De internationale financiële machtsverhoudingen komen opnieuw onder druk te staan nu de invloedrijke Braziliaanse econoom Luiz Gonzaga Belluzzo pleit voor een ingrijpende versterking van de economische samenwerking tussen Brazilië en China, waarbij de ontwikkelingsbank van BRICS moet uitgroeien tot een mondiale financieringsinstelling die opkomende economieën minder afhankelijk maakt van de Amerikaanse dollar en de traditionele internationale kapitaalmarkten. Belluzzo, hoogleraar economie aan de Universiteit van Campinas en voormalig economisch adviseur van president Luiz Inácio Lula da Silva, stelt dat ontwikkelingslanden hun economische toekomst onvoldoende zelfstandig kunnen bepalen zolang zij voor omvangrijke investeringen afhankelijk blijven van buitenlandse financiering, wisselkoersschommelingen en de voorwaarden van internationale geldverstrekkers. In een interview met journalist Fernando Morais benadrukte hij dat BRICS niet mag blijven steken in diplomatieke verklaringen over een eerlijkere wereldorde, maar financiële instellingen moet ontwikkelen die daadwerkelijk in staat zijn infrastructuur, industriële productie en technologische innovatie op lange termijn te financieren. Volgens zijn visie moet vooral China een grotere bijdrage leveren aan de kapitaalbasis van de New Development Bank, zodat deze instelling kan functioneren als een internationale ontwikkelingsbank naar het voorbeeld van de Braziliaanse BNDES. De centrale gedachte is dat economische soevereiniteit niet ontstaat door politieke toespraken over onafhankelijkheid, maar door het vermogen om investeringen te financieren zonder voortdurend afhankelijk te blijven van de Amerikaanse dollar en de beslissingen van internationale financiële markten.
De Braziliaanse econoom beschouwt het Chinese ontwikkelingsmodel als een belangrijk voorbeeld van de manier waarop gerichte kredietverlening industriële groei kan ondersteunen, omdat publieke financiële instellingen volgens hem een doorslaggevende rol hebben gespeeld bij de uitbreiding van infrastructuur, technologie en productiecapaciteit. Belluzzo wijst erop dat naar zijn inschatting ongeveer tachtig procent van het Chinese krediet via publieke banken wordt verstrekt, waardoor de staat over aanzienlijke mogelijkheden beschikt om strategische sectoren langdurig te ondersteunen. Deze benadering verschilt volgens hem fundamenteel van economische modellen waarin investeringen voornamelijk afhankelijk zijn van kortetermijnrendement en de verwachtingen van particuliere financiële markten. Hij wil daarom dat Brazilië de samenwerking met China verder ontwikkelt dan de traditionele uitvoer van soja, ijzererts en andere grondstoffen, omdat een economie die voornamelijk natuurlijke hulpbronnen exporteert een belangrijk deel van de industriële meerwaarde aan buitenlandse producenten overlaat. De komst van Chinese fabrikanten van elektrische en hybride voertuigen biedt volgens Belluzzo mogelijkheden om nieuwe productieketens op Braziliaanse bodem te ontwikkelen, mits buitenlandse investeringen gepaard gaan met technologieoverdracht, opleiding van gespecialiseerde werknemers en versterking van nationale ondernemingen. Een dergelijke strategie kan de herindustrialisatie van Brazilië ondersteunen en tegelijkertijd de afhankelijkheid van buitenlandse eindproducten verminderen. De uitdaging blijft echter om te voorkomen dat nauwere economische samenwerking met China uitsluitend leidt tot een nieuwe vorm van afhankelijkheid, waarbij Braziliaanse ondernemingen wel toegang krijgen tot buitenlandse financiering maar onvoldoende zelfstandige technologische capaciteit opbouwen.
