Het besluit van De Nationale Assemblée om de behandeling van de ontwerpwet voor de goedkeuring van het grensprotocol tussen Suriname en de Franse Republiek uit te stellen, wordt gepresenteerd als een teken van respect voor het traditioneel gezag. Dat klinkt nobel, maar de vraag is of dit uitstel werkelijk getuigt van goed bestuur of vooral een poging is om een gevoelig dossier tijdelijk uit de politieke wind te houden. Het protocol draait om de officiële vaststelling van de grens tussen Suriname en Frans-Guyana. Dat is geen administratieve formaliteit, maar een besluit met verstrekkende gevolgen voor de mensen die al generaties lang in het grensgebied wonen en leven. Juist daarom verdient dit onderwerp meer dan een symbolische luisterronde. Het vereist transparantie, inhoudelijke uitleg en de garantie dat de rechten en belangen van de grensbewoners daadwerkelijk worden beschermd. Tijdens de hoorzittingen sprak de granman van de Aucaners zijn vertrouwen uit in het parlementaire proces. Tegelijkertijd deed hij een duidelijke oproep aan regering en parlement, zorg ervoor dat bewoners zich vrij kunnen blijven bewegen in het grensgebied. Dat is geen detail, maar de kern van de zaak. Voor de Marrongemeenschappen langs de Marowijnerivier is de grens nooit slechts een lijn op een kaart geweest.
Families, cultuur, handel en dagelijkse sociale contacten overstijgen de staatsgrens al eeuwen. Wanneer een internationaal protocol deze realiteit onvoldoende erkent, dreigt de overheid de leefwereld van haar eigen burgers ondergeschikt te maken aan diplomatieke afspraken. Dat zowel op Stoelmanseiland als in Langa Tabiki een krutu wordt gehouden, onderstreept hoe groot de betrokkenheid van de traditionele gemeenschappen is. Dat parlementsvoorzitter Ashwin Adhin heeft besloten de behandeling van het wetsvoorstel pas na deze bijeenkomsten voort te zetten, kan worden gezien als een blijk van respect. Maar respect alleen is niet genoeg. De echte toets komt pas daarna, worden de uitkomsten van deze krutus daadwerkelijk verwerkt in het parlementaire debat en eventueel in de besluitvorming of dienen zij slechts als rituele legitimatie voor een besluit dat in feite al vaststaat? Minister Melvin Bouva van Buitenlandse Zaken, Internationale Handel en Samenwerking stelt dat ook de regering respect heeft voor het verzoek van de traditionele gezagsdragers en bereid is een delegatie naar de krutus te sturen. Daarnaast benadrukt hij dat hiermee het signaal wordt afgegeven dat naar de samenleving wordt geluisterd. Dat klinkt positief, maar luisteren is iets anders dan handelen. Een overheid die werkelijk luistert, is bereid haar standpunten aan te passen wanneer inwoners met gegronde bezwaren komen. Zonder die bereidheid blijft participatie een public relations-instrument in plaats van een democratisch proces.
Juist op dit punt verdient de regering een kritische benadering. Te vaak worden inspraakmomenten georganiseerd nadat de belangrijkste politieke en diplomatieke keuzes al zijn gemaakt. Burgers mogen hun zorgen uitspreken, maar ontdekken later dat hun inbreng nauwelijks invloed heeft gehad op het uiteindelijke besluit. Dat voedt wantrouwen in plaats van vertrouwen. Het grensprotocol mag daarom niet uitsluitend worden beoordeeld vanuit internationaal recht of de diplomatieke relatie met Frankrijk. De regering en het parlement hebben nu een kans om te laten zien dat participatie meer is dan een politieke slogan. De krutus mogen geen ceremonieel tussenstation zijn op weg naar een reeds genomen besluit. Als de uitkomsten serieus worden meegenomen en zichtbaar terugkomen in de behandeling van de ontwerpwet, kan dit proces een voorbeeld worden van inclusieve besluitvorming. Gebeurt dat niet, dan blijft slechts de indruk over dat er wel werd geluisterd, maar niet werd gehoord. Het vaststellen van een landsgrens gaat uiteindelijk niet alleen over territorium, verdragen en internationale relaties. Het gaat vooral over mensen. Over hun vrijheid om zich te verplaatsen, hun culturele verbondenheid en hun vertrouwen in de overheid. Dat vertrouwen wordt niet verdiend met mooie woorden of uitstel uit beleefdheid, maar met besluiten waarin de stem van de betrokken gemeenschappen daadwerkelijk zichtbaar en aantoonbaar doorklinkt.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
