De Nationale Milieu Autoriteit (NMA) luidt de noodklok. In heel Suriname wordt nog te vaak nonchalant omgesprongen met gevaarlijke stoffen en dat terwijl de wet glashelder is, wie zulke stoffen opslaat, gebruikt of vervoert, moet beschikken over een deugdelijk rampenbestrijdingsplan. Magazijnen vol chemicaliën, werkplaatsen met brandbare oliën, tankwagens, schepen, fabrieken en zelfs kleinere bedrijfsterreinen, overal waar gevaarlijke stoffen aanwezig zijn, kan één fout, één lekkage of één explosie catastrofale gevolgen hebben. Toch blijkt in de praktijk dat een alarmerend aantal eigenaren en beheerders die wettelijke verplichting onvoldoende serieus neemt. De NMA waarschuwt, daarmee wordt niet alleen het milieu in gevaar gebracht, maar ook de gezondheid van medewerkers, omwonenden en toekomstige generaties. Volgens de afdeling Voorlichting & Educatie van de NMA ontbreekt het in veel gevallen aan concrete, uitvoerbare rampenplannen. Een plan mag geen papieren formaliteit zijn, benadrukt de autoriteit. Het moet precies beschrijven, welke maatregelen direct worden genomen bij lekkage of ontsnapping van gevaarlijke stoffen, welke personen verantwoordelijk zijn voor welke acties, welke middelen beschikbaar zijn, hoe het terrein veilig wordt gesteld en hoe het getroffen gebied daarna wordt hersteld.
Want zonder vastgelegde procedures gebeurt precies wat de NMA dagelijks ziet, verwarring, uitstel, improvisatie en ondertussen verspreiden giftige stoffen zich verder. Elke minuut die verloren gaat, vergroot de schade, stelt de autoriteit onomwonden.
Een cruciaal onderdeel van elk rampenplan is de meldingsplicht. Bij elk milieu-incident moet onverwijld melding worden gedaan bij de NMA. Pas dan kan de autoriteit toezicht houden, ingrijpen waar nodig en instructies geven om verdere schade te beperken. Tijdens deze monitoring controleert de NMA bovendien of herstel- en saneringsmaatregelen volgens de wet worden uitgevoerd. Wie niets meldt en het incident probeert te verdoezelen, overtreedt niet alleen de wet, maar vergroot het risico dat vervuiling zich ongemerkt verder in bodem, water en lucht verspreidt, vaak met blijvende gevolgen. De wettelijke basis is stevig verankerd in de Milieu Raamwet (S.B. 2020 no. 97, zoals gewijzigd bij S.B. 2024 no. 56). Artikel 36 maakt duidelijk: rampenplannen zijn verplicht, herstelmaatregelen zijn verplicht en meldingen van incidenten zijn verplicht. Wie deze plichten negeert, kan rekenen op ingrijpen. De NMA heeft de bevoegdheid om zelf maatregelen te nemen en de volledige kosten te verhalen op de verantwoordelijke partij. Daarbovenop legt artikel 9, de zogenoemde zorgplicht, de verantwoordelijkheid nog breder neer. Iedereen die weet of redelijkerwijs kan vermoeden dat zijn handelen het milieu schaadt, moet dat nalaten. En wie op de hoogte is van milieuschadelijke activiteiten, is verplicht dit te melden. Zwijgen is dus niet alleen moreel onverantwoord, maar ook strafbaar.
Om drempels weg te nemen, heeft de NMA verschillende kanalen geopend. Burgers en bedrijven kunnen: via het online ticketsysteem op de website van de NMA meldingen doen of eenvoudig via WhatsApp contact opnemen. De boodschap is helder, de NMA wil geen vijand zijn, maar partner zolang er eerlijk en tijdig wordt gehandeld. De Surinaamse samenleving staat voor een keuze. Blijven we risico’s onderschatten, of erkennen we dat veiligheid, gezondheid en natuur bescherming verdienen? De NMA laat er in elk geval geen twijfel over bestaan.
Milieu-incidenten verzwijgen is geen optie meer. De wet verplicht tot handelen en tot melden.