De voorstellen van Belluzzo raken rechtstreeks aan de vraag wie de ontwikkeling van opkomende economieën financiert en onder welke voorwaarden dat gebeurt, waarbij vooral de internationale positie van de Amerikaanse dollar steeds nadrukkelijker ter discussie wordt gesteld. Brazilië heeft daarom stappen gezet om staatsobligaties uit te geven op de Chinese kapitaalmarkt in renminbi, de zogenoemde Panda Bonds, waarmee het land zijn financieringsbronnen wil uitbreiden en toegang probeert te krijgen tot Chinese beleggers. De Braziliaanse regering kondigde eerder een mogelijke eerste uitgifte aan van maximaal vijf miljard yuan, maar uit officiële documenten blijkt dat deze operatie aanvankelijk afhankelijk bleef van goedkeuring, marktvoorwaarden en de definitieve vaststelling van de financieringskosten. Een afgeronde uitgifte is in de geraadpleegde officiële stukken nog niet bevestigd. Belluzzo ziet dergelijke instrumenten als een mogelijkheid om de afhankelijkheid van dollarfinanciering geleidelijk te verminderen en pleit daarnaast voor valutawisselovereenkomsten tussen centrale banken en een groter gebruik van nationale munteenheden bij internationale handelsbetalingen. Deze ontwikkeling betekent echter niet dat de dollar op korte termijn zijn dominante positie zal verliezen, omdat internationale handel en financiële markten sterk afhankelijk blijven van de beschikbaarheid van liquide en wereldwijd aanvaarde betaalmiddelen. Ook financiering in Chinese valuta brengt risico’s met zich mee, waaronder wisselkoersverliezen, beperkingen op kapitaalverkeer en mogelijke afhankelijkheid van Chinese financiële instellingen. De werkelijke economische vooruitgang ligt daarom niet in het vervangen van één dominante munt door een andere, maar in het creëren van verschillende betrouwbare financieringsmogelijkheden waarmee landen hun investeringen kunnen beschermen tegen internationale financiële schokken.
De discussie over een sterkere BRICS bank heeft eveneens betekenis voor Suriname, omdat de verwachte olieinkomsten vanaf 2028 nieuwe mogelijkheden bieden voor economische ontwikkeling, maar tegelijkertijd het risico vergroten dat het land afhankelijk blijft van de uitvoer van grondstoffen en buitenlandse financiering voor hoogwaardige industriële producten. De plannen van Belluzzo maken duidelijk dat kleinere economieën hun internationale samenwerking vooral moeten gebruiken om toegang te verkrijgen tot langlopende investeringsmiddelen, gespecialiseerde technologie en nieuwe productieketens, in plaats van uitsluitend buitenlandse leningen aan te trekken zonder voldoende aandacht voor de economische opbrengsten. Suriname zou daarom zorgvuldig moeten onderzoeken welke internationale ontwikkelingsbanken en handelspartners bereid zijn investeringen te ondersteunen in landbouwverwerking, energie, logistiek, digitale betalingsinfrastructuur en technische opleidingen, waarbij de voorwaarden van iedere financiering transparant en financieel verantwoord moeten blijven. Een eventuele uitbreiding van financiering via BRICS instellingen kan aanvullende mogelijkheden creëren, maar mag niet worden verward met automatisch beschikbare kredietfaciliteiten of gegarandeerd goedkopere leningen. De economische les ligt vooral in de noodzaak om buitenlandse middelen te verbinden aan nationale productieve capaciteit, zodat investeringen daadwerkelijk nieuwe inkomsten en werkgelegenheid opleveren. De oproep van Belluzzo bevestigt uiteindelijk dat economische onafhankelijkheid niet wordt bereikt door politieke afstand te nemen van de Verenigde Staten of zich volledig op China te richten, maar door sterke instellingen, deskundige ondernemers en een financiële strategie te ontwikkelen waarmee een land zelfstandig kan bepalen welke internationale partners het beste bijdragen aan zijn toekomst. De waarde van een sterkere BRICS ontwikkelingsbank zal daarom niet worden bepaald door de omvang van haar politieke ambities, maar door haar vermogen om concrete, financieel houdbare investeringen mogelijk te maken en landen te helpen hun economische zelfstandigheid daadwerkelijk te vergroten.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com