De onrust bij de Surinaamse Luchtvaart Maatschappij is deze week niet ontstaan door een vertraagde vlucht of een technisch mankement, maar door een financiële breuklijn die in de bestuurskamer ineens onhoudbaar werd. Twee directieleden zijn per direct weggestuurd nadat een externe quickscan volgens de Raad van Commissarissen aantoonde dat cijfers die aan de aandeelhouder zijn gepresenteerd, niet aansluiten op de administratie. President commissaris Marlon Telting spreekt over materiële afwijkingen en stelt dat besluiten aan de top zijn genomen op basis van informatie die achteraf niet sluitend kon worden onderbouwd.
Volgens Telting wijst de quickscan op een patroon dat verder gaat dan slordigheid, omdat er signalen zijn van jarenlange zwakte in interne beheersing en te weinig tegenkracht in de controleketen. Er wordt gesproken over openstaande vorderingen die onvoldoende zijn opgevolgd, en over vragen rond heffingen die via ticketverkoop worden geïnd en vervolgens correct moeten worden afgedragen, naast onzekerheid over de verwerking van een financieringsrelatie met Grassalco. De Raad van Commissarissen houdt het op een redelijk vermoeden van ernstige onregelmatigheden, met een verdiepingsfase die moet uitwijzen wat feitelijk en juridisch standhoudt.
Juist daarom krijgt de Wet op de Jaarrekening uit 2017 extra gewicht, omdat deze wet niet alleen het opmaken van jaarrekeningen regelt, maar ook het principe vastzet dat verslaglegging toetsbaar en controleerbaar hoort te zijn. In een sector waar de staat aandeelhouder is en publieke middelen altijd op de achtergrond meespelen, wordt transparante financiële verantwoording een randvoorwaarde voor vertrouwen van werknemers, reizigers en financiers. De lijn die Telting nu trekt, eerst de boeken sluitend en het auditspoor hersteld, daarna pas grote beleidskeuzes en partnerschappen, past bij de logica van prudent bestuur.
Binnen diezelfde governance-logica valt ook de benoeming van Johan Sandie als accountable manager, omdat de luchtvaartautoriteit CASAS deze aanstelling heeft geaccepteerd en daarmee formeel bevestigt dat de compliance-eindverantwoordelijkheid geborgd blijft. Dat detail is in de luchtvaart geen formaliteit, want operationele continuïteit hangt af van aantoonbaar toezicht en naleving, zeker wanneer een organisatie onder een vergrootglas ligt. Daarmee wordt de ruimte gecreëerd om tegelijk door te vliegen en intern op te schonen, zonder dat de operatie vastloopt door regulatorische twijfel.
Tegelijk verdient het beeld nuancering dat het hele concern alleen maar verlies zou draaien, omdat onderdelen zoals catering en cargo winstgevend zijn. In dat licht is het relevant dat SurAir Catering Services onder leiding van Yose Soesman in het verleden regionaal erkenning kreeg voor kwaliteit en standaarden, en dat SurAir Aircargo Services operationeel wordt getrokken door Jeff Jodhabier, waardoor twee bedrijfsonderdelen zichtbaar zijn die in elk herstelscenario als stabiliserende pijlers kunnen fungeren door hun leiderschap en organisatorisch vermogen. Als de kernactiviteit vliegen hersteld moet worden, dan helpt het dat de organisatie de geldverdienende units niet als bijzaak behandelt, maar als bewijs dat discipline en performance wel degelijk mogelijk zijn binnen dezelfde vlag.
Voor Suriname is de impact groter dan een bedrijf, omdat SLM tegelijk een publieke voorziening, een logistieke schakel en een visitekaartje is, en omdat mist in de boeken uiteindelijk doorsijpelt naar ticketprijzen, toerisme vertrouwen en druk op de staatskas. Een schoon financieel huis maakt krediet goedkoper, versnelt onderhandelingen met partners en beschermt personeel tegen schokken die voortkomen uit management falen in plaats van uit marktomstandigheden. De komende weken zullen daarom niet alleen draaien om personen, maar om het herstel van vaste routines, met aansluitingen, maandelijkse reconciliatie en tijdige audits als nieuwe standaard, zodat de aandeelhouder voortaan stuurt op feiten en niet op presentatie.
