De opleiding van 175 verpleegkundigen in de Basis Acute Zorg (BAZ) moet bijdragen aan een betere kwaliteit van de acute zorg in Suriname. Toch is de investering van ruim 600.000 euro in het Academisch Ziekenhuis Paramaribo (AZP) geen garantie voor structurele verbetering. Zolang lage lonen, moeilijke arbeidsomstandigheden, het vertrek van zorgpersoneel en tekortkomingen in de dienstverlening onvoldoende worden aangepakt, dreigt de opleiding slechts een deel van een veel groter probleem op te lossen. De officiële start van de opleiding vond plaats in het auditorium van het Medisch Diagnostisch en Behandelcentrum (MDBC), in aanwezigheid van president Jennifer Simons. Binnen een jaar krijgen 175 basisverpleegkundigen de gelegenheid zich verder te bekwamen in de acute zorg. Het traject moet hun vaardigheden versterken bij levensbedreigende situaties en bijdragen aan een snellere en deskundigere behandeling van patiënten. De investering maakt deel uit van het Health Care Facilities Readiness Initiative, waarmee de regering de zorgcapaciteit van het AZP wil versterken. De uitvoering is in handen van het Nederlandse ExpertCollege-Nightingale Instituut (ENI), dat gespecialiseerd is in opleidingen voor zorgprofessionals. Het programma combineert theorie en praktijk en maakt gebruik van het speciaal ontwikkelde online leerplatform KWEKI.
De opleiding richt zich op essentiële vaardigheden, waaronder reanimatie volgens geldende richtlijnen, het vroegtijdig herkennen van achteruitgang bij patiënten, het behandelen van ademhalingsproblemen en het signaleren van inwendige en uitwendige bloedingen. Dit zijn onmisbare competenties binnen de acute zorg, waar snelle en juiste beslissingen het verschil kunnen maken tussen herstel en overlijden. De vraag blijft echter of betere kennis voldoende is wanneer verpleegkundigen hun werk moeten uitvoeren onder omstandigheden die de kwaliteit van zorg onder druk zetten. Deskundigheid kan pas volledig tot haar recht komen wanneer voldoende personeel beschikbaar is, de werkdruk beheersbaar blijft, medische hulpmiddelen functioneren en zorgverleners over de noodzakelijke ondersteuning beschikken. Ook de arbeidsvoorwaarden verdienen nadrukkelijk aandacht. Lage lonen en moeilijke werkomstandigheden kunnen de motivatie aantasten en het voor verpleegkundigen aantrekkelijker maken om hun loopbaan in het buitenland voort te zetten. Wanneer de overheid wel investeert in opleiding, maar onvoldoende perspectief biedt op een fatsoenlijk inkomen, professionele groei en werkbare diensten, bestaat het risico dat de opgedane kennis uiteindelijk ten goede komt aan buitenlandse zorginstellingen. Daarmee dreigt een kostbare tegenstelling, Suriname investeert in de opleiding van verpleegkundigen, terwijl het behoud van deze professionals onvoldoende verzekerd is.
Een duurzaam personeelsbeleid moet daarom niet alleen gericht zijn op het opleiden van zorgverleners, maar ook op het creëren van omstandigheden waarin zij gemotiveerd blijven om in eigen land te werken. President Simons wees tijdens de bijeenkomst op de aanhoudende uitstroom van Surinaamse verpleegkundigen, voornamelijk naar Nederland. Zij heeft naar eigen zeggen de kwestie besproken met de Nederlandse premier Rob Jetten en wil dat Nederland bijdraagt aan de opleiding van Surinaams zorgpersoneel. Haar voorstel is om de samenwerking tussen beide landen te versterken. Nederland zou helpen bij de opleiding van verpleegkundigen in Suriname, waarna zij gedurende een bepaalde periode in Nederland kunnen werken, ervaring opdoen en vervolgens terugkeren. Volgens de president is hierover nog geen definitief akkoord bereikt. Het voorstel kan kansen bieden, maar de uitvoering ervan vereist duidelijke afspraken. Zonder concrete garanties over financiering, terugkeer en de professionele toekomst van verpleegkundigen in Suriname kan een dergelijk samenwerkingsmodel de uitstroom juist bestendigen. Nederland heeft behoefte aan zorgpersoneel, terwijl Suriname kampt met tekorten. Een partnerschap dat vooral de personeelsbehoefte van het ene land dient, zonder de zorgcapaciteit van het andere land aantoonbaar te versterken, is geen evenwichtige oplossing.
De kern van het probleem is dan ook niet uitsluitend dat verpleegkundigen vertrekken, maar ook dat Suriname hen onvoldoende aan zich weet te binden. Dat vraagt om aantrekkelijkere arbeidsvoorwaarden, loopbaanmogelijkheden en een werkomgeving waarin zorgprofessionals hun vak verantwoord kunnen uitoefenen. Minister André Misiekaba van Volksgezondheid, Welzijn en Arbeid benadrukte dat gezondheidszorg moet worden beschouwd als gemeenschapszorg en niet uitsluitend als een commerciële activiteit. Volgens hem moet kwaliteit vooropstaan, ook wanneer dat ten koste gaat van winst. Daarnaast riep hij de betrokken partijen op om hun samenwerking te versterken en beschikbare expertise uit Suriname en het buitenland beter te benutten. De minister sprak de ambitie uit om binnen drie tot vier jaar een stevige basis voor de gezondheidszorg te leggen en binnen vijf tot tien jaar te komen tot gegarandeerde zorg voor de samenleving. Die doelstellingen zijn belangrijk, maar vereisen meer dan beleidsvoornemens en afzonderlijke opleidingsprogramma’s. Ze vragen om meetbare resultaten, structurele financiering, effectief toezicht en duidelijke verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van de dienstverlening.
Ook de patiëntgerichte benadering die president Simons benadrukte, verdient aandacht. Goede zorg draait niet alleen om medische kennis en technische handelingen, maar ook om respect voor de angst, pijn en onzekerheid van patiënten. Die menselijke benadering kan echter niet los worden gezien van de omstandigheden waarin zorgverleners dagelijks moeten functioneren. De opleiding van 175 verpleegkundigen is een waardevolle investering in de deskundigheid van het AZP. Het werkelijke succes ervan zal echter niet worden bepaald door de officiële start, het beschikbare opleidingsbudget of het aantal deelnemers dat het traject afrondt. Doorslaggevend is of patiënten daadwerkelijk betere, veiligere en tijdigere zorg ontvangen. Daarom moet de regering de opleiding verbinden aan een breder hervormingsbeleid waarin personeelsbehoud, arbeidsvoorwaarden, infrastructuur, beschikbaarheid van medische middelen en kwaliteitsbewaking centraal staan. Ook moet inzichtelijk worden gemaakt welke concrete verbeteringen de investering oplevert. Zonder die samenhang dreigt de opleiding een geïsoleerde maatregel te blijven binnen een zorgstelsel dat met diepere structurele problemen kampt. Suriname heeft niet alleen beter opgeleide verpleegkundigen nodig, maar ook een systeem dat hun kennis benut, hun inzet waardeert en hen in staat stelt hun werk goed te doen. Investeren in opleiding is noodzakelijk, maar investeren in de omstandigheden waarin zorg wordt verleend, is minstens zo belangrijk. Pas wanneer beide hand in hand gaan, kan de belofte van betere acute zorg werkelijkheid worden voor de Surinaamse samenleving.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
