkheid of professioneel risicomanagement. Een belegger kan iedere transactie technisch volgen en desondanks onvoldoende weten over de onderneming die feitelijk bepaalt welke risico’s met zijn vermogen worden genomen, waardoor financiële transparantie veel meer vereist dan alleen een openbaar digitaal grootboek.
De volgende groeifase zal waarschijnlijk bepalen of vaults een gespecialiseerde cryptomarkt blijven of uitgroeien tot een nieuwe infrastructuur voor vermogensbeheer, private kredietverlening, geldmarktproducten en andere vormen van kapitaalallocatie. Banken, fintechbedrijven, vermogensbeheerders en institutionele beleggers krijgen daarbij toegang tot een technologie die kapitaal vrijwel continu kan verplaatsen, posities automatisch kan uitvoeren en financiële producten programmeerbaar maakt. De institutionele miljarden zullen echter niet uitsluitend kijken naar aantrekkelijke rendementen en mooie dashboards, want professioneel kapitaal wil weten wie de beslissingen neemt, welke controles bestaan, wie aansprakelijk is wanneer iets verkeerd gaat en onder welk juridisch regime de beheerder opereert. Regelgeving kan daardoor uiteindelijk minder een rem op deze markt worden dan de toegangspoort waardoor veel groter kapitaal naar binnen kan.
De Surinaamse overheid doet er verstandig aan deze ontwikkeling goed te bestuderen wanneer het zijn eigen toezicht op digitale financiële dienstverlening verder vormgeeft, omdat regelgeving die uitsluitend kijkt naar woorden als crypto, platform of virtuele activa al snel achter de technologie zal aanlopen. Een modern toezichtmodel moet onderscheid kunnen maken tussen softwareontwikkeling, technische infrastructuur, bewaring, kredietverlening en werkelijk discretionair vermogensbeheer, waarbij niet de naam van het product maar de economische functie, beslissingsmacht, risico’s en rechten van de cliënt centraal staan. Daarvoor is naast juridische regelgeving ook voldoende technische expertise nodig om smart contracts, blockchaintransacties, governanceconstructies en digitale risicoarchitecturen daadwerkelijk te begrijpen, anders ontstaat het gevaar dat innovatieve ondernemingen zwaar worden belast terwijl de werkelijke financiële risico’s buiten beeld blijven.
De grootste misvatting van de cryptosector was misschien wel de gedachte dat decentralisatie automatisch betekent dat traditionele financiële begrippen hun betekenis verliezen, want zodra miljarden van anderen worden gebundeld en iemand besluit hoe dat vermogen rendement moet produceren, keert dezelfde eeuwenoude vraag terug naar wie het geld beheert en wie verantwoordelijkheid draagt wanneer het misgaat. Code kan de beheerder efficiënter maken, blockchain kan het grootboek transparanter maken en smart contracts kunnen duizenden handelingen automatiseren, maar geen enkele programmeertaal wist economische verantwoordelijkheid uit. Zodra de digitale kluis zich als een fonds gedraagt en de curator zich als een vermogensbeheerder gedraagt, zal uiteindelijk niet de technologie maar de werkelijkheid bepalen hoe de markt wordt behandeld.
Dit artikel is uitsluitend bedoeld als journalistieke en informatieve duiding. Het vormt geen investeringsadvies, beleggingsadvies, juridisch advies of technisch belastingadvies, mede omdat ontwikkelingen rond blockchain, digitale activa en belastingwetten snel kunnen veranderen.
Volg de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal voor data, nieuws en inspiratie. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
