In Saramacca kreeg het Markoesa Outgrowers Project afgelopen zaterdag zijn eerste echte veldtoets, nadat ruim vijftig telers niet alleen in een zaal hadden geluisterd, maar met hun voeten tussen de aanplant moesten zien wat productie werkelijk vraagt. Op het terrein van AgroSurBra directeur Daniël Durga aan de Weg naar Coppename bij kilometer 82 kregen de deelnemers praktische uitleg over markoesateelt, bodem, ziekte, plagen en onkruidbeheersing. Daarmee werd het project, dat op 23 april in aanwezigheid van president Jennifer Simons werd gelanceerd, meteen uit de sfeer van mooie woorden gehaald en naar de harde realiteit van landbouw gebracht.
Volgens Soekarina Ardjosentono, senior researcher bodemonderzoek en agrohydrologie bij het ministerie van Landbouw, Veeteelt en Visserij, waren de voorafgaande dagen gevuld met theoretische sessies. Het veldbezoek moest laten zien hoe die kennis eruitziet wanneer bladeren worden bekeken, ranken worden geleid, onkruid wordt beheerst en een teler moet herkennen wanneer ziekte of plaag de productie bedreigt. Dat is de kern van moderne landbouw, omdat een gewas pas exportwaarde krijgt wanneer de boer niet alleen plant, maar ook begrijpt hoe kwaliteit, volume en continuïteit worden bewaakt.
De aanwezigheid van DNA voorzitter Michael Adhin gaf het project een bredere politieke lading. Hij noemde markoesa een lucratief product en wees erop dat er in de regio afzetmogelijkheden bestaan, maar hij koppelde zijn enthousiasme meteen aan voorwaarden. Training is nodig, maar zonder prijsvoordeel, exportdiscipline, kwaliteitscontrole en samenwerking blijft zelfs een goed gewas steken in losse oogsten zonder structurele marktpositie.
President Simons had bij de lancering al aangegeven dat het project past binnen de nationale productierichting van de regering. Zij benadrukte dat landbouw niet alleen voedsel oplevert, maar ook werkgelegenheid, inkomen en armoedebestrijding kan ondersteunen. De deelnemers beschikken volgens de berichtgeving al over grond en krijgen begeleiding om hun areaal beter te benutten, waarbij de regering ook onderzoekt of later landbouwgrond beschikbaar kan worden gemaakt voor mensen zonder eigen perceel.
Die grondvraag is gevoelig, omdat landbouwbeleid in Suriname te vaak is blijven hangen tussen grote ambities en zwakke uitvoering. Simons maakte daarom duidelijk dat grond die voor productie wordt uitgegeven ook werkelijk moet worden gebruikt. Wanneer er niet wordt geproduceerd, moet een contract kunnen worden beëindigd, zodat anderen de kans krijgen om grond wél productief te maken.
Voor teler Ronny Rambaran, die al meer dan twintig jaar op verschillende locaties met markoesa bezig is, werkte het veldbezoek als aanjager van ambitie. Hij ziet dat de regering nadruk legt op agrarische productie en vindt dat boeren zelf wakker moeten worden. Zijn waarschuwing over chemische middelen raakt een belangrijk punt, omdat export, gezondheid en consumentenvertrouwen niet samengaan met roekeloos gebruik van middelen die bodem, water en voedselveiligheid kunnen aantasten.
Daniël Durga bracht een ander stuk praktijkervaring in. AgroSurBra werkt al ruim acht jaar met markoesa en gebruikt variëteiten uit Brazilië, waaruit ook technische samenwerking is gegroeid. Volgens Durga is de vraag lokaal en internationaal groot, maar Suriname heeft tot nu toe onvoldoende continuïteit kunnen leveren, terwijl juist die continuïteit bepaalt of bedrijven, verwerkers en exportmarkten werkelijk op Surinaamse productie kunnen rekenen.
Daar ligt de echte betekenis van het woord outgrowers. Kleine en middelgrote telers worden niet losgelaten op de markt, maar moeten via kennis, begeleiding en afzetstructuur worden verbonden aan een grotere productieketen. Het project belooft volgens eerdere berichtgeving training en perspectief op gegarandeerde afzet, waardoor telers niet alleen leren planten, maar ook een reële kans krijgen om inkomen te verdienen.
De mogelijke verwerking via de Melkcentrale kan dit project extra gewicht geven. Zodra markoesa niet alleen als verse vrucht wordt verkocht, maar ook wordt verwerkt tot sap, pulp of andere producten, ontstaat meer waarde, langere houdbaarheid en een bredere markt. Dat maakt het verschil tussen landbouw als seizoensactiviteit en agro industrie als economische structuur.
Suriname staat aan de vooravond van grotere economische druk door olie en gas, met kansen voor meer koopkracht, maar ook risico op duurdere import en een grotere afhankelijkheid van buitenlandse leveranciers. Een markoesaproject lijkt klein naast olieplatforms en staatsinkomsten, maar juist zulke landbouwketens bepalen of gewone burgers ook productief kunnen meebewegen in een veranderende economie. Wie vandaag boeren leert produceren met kwaliteit, continuïteit en samenwerking, bouwt morgen een buffer tegen dure import en gemiste regionale kansen.
Het veld in Saramacca liet daarom meer zien dan ranken, vruchten en trainingsmomenten. Het liet zien dat nationale productie pas geloofwaardig wordt wanneer overheid, boeren, onderzoekers, verwerkers en afnemers dezelfde keten durven bouwen. Markoesa kan dan uitgroeien van een populaire vrucht tot een testcase voor de vraag of Suriname eindelijk leert om zijn vruchtbare grond om te zetten in duurzame marktwaarde.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
Foto is van gov.sr
