De week begon met een stille buiging en eindigde met tastbare stappen vooruit, want Suriname nam afscheid van oud-president Ronald Venetiaan en zette tegelijk nieuwe lijnen uit voor onderwijs, gezondheid en energie. De regering riep woensdag 12 november uit tot dag van nationale rouw, een passend eerbetoon na de plechtige uitvaart in de Kathedrale Basiliek. De vlag hangt halfstok op publieke gebouwen en schepen, burgers en bedrijven worden gevraagd hetzelfde te doen, media passen hun programmering aan en het land staat even stil bij een staatsman die maat hield en richting gaf.
In diezelfde toon van verantwoordelijkheid kregen jongeren van het Speciaal Onderwijs Ma Retraite een inkijk in de landbouw van morgen. In de kassen van het directoraat Landbouwkundig Onderzoek, Afzet en Verwerking leerden zij hoe gewassen in water groeien, waarom een gezonde plant minder middelen nodig heeft en hoe insecten soms bondgenoot zijn. Hydroponics bleek geen ver van mijn bed verhaal maar een methode die minder water vraagt, op kleine oppervlakken past en opbrengst geeft die gezinnen ondersteunt. Wie kinderen vroeg laat zien hoe kennis en grondstoffen elkaar versterken, bouwt aan zelfstandigheid die later rendeert.
Het gesprek over gezondheid schoof tegelijk een stap op, met de Pan-Amerikaanse Gezondheidsorganisatie die samen met Surinaamse partners werkt aan een nieuw plan voor mentale gezondheid en suïcidepreventie. De cijfers dwingen tot openheid en samenwerking, instellingen en deskundigen pleiten voor een keten die herkent, verwijst en behandelt, met aandacht voor financiering, scholing en het wegnemen van stigma. Wie in de klas, in de buurt of op het werk eerder durft te praten, doorbreekt de stilte die nu te vaak om pijn heen hangt.
Op de Energiebeurs werd duidelijk dat de druk op de elektriciteitsvoorziening de koersversnelling naar hernieuwbaar versnelt. De droge periode testte de veerkracht van waterkracht en netwerk, onderhoud en spaarzaamheid hielden de lampen grotendeels aan, maar de oplossing ligt in zon, wind en opslag. Projecten in Bigi Poika en Galibi laten zien hoe dorpen onafhankelijker worden, en de ambitie blijft dat in 2030 elke Surinamer dag en nacht toegang heeft tot stroom. Bedrijven en onderwijsinstellingen tonen batterijen, panelen en software, de overheid legt uit hoe investeren in capaciteit samengaat met moderniseren van het net. Wie thuis begint met meten en besparen merkt later minder schokken in rekening en levering.
Het ministerie van Onderwijs, Wetenschap en Cultuur noemt de vernieuwing van het beroepsonderwijs geen afbouw maar een opwaardering. Opleidingen schuiven op naar sectoren waar vraag groeit, met ICT, toerisme, dienstverlening en olie- en gassector als trekkers, zonder de klassieke vakken te veronachtzamen. Leerplannen krijgen meer digitale geletterdheid en ondernemerschap, scholen worden samengebracht waar dat de kwaliteit dient en praktijkcentra moeten de stap naar werk verkorten. Met directe certificering in energiesectoren en digitale uitrusting op LBO-scholen wordt de afstand tussen les en loopbaan kleiner, zeker wanneer bedrijven structureel stageplaatsen en mentoren bieden.
In het spoor van Venetiaan klinkt zo een vertrouwde les door. Rust is geen stilstand, vooruitgang is geen haast. Het is de combinatie van geduld, planning en zorg voor elkaar die Suriname het kompas geeft om door de schommelingen van vandaag te varen en het uitzicht van morgen schoon te houden.
