De aangekondigde loadshedding van de Energie Bedrijven Suriname (EBS) is meer dan een tijdelijk ongemak voor huishoudens en bedrijven. De nieuwe stroomonderbrekingen leggen opnieuw een dieper probleem bloot, Suriname beschikt blijkbaar nog altijd niet over een energiesysteem dat vooruit kan kijken, de groeiende vraag kan opvangen en de samenleving betrouwbare elektriciteit kan garanderen. Wat zich nu afspeelt, is daarmee geen incident, maar een terugkerend symptoom van structureel falend beleid. Dat de kwestie tot stevige kritiek leidde in De Nationale Assemblée, is dan ook niet verwonderlijk. NPS-fractieleider Jerrel Pawiroredjo en BEP-fractieleider Ronny Asabina legden de vinger op een schrijnende plek. Terwijl Suriname pretendeert een moderne economie op te bouwen, blijkt de basisvoorziening elektriciteit nog steeds kwetsbaar. Zonder betrouwbare energievoorziening blijven economische groei, industrialisatie, digitalisering en investeringen vooral mooie woorden op papier. Pawiroredjo stelde terecht de vraagtekens bij de wijze waarop EBS vooruit plant. Een elektriciteitsbedrijf behoort niet pas in actie te komen wanneer de capaciteit onder druk staat.
Statistieken, prognoses, aansluitingsgegevens en ontwikkelingen in de elektriciteitsvraag moeten voortdurend worden geanalyseerd. De groei van huishoudens, bedrijven en productieactiviteiten is geen onverwachte gebeurtenis. Wie verantwoordelijk is voor de energievoorziening, moet daarop anticiperen. Suriname wordt telkens geconfronteerd met dezelfde cyclus, capaciteit staat onder druk, er ontstaat onzekerheid, de samenleving krijgt te maken met afschakelingen en vervolgens begint de zoektocht naar verklaringen. Daarna volgen beloftes over structurele oplossingen, maar zodra de acute crisis voorbij is, lijkt de urgentie opnieuw weg te zakken. Zo ontstaat een systeem waarin crisismanagement het beleid vervangt. Verschrikkelijk is de discussie over deskundigheid en bestuur. Pawiroredjo koppelde de problemen aan de kwaliteit van het bestuur en wees op onvoldoende deskundigheid en politieke benoemingen. Dat is geen detail. Een strategische nutsvoorziening als energie kan zich geen amateuristische bedrijfsvoering veroorloven.
Elektriciteitsproductie, distributie, onderhoud en capaciteitsplanning vereisen technische kennis, financieel inzicht en vooral continuïteit. Politieke loyaliteit mag nooit een belangrijker criterium worden dan vakbekwaamheid. Daarbij komt de vraag wat er is gebeurd met alternatieve energieprojecten. Zonne-energie wordt wereldwijd steeds belangrijker als onderdeel van een stabiele en gediversifieerde energievoorziening. Als projecten eerder door Staatsolie zijn voorbereid, maar vervolgens niet of onvoldoende worden benut, rijst een schrijnende conclusie, Suriname heeft mogelijk niet alleen een capaciteitsprobleem, maar ook een probleem van besluiteloosheid en gebrekkige uitvoering. De kritiek van BEP fractieleider Ronny Asabina maakt het beeld nog ernstiger. Dat zelfs De Nationale Assemblée door een stroomonderbreking werd getroffen en werkzaamheden daardoor stil kwamen te liggen, is symbolisch voor de toestand waarin de energievoorziening verkeert. Als het hoogste politieke orgaan van het land al wordt geconfronteerd met de gevolgen van een onbetrouwbare stroomvoorziening, wordt opnieuw zichtbaar hoe breed het probleem is. Maar vooral de gebrekkige transparantie van EBS is zorgwekkend. De samenleving krijgt te weinig informatie om de noodzaak van loadshedding onafhankelijk te kunnen beoordelen.
Zijn hogere brandstofkosten de oorzaak, ontbreekt het aan financiële middelen, is er onvoldoende productiecapaciteit of spelen technische problemen een doorslaggevende rol? Zonder concrete cijfers en controleerbare informatie blijft de bevolking afhankelijk van verklaringen die nauwelijks kritisch kunnen worden getoetst. Nog ernstiger is de financiële mist rond EBS. Als actuele jaarverslagen ontbreken, wordt het voor parlement, deskundigen en samenleving moeilijk om te beoordelen hoe gezond het bedrijf werkelijk is. Een onderneming die verantwoordelijk is voor een van de meest essentiële voorzieningen van het land kan niet functioneren als een financiële black box. Transparantie over inkomsten, uitgaven, schulden, investeringen, productiecapaciteit en operationele kosten is geen luxe, maar een absolute voorwaarde voor verantwoord energiebeleid. Ook de Energiewet en de rol van de Energie Autoriteit verdienen dringend aandacht. Wetgeving op papier betekent weinig wanneer de instellingen die verantwoordelijk zijn voor toezicht, regulering en uitvoering hun rol niet volledig kunnen of lijken te vervullen. Een modern energiesysteem vereist niet alleen centrales en kabels, maar ook sterke instituties, duidelijke verantwoordelijkheden en effectief toezicht.
Suriname heeft een structureel tekort aan langetermijnplanning, transparantie en bestuurlijke daadkracht. De bevolking wordt ondertussen opnieuw gevraagd de gevolgen te dragen van een systeem dat onvoldoende voorbereid lijkt op de toekomst. Stroom is geen gunst, het is een essentiële voorwaarde voor wonen, werken, ondernemen en economische ontwikkeling. Iedere afschakeling heeft een prijs, bedrijven verliezen productie, werknemers verliezen inkomen, studenten verliezen studietijd en huishoudens worden geconfronteerd met schade en onzekerheid. Het wordt daarom hoog tijd dat loadshedding niet langer wordt behandeld als een tijdelijk technisch probleem. De terugkerende stroomtekorten zijn een bestuurlijke rekening die steeds verder oploopt. Zolang structurele planning, financiële transparantie, deskundig management, diversificatie van energiebronnen en effectief toezicht uitblijven, zal Suriname naar stroomcrisis blijven bewegen. Een land dat zijn energievoorziening niet betrouwbaar kan organiseren, kan moeilijk geloofwaardig spreken over duurzame ontwikkeling. De huidige loadshedding is dan ook geen verrassing. Het is het resultaat van jaren waarin vooruitkijken kennelijk te vaak plaats heeft moeten maken voor reageren wanneer het probleem al voor de deur staat.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
