Suriname kan zich geen nieuwe ronde van internationale waarschuwingen, reputatieschade of financiële isolatie veroorloven. Toch blijft de boodschap van het 6e Nationaal Compliance Congres duidelijk, het land heeft nog altijd een aanzienlijke achterstand in het op orde brengen van zijn financiële en bestuurlijke huishouding. Compliance, transparantie en integriteit worden inmiddels breed gepredikt, maar de echte test ligt niet in toespraken, congressen of beleidsdocumenten. De test ligt in de dagelijkse praktijk. Tijdens het congres, georganiseerd door de TABTO Group, werd opnieuw gewezen op de noodzaak om versneld te werken aan compliance en het voorkomen van blacklisting. Vicepresident Gregory Rusland, die namens president Jennifer Simons de keynote verzorgde, benadrukte dat compliance meer moet zijn dan het simpelweg afvinken van regels. Het moet bijdragen aan vertrouwen in de overheid, de economie en de financiële sector. Dat klinkt vanzelfsprekend. Het probleem is dat Suriname al jaren worstelt met precies dat vertrouwen. De uitspraak dat het uiteindelijk niet gaat om hoeveel regels er bestaan, maar of die regels daadwerkelijk bijdragen aan een integere samenleving, een betrouwbare overheid en een sterke economie, raakt daarom een gevoelige plek. Suriname heeft immers geen gebrek aan wetten, regels, instanties en beleidsvoornemens. Wat ontbreekt, is vooral consequente uitvoering, controle en handhaving.
Compliance die alleen op papier bestaat, beschermt geen bank, geen onderneming en zeker geen burger. Senior partner van de TABTO Group, Winston Wilson, maakte tijdens het congres duidelijk hoe groot de inzet is. Van de 40 aanbevelingen op het gebied van witwasbestrijding en de aanpak van terrorismefinanciering zijn volgens hem inmiddels 27 gerealiseerd. Tegelijkertijd moeten nog 29 wetten en staatsbesluiten worden afgerond. Dat klinkt als vooruitgang, maar het is ook een harde waarschuwing. Zolang essentiële wetgeving niet is afgerond en bestaande regels onvoldoende worden uitgevoerd, blijft Suriname kwetsbaar. Een eventuele blacklisting zou zich niet beperken tot de directiekamers van banken of grote ondernemingen. Wilson stelde terecht dat uiteindelijk iedere burger de gevolgen zou voelen. Betalingen kunnen moeilijker en duurder worden, internationale transacties kunnen vertraging oplopen, investeerders kunnen afhaken en bedrijven kunnen geconfronteerd worden met hogere compliancekosten. In een kleine economie als Suriname kunnen dergelijke gevolgen zich razendsnel door de samenleving verspreiden. Daarmee is compliance geen technisch dossier voor juristen, accountants, banken en toezichthouders. Het is een economische noodzaak. Juist daarom is het opvallend dat de discussie opnieuw sterk wordt gevoerd vanuit de taal van intenties. De regering wil transparantie. De overheid wil goed bestuur. Instanties moeten processen op orde brengen. Ondernemers moeten voldoen aan internationale standaarden. Allemaal noodzakelijk, maar onvoldoende.
De echte vraag is of de overheid zelf bereid is dezelfde strengheid toe te passen die zij van burgers en bedrijven verlangt. Een kleine ondernemer kan niet worden opgezadeld met steeds complexere administratieve verplichtingen, terwijl overheidsinstanties zelf traag, bureaucratisch of onvoldoende transparant opereren. Compliance kan alleen geloofwaardig zijn wanneer zij consequent en evenredig wordt toegepast. Grote bedrijven, kleine ondernemingen, politieke instellingen en overheidsorganisaties moeten aan dezelfde fundamentele principes van transparantie en integriteit worden gehouden. Minister Andrew Baasaron van Economische Zaken, Ondernemerschap en Technologische Innovatie wees terecht op de gezamenlijke verantwoordelijkheid. Ook zijn pleidooi om kleine en middelgrote ondernemingen te ondersteunen bij administratie, jaarrekeningen en bankzaken verdient aandacht. Compliance mag geen systeem worden waarbij vooral kleine ondernemers worden gestraft omdat zij niet over de middelen beschikken om ingewikkelde regels te doorgronden. Maar ondersteuning mag evenmin een excuus worden voor eindeloos uitstel. Suriname weet al jaren welke hervormingen noodzakelijk zijn. Het land weet welke internationale normen gelden. Het weet welke risico’s verbonden zijn aan witwassen, corruptie, gebrekkig toezicht en onvoldoende transparantie. Het probleem is dus niet langer een gebrek aan kennis. Het probleem is de snelheid, discipline en politieke wil waarmee noodzakelijke hervormingen worden uitgevoerd. Dat wordt nog belangrijker met de ontwikkeling van de olie en gassector. De verwachte inkomsten kunnen Suriname economische ruimte geven die het land lange tijd heeft gemist.
Maar zonder sterke instituties kunnen nieuwe miljarden juist nieuwe risico’s creëren. Grote geldstromen trekken niet alleen investeerders aan, maar ook belangen, lobby’s en mogelijkheden voor misbruik. Zonder transparante aanbestedingen, effectief toezicht, onafhankelijke controle en sterke financiële instellingen kan de olierijkdom eerder een bron van nieuwe kwetsbaarheid dan van duurzame ontwikkeling worden. Het congres heeft daarom terecht de urgentie benadrukt. Maar Suriname heeft inmiddels genoeg conferenties gehad waarop dezelfde problemen opnieuw worden benoemd. De tijd van bewustwording moet plaatsmaken voor uitvoering. De 29 resterende wetten en staatsbesluiten kunnen niet eindeloos blijven hangen in ambtelijke trajecten. Toezichthouders moeten voldoende middelen en onafhankelijkheid krijgen. Overheidsprocessen moeten daadwerkelijk worden gedigitaliseerd en transparanter worden gemaakt. Ondernemers moeten weten waar zij aan toe zijn. En overtredingen moeten worden aangepakt, ongeacht wie erachter zit. De geloofwaardigheid van Suriname wordt uiteindelijk niet bepaald door wat tijdens een compliancecongres wordt gezegd, maar door wat daarna gebeurt. Als de regering werkelijk wil voorkomen dat Suriname wordt geblacklist, moet compliance worden verheven van een beleidswoord tot een nationale uitvoeringsopdracht. Want internationale partners kijken niet naar goede bedoelingen. Banken kijken naar risico’s. Investeerders kijken naar zekerheid. En burgers kijken naar resultaten. Suriname heeft geen gebrek aan waarschuwingen. Wat nu ontbreekt, is vooral tempo. Compliance zonder uitvoering is niets meer dan een papieren belofte. En Suriname kan zich die luxe niet langer veroorloven.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
