Met de start van de 51ste reguliere CARICOM conferentie van staatshoofden en regeringsleiders in Saint Lucia staat de Caribische regio opnieuw voor een vergadering die veel verder reikt dan protocollaire toespraken, diplomatieke begroetingen en groepsfoto’s van regeringsleiders, omdat de staten van het Caribisch gebied in een steeds hardere wereld moeten bepalen hoe zij gezamenlijk reageren op klimaatdruk, voedselzekerheid, veiligheid, energie, handel, migratie, gezondheidszorg en de groeiende machtspolitiek rondom hun eigen geografische ruimte. President Jennifer Simons neemt namens Suriname deel aan deze regionale bijeenkomst, waarbij het staatshoofd op dinsdag 7 juli naar het eiland afreist en dezelfde dag terugkeert, terwijl minister Melvin Bouva van Buitenlandse Zaken, Internationale Handel en Samenwerking daarna de Surinaamse vertegenwoordiging voortzet tot de afsluiting op 8 juli. De conferentie wordt geleid door premier Philip J. Pierre van Saint Lucia, die op 1 juli het CARICOM voorzitterschap overnam en daarmee de taak krijgt om de regio door een vergadering te leiden waarin symboliek alleen niet genoeg zal zijn.
De opening op zondag 5 juli kreeg de gebruikelijke formele omlijsting met toespraken van voorzitter Pierre, aftredend CARICOM voorzitter Terrance Drew van Saint Kitts en Nevis en secretaris generaal Carla Barnett, maar achter die ceremoniële laag ligt een steeds zwaardere opdracht voor een gemeenschap die moet bewijzen dat regionale integratie meer is dan een oud ideaal op papier. De Caribische Gemeenschap staat onder druk van dure voedselimporten, kwetsbare economieën, klimaatschade, schuldenlasten, hoge transportkosten, veiligheidsspanningen, beperkte schaalgrootte en internationale financieringsregels die kleine staten vaak behandelen alsof zij minder kwetsbaar zijn dan de werkelijkheid aantoont. Een top als deze is daarom geen routine, maar een moment waarop leiders opnieuw moeten laten zien of CARICOM kan functioneren als collectieve macht of blijft steken in losse nationale belangen die de regio kleiner maken dan zij hoeft te zijn.
De aanwezigheid van sporters bij de 19de CARICOM Road Run and Walk voorafgaand aan de officiële opening gaf de bijeenkomst een menselijkere toon, omdat gezondheid en welzijn in het Caribisch gebied niet langer los kunnen worden gezien van nationale ontwikkeling. Lichamelijke opvoeding, sport, preventieve gezondheidszorg en gemeenschapsvorming zijn belangrijke thema’s in regio’s waar niet overdraagbare ziekten, hoge zorgkosten en sociale druk steeds meer invloed hebben op de kwaliteit van leven. Deze activiteit liet zien dat CARICOM naast handel, diplomatie en veiligheid ook een maatschappelijke agenda moet dragen, omdat een gezonde bevolking uiteindelijk even strategisch is als een sterk verdrag of een goed functionerende markt.
Van 6 tot en met 8 juli buigen de staatshoofden en regeringsleiders zich over onderwerpen die bepalend zijn voor de regionale agenda, waarna de conferentie op woensdag wordt afgesloten met een persconferentie. Die werkvergaderingen zijn het echte hart van de top, omdat daar achter gesloten deuren wordt gewogen welke richting de Gemeenschap kiest op dossiers die de toekomst van de lidstaten rechtstreeks raken. De kracht van CARICOM wordt niet gemeten aan de lengte van de slotverklaring, maar aan het vermogen om gezamenlijke besluiten om te zetten in uitvoering, financiering, institutionele discipline en zichtbare resultaten voor burgers die weinig hebben aan regionale taal zonder concrete verbetering.
De CARICOM conferentie van staatshoofden en regeringsleiders is het hoogste besluitvormende orgaan van de Gemeenschap en bepaalt de beleidsrichting van het regionale samenwerkingsverband. Deze conferentie is ook de hoogste autoriteit voor het sluiten van verdragen namens de Gemeenschap en voor het aangaan van betrekkingen met internationale organisaties en andere staten. Daarmee is deze vergadering geen vrijblijvende praatclub, maar het formele centrum waar de politieke koers van het Caribisch gebied wordt bepaald en waar unanimiteit in besluitvorming zowel een kracht als een rem kan zijn.
Die unanimiteit dwingt lidstaten tot overleg en consensus, maar kan ook vertraging veroorzaken wanneer nationale belangen, politieke gevoeligheden en economische verschillen te zwaar op tafel liggen. Kleine staten hebben elkaar hard nodig om internationaal gewicht te krijgen, maar samenwerking vraagt discipline, snelheid en de bereidheid om regionale afspraken niet telkens te laten verdampen zodra leiders terug zijn in hun eigen hoofdstad. CARICOM staat daarom telkens voor dezelfde toets, namelijk of het de gemeenschap lukt om gedeelde kwetsbaarheid om te zetten in gedeelde onderhandelingsmacht.
Voor Suriname komt deze top op een moment waarop het land zich sterker moet positioneren binnen een regio die snel verandert door Guyana’s olieopmars, de internationale strijd om energie, de druk op klimaatfinanciering, voedselzekerheid en de noodzaak van betere transport en handelsverbindingen. Paramaribo kan binnen CARICOM niet alleen aanwezig zijn om diplomatiek mee te lopen, maar moet bepalen welke regionale zaken Suriname economisch, strategisch en institutioneel vooruit helpen. Een land met bossen, water, landbouwmogelijkheden, olie en gasvooruitzichten en een belangrijke ligging tussen het Caribisch gebied en Zuid Amerika heeft meer nodig dan beleefde deelname, omdat regionale politiek pas waarde krijgt wanneer zij wordt gekoppeld aan nationale planning, handel, investeringen, veiligheid en concrete kansen voor burgers.
De 51ste CARICOM conferentie in Saint Lucia zal uiteindelijk worden beoordeeld op de vraag of de leiders erin slagen om de druk van deze tijd te vertalen naar besluiten die de regio sterker maken. President Simons en minister Bouva stappen in een vergadering waarin Suriname niet alleen deelneemt aan een traditie van regionale diplomatie, maar ook moet meedenken over de toekomst van een Caribisch blok dat zijn relevantie voortdurend opnieuw moet bewijzen. De uitdaging voor CARICOM blijft hard en eenvoudig tegelijk, omdat de regio alleen groter wordt wanneer haar leiders minder spreken als afzonderlijke kleine staten en vaker handelen als één gemeenschap met gezamenlijke belangen, gezamenlijke risico’s en gezamenlijke toekomst.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
