De regering wil in 2027 een buitenlandse lening van US$ 30 miljoen aantrekken voor afvalbeheer, terwijl zij tegelijkertijd erkent dat de belangrijkste vuilstortplaats van het land niet voldoet aan de minimale internationaal gangbare normen. De financiering, die afkomstig moet zijn van het Franse ontwikkelingsagentschap Agence Française de Développement (AFD), bevindt zich volgens het Staatsschuldenplan nog in de aanvraagfase. Van een afgesloten lening is dus nog geen sprake. Toch legt de regering in haar Financieel Jaarplan een omvangrijk afvalprobleem dat al jarenlang zichtbaar is. De gemiddelde Surinamer produceerde volgens het plan in de periode 2019-2025 ongeveer één kilogram afval per dag. De vuilstortplaats Ornamibo verwerkt jaarlijks circa 200.000 kubieke meter afval. Die hoeveelheid neemt naar verwachting verder toe als gevolg van urbanisatie, bevolkingsgroei en stijgende consumptie. Daarmee groeit niet alleen de afvalberg, maar ook de druk op een systeem waarvan de regering zelf erkent dat het niet aan de minimale internationale normen voldoet. Ornamibo blijft ondertussen de centrale stortplaats voor huishoudelijk en ander afval uit Paramaribo, Wanica, Commewijne en Para.
Daarmee is een groot deel van het afvalprobleem van het land geconcentreerd op één locatie. Nickerie beschikt over een eigen stortplaats voor afval uit het district, maar dat verandert weinig aan de structurele kwetsbaarheid van het nationale afvalbeheer. Voor 2027 heeft het ministerie van Openbare Werken en Ruimtelijke Ordening afvalbeheer dan ook als prioriteit aangemerkt. Op de agenda staan onder meer de rehabilitatie van Ornamibo en de ontwikkeling van een nieuwe gecertificeerde vuilstortplaats. Maar juist daar wordt het verschil zichtbaar tussen beleidsvoornemens en concrete uitvoering. Het Financieel Jaarplan noemt voor de nieuwe stortplaats geen concrete locatie en evenmin een duidelijke uitvoeringsdatum. Daarmee blijft een cruciaal onderdeel van de oplossing voorlopig op het niveau van beleidstaal hangen. Dat is opmerkelijk, omdat de regering tegelijkertijd zelf constateert dat de hoeveelheid gestort afval jaarlijks blijft toenemen. Het probleem wordt dus groter, terwijl de bestaande infrastructuur niet aan de vereiste normen voldoet en een nieuwe gecertificeerde voorziening nog geen duidelijk tijdpad heeft.
Ook de ligging van Ornamibo verdient nadrukkelijke aandacht. De stortplaats ligt aan de Pararivier. In combinatie met het gegeven dat de locatie niet voldoet aan de minimale internationaal gangbare normen, maakt dat de noodzaak van een structurele aanpak des te urgenter. Het gaat bij afvalbeheer immers niet uitsluitend om het verzamelen en wegbrengen van vuil. Het raakt ook aan milieubescherming, volksgezondheid en de bescherming van natuurlijke hulpbronnen. De aangekondigde lening van US$ 30 miljoen roept daarom vooral de vraag op hoe concreet het voorgenomen afvalbeleid daadwerkelijk is. De beschikbare documenten geven daar nog geen volledig antwoord op. Het Staatsschuldenplan vermeldt ‘Waste management’ als bestemming van de AFD lening, maar specificeert niet dat het volledige bedrag bestemd is voor de rehabilitatie van Ornamibo en de bouw van een nieuwe gecertificeerde vuilstortplaats. Die nuance is belangrijk. Het zou onjuist zijn om de volledige US$ 30 miljoen zonder nadere onderbouwing rechtstreeks aan deze twee projecten toe te schrijven. Wat wel vaststaat, is dat afvalbeheer een beleidsprioriteit wordt genoemd, dat Ornamibo niet voldoet aan de minimale internationaal gangbare normen en dat rehabilitatie en een nieuwe gecertificeerde stortplaats op het programma staan.
Daarmee ontstaat een ongemakkelijk beeld. Suriname staat voor een groeiende afvalberg, beschikt over een belangrijke stortplaats die volgens de eigen beleidsdocumenten niet aan de minimale normen voldoet en wil daarvoor buitenlandse financiering aantrekken. Tegelijkertijd ontbreken voor een nieuwe stortplaats nog essentiële details over locatie en uitvoering. De kern van het probleem is daarmee niet alleen hoeveel geld beschikbaar komt, maar vooral wat er met dat geld daadwerkelijk wordt gerealiseerd. Zolang concrete locaties, planning, normen, uitvoeringsverantwoordelijkheden en financieringsdetails niet helder zijn, blijft het risico bestaan dat afvalbeheer opnieuw vooral een kwestie van plannen en financieringsaanvragen wordt. Suriname kan zich dat nauwelijks permitteren. De afvalproductie groeit, Ornamibo wordt zwaarder belast en de tekortkomingen van de huidige stortplaats zijn inmiddels door de regering zelf vastgelegd. De aangekondigde aanpak zal daarom niet alleen op financiële omvang moeten worden beoordeeld, maar vooral op de snelheid, transparantie en kwaliteit van de uitvoering.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
