De Haïtiaanse regering heeft gisteren een noodtoestand afgekondigd voor de departementen West, Artibonite en Centrum. Met de maatregel wil Port-au-Prince de greep op het bendegeweld herwinnen en tegelijk de landbouw- en voedselcrisis in het zogeheten “rijstmand”-gebied beteugelen.
De tol van het geweld in de centrale regio is zwaar, volgens de VN zijn tussen Oktober 2024 en eind Juni 2025 in Artibonite, Centre en omliggende gebieden meer dan duizend mensen gedood, honderden ontvoerd en ruim 239.000 bewoners op de vlucht geslagen. Dorpen zijn platgebrand, boeren verdreven en oogsten vernietigd een directe bedreiging voor lokale voedselzekerheid. VN-rapportage uit het tweede kwartaal van 2025 schetst bovendien een landelijk beeld van massaal geweld, met moorden, kidnappings en seksueel geweld als instrumenten van terreur.
In de veiligheidsarchitectuur is de top vervangen, want André Jonas Vladimir Paraison volgt Normil Rameau op als interim-chef van de nationale politie, na kritiek dat bendes een overwicht in de hoofdstad hebben verworven. Paraison leidde eerder de paleisbeveiliging en was in functie tijdens de moord op president Jovenel Moïse in 2021.
Parallel hieraan probeert een door de VN gesteunde, Keniaans geleide missie de orde te herstellen. De inzet blijft kleiner dan ooit beoogd en kampt met middelenkrapte; circa driekwart van de ingezette duizend agenten is Keniaans. Regionale bondgenoten dringen al maanden aan op extra financiering en opwaardering van het mandaat. De zakenman Laurent Saint-Cyr is benoemd tot voorzitter van de transitieraad, met als opdracht verkiezingen voor Februari 2026 te organiseren. De weg daarheen is precair want de greep van bendes op Port-au-Prince wordt door verschillende waarnemers nog steeds rond of boven de 85–90 procent ingeschat.
Bendegeweld in Haïti laat zien hoe snel veiligheidsvacua in landbouwregio’s en logistieke knooppunten ontstaan en daarna de voedselketen, brandstofstroom en basisdiensten ontwrichten. Suriname moet daarom alert zijn op drie kwetsbaarheden, en deze zijn verschuivende smokkelroutes die via rivier en zee gaan; de druk op grens- en havencontrole door potentiële irreguliere migratiestromen en de verleiding voor criminele netwerken om bestaande informele economieën te kapen zodra de bestuurlijke capaciteit aanwezigheid lokaal verdund raakt. Deze risico’s vragen om het vroegtijdig “verharden” van kritieke infrastructuur (havens, brandstofdepots, telecommunicatie), strakkere informatie-uitwisseling met CARICOM/Frans-Guyana over wapens, mensenhandel en geldstromen, en een scenario-gedreven humanitaire voorbereiding voor het geval regionale spill-over optreedt. De tactiek is eenvoudig, maar het vraagt vooral politieke wil. Denk in termen van het boek The Art of War en analyseer het speelveld strategisch en veranker interdictie, toezicht en vervolging in een operationele keten, gekoppeld aan voedselzekerheidsbeleid en rampenbestrijding. Implementeer cybersecurity-protocollen en handhaaf permanente paraatheid, doe je dat niet als overheid, dan kan een crisis u dwingen het toch te doen, dus ben de situatie voor.
