De diplomatieke glimlach van eerder deze week maakte zaterdag plaats voor een harde confrontatie, toen China tijdens de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties de Amerikaanse druk op Iran en Cuba scherp veroordeelde. Vicepresident Han Zheng beschuldigde grote mogendheden ervan internationale regels selectief toe te passen, andere staten onder druk te zetten en hun verantwoordelijkheid voor vrede en veiligheid onvoldoende serieus te nemen. Zijn woorden vormden een nauwelijks verhulde aanval op Washington, hoewel hij de Verenigde Staten tijdens zijn toespraak niet rechtstreeks bij naam noemde.
China maakte duidelijk dat de soevereiniteit, veiligheid en territoriale integriteit van landen in het Midden Oosten en de Golfregio moeten worden gerespecteerd. Volgens Han moeten grote landen niet alleen regels voorschrijven aan kleinere staten, maar zelf het voortouw nemen bij de naleving van het internationaal recht en het Handvest van de Verenigde Naties. Beijing verzet zich al langer tegen militair optreden, eenzijdige sancties en politieke druk die volgens de Chinese regering de spanningen in de regio verder vergroten.
De boodschap was vooral gericht op het Amerikaanse optreden tegenover Iran, nadat de oorlog in februari begon met aanvallen van de Verenigde Staten en Israël. President Donald Trump had de Chinese leider Xi Jinping tijdens hun gesprekken gewaarschuwd geen steun te verlenen aan Teheran, waarna Washington verklaarde dat Beijing daarvoor garanties zou hebben gegeven. Die ogenschijnlijke overeenstemming verhult echter een diepere machtsstrijd over energie, sancties en de toekomstige veiligheidsorde in het Midden Oosten.
Beschuldigingen dat China draagbare luchtafweersystemen aan Iran zou hebben geleverd en Teheran zou helpen bij het omzeilen van beperkingen op de oliehandel, hebben het wantrouwen verder aangewakkerd. Beijing presenteert zijn beleid daarentegen als een verdediging van soevereiniteit en regionale stabiliteit, waarbij conflicten volgens de Chinese lijn via onderhandelingen moeten worden beëindigd. De controle over energiestromen door de Golf maakt deze confrontatie economisch gevaarlijk, omdat iedere escalatie gevolgen kan hebben voor olieprijzen, scheepvaart en voedselkosten in kwetsbare landen.
De harde toon in New York stond in opvallend contrast met het warme ceremonieel dat eerder deze week rond het bezoek van Xi Jinping aan het Witte Huis werd opgebouwd. Trump ontving de Chinese president met militaire overvliegdemonstraties en een uitgebreid staatsdiner, waarmee beide leiders de indruk wekten dat hun relatie tijdelijk in rustiger vaarwater was beland. Enkele dagen later liet China echter zien dat diplomatieke hoffelijkheid geen instemming betekent met de Amerikaanse koers tegenover Iran, Cuba en andere staten die onder zware druk staan.
Cuba kreeg in de toespraak een minstens even prominente plaats, omdat Han opriep tot een onmiddellijk einde aan de dreiging met militair geweld en tot volledige opheffing van de blokkade en sancties. De Amerikaanse drukcampagne heeft de aanvoer van olie naar het eiland ernstig bemoeilijkt, waardoor een reeds verouderd en kwetsbaar elektriciteitsnet nog verder onder spanning is komen te staan. Een landelijke stroomuitval dompelde eerder deze maand miljoenen Cubanen in duisternis en maakte opnieuw zichtbaar hoe brandstoftekorten, gebrekkige infrastructuur en internationale isolatie elkaar versterken.
De Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergey Lavrov sloot zich enkele uren later bij de Chinese kritiek aan en omschreef de Amerikaanse maatregelen als een belegering van Cuba. Volgens hem moet Washington niet alleen de handelsbeperkingen opheffen, maar Cuba ook verwijderen van de Amerikaanse lijst van landen die terrorisme zouden ondersteunen. De eensgezinde taal van China en Rusland vergroot de geopolitieke druk op de Verenigde Staten en plaatst de Cubaanse crisis nadrukkelijk binnen de bredere machtsstrijd om invloed in Latijns Amerika en het Caribisch gebied.
China probeert zich met deze opstelling te presenteren als een betrouwbare partner van ontwikkelingslanden en als tegenwicht tegen een wereldorde waarin militaire en economische macht de politieke ruimte van kleinere staten bepaalt. Han stelde dat grote en kleine landen gelijkwaardige leden van de internationale gemeenschap zijn en dat wereldvraagstukken door overleg moeten worden opgelost. Die boodschap sluit aan bij de Chinese ambitie om zijn invloed in Afrika, Latijns Amerika, het Caribisch gebied en het Midden Oosten verder uit te bouwen.
Suriname doet er verstandig aan deze confrontatie niet uitsluitend als een geschil tussen wereldmachten te bekijken, omdat spanningen rond Cuba, Iran en de Golf rechtstreeks kunnen doorwerken in brandstofprijzen, transportkosten, voedselzekerheid en regionale diplomatie. Een evenwichtig buitenlands beleid vraagt om bescherming van de historische banden binnen het Caribisch gebied, zonder economische samenwerking met de Verenigde Staten, China of andere strategische partners onnodig onder druk te zetten. Vroegtijdige voorbereiding op verstoringen in energieaanvoer en internationale handel kan voorkomen dat geopolitieke besluiten elders opnieuw als hogere prijzen bij Surinaamse huishoudens terechtkomen.
De confrontatie bij de Verenigde Naties maakt duidelijk dat de tijdelijke toenadering tussen Trump en Xi de fundamentele rivaliteit tussen beide landen niet heeft weggenomen. Achter staatsdiners en diplomatieke beleefdheden woedt een strijd over sancties, olie, militaire invloed en het recht van grootmachten om kleinere staten tot een andere koers te dwingen. China heeft in New York laten zien dat het die strijd niet alleen economisch, maar steeds nadrukkelijker ook politiek en diplomatiek wil voeren.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
